Saturday, 18 July 2015
29 September 2020
توسط موسس شرق شناسی شیکاگو

«تاریخ کهن ایران به روش دیجیتال حفظ می شود»

2009 October 15

موسسه‌ی شرق شناسی دانشگاه شیکاگو با کنارهم قراردادن هزاران لوح که بیان کننده‌ی جزء به جزء تاریخ  کهن امپراتوری ایران است، برای ثبت آن به روش دیجیتال، از فن آوری مدرن استفاده می کند.

این لوح های قدیمی که به کاخ‌های پرسپولیس تعلق  دارند، حاوی قطعاتی از زبان و هنرکانون امپراتوری ایران‌اند که در زمان گستردگی آن از هند و آسیای میانه، تا مصر و مدیترانه، ساخته شده اند. غالب لوح ها دارای متونی به خط میخی، تعدادی زیادی متن جوهر نوشته به زبان آرامی و تقریبن تمامی آن ها دارای نقش ُمهر هستند.

این لوح‌ها اکنون به روش دیجیتال ثبت و تقسیم بندی می شوند، به نحوی که دانش پژوهان و بازدید کنندگان از سراسر جهان بتوانند آن‌ها را چنان‌که گفتی برشان داشته و زیر نور می چرخانده‌اند، بررسی کنند.

گروهی از محققان، با برخورداری از کمک هزینه‌ی قابل ملاحظه‌ای از سوی بنیاد «اندرو دبلیو ملون»، کار روی این لوح‌ها را در سال 2007 آغاز کردند. در حال حاضر، این گروه با استفاده از یک کمک هزینه‌ی دیگر از سوی همین بنیاد، کار خود را تا سال 2010 ادامه خواهد داد. محققان امیدوارند تا آن زمان، تعداد 10,000 لوح و قطعه ضبط شده باشند.

جیل استین ، رییس موسسه‌ی شرق شناسی، که محل نگهداری لوح‌هاست، در کنار ماتیو استولپر، استاد جان ای ویلسون موسسه‌ی شرق شناسی، محققان اصلی در این زمینه هستند. سایر اعضای گروه و محققان مشترک عبارتند از، آنالیزا آزونی  از دانشگاه وندربیلت، الپت داسینبر از دانشگاه کلرادو، مارک گریسون  از دانشگاه ترینیتی، واوتر هنکلمن  از دانشگاه آزاد آمستردام، و بروس زوکرمن  و اعضای طرح پژوهشی زبان های سامی غربی از دانشگاه کالیفرنیای جنوبی. اعضای این گروه شخصن از طریق اینترنت با یک دیگر هم کاری می کنند.

لوح‌هایی که در دست دیجیتالی شدن قرار دارند، به آرشیو استحکامات پرسپولیس تعلق دارند، حدود 30,000 لوح اداری و قطعات دیگر که باستان شناسان موسسه‌ی شرق شناسی در سال 1933 در پرسپولیس، ویرانه‌ی کاخ هایی که محل دربار  پادشاهان امپراتوری کهن ایران بود، یافتند. این لوح ها از سال 1936 برای تحلیل و بررسی و ثبت، به موسسه‌ی شرق شناسی امانت داده شدند.

استین گفت:«این لوح ها در مدت زمانی نسبتا ً کوتاه، میان سال های 509 و 493 قبل از میلاد، در اواسط دوران سلطنت داریوش اول، پادشاه هخامنشی، نوشته، مُهر، و بایگانی شده اند.  در تراژدی آشیل، کهن ترین تراژدی یونان، و در اولین تاریخ مکتوب یونان نوشته‌ی هرودوت، به سلطنت داریوش  اشاره شده، اما هیچ یک دارای جزییاتی نیستند.»

وی افزود:«اداره‌ی اموری که در این اسناد به ثبت رسیده، همه‌ی سطوح جامعه را  از کارگران ساده گرفته، تا کارکنان اداری و فرمانداران، و خانواده‌ی سلطنتی در بر می گیرد.»

بخشی از این مجموعه ثبت شده، و تعداد زیادی از این لوح ها به ایران بازگردانده شده اند، اما این لوح‌ها، دانش پژوهان را به چالش می کشد. قبل از کشف چنین مجموعه ای، تنها یک سند نظیرآن کشف شده بود که کار مقایسه، خواندن، و درک مفهوم متون ده‌ها هزار قطعه را دشوار می کرد.

«ریچارد هالاک»، استاد موسسه‌ی شرق شناسی، زندگی حرفه‌ای خود را به مطالعه‌ی این لوح‌ها اختصاص داد. کار او، که نقطه‌ی اوجش انتشار 2087 متن در سال 1969 بود، موجب تغییر اساسی دیدگاه دانش پژوهان درباره‌ی امپراتوری ایران گردید.

استولپر گفت، گزاف نیست اگر بگوییم  آشنایی با این متون، موجب تحول کلیه‌ی ابعاد مطالعه‌ی زبان‌ها، تاریخ و جامعه، نهادها و هنر امپراتوری ایران در زمان هخامنشیان بوده است. انواع مطالعات جدی درباره‌ی امپراتوری هخامنشی، نمی توانند دورنمایی را که آرشیو استحکامات پرسپولیس تامین کرده، نادیده بگیرند.

با پیش رفتن این طرح، دانش پژوهان می توانند اطلاعات موجود در این آرشیو را هر چه بهتر تحلیل کنند. تصاویر لوح ها که در اینترنت موجود است، تصاویر نقوش مهر و چاپ متون، به دانش پژوهان فرصت می دهد که هر قطعه را با دقت بررسی، و آن را با دیگر قطعات در ارتباط قرار دهند و مقایسه کنند، و کار خود را با این آرشیو  به عنوان یک نظام جامع ادامه دهند.

طریقه‌ی ثبت لوح ها

مرحله ای از پیشبرد این طرح که با کمک هزینه‌ی ملون صورت می گیرد، عبارت است از یک هم کاری نزدیک میان موسسه‌ی شرق شناسی دانشگاه شیکاگو و طرح پژوهشی زبان های سامی غربی متعلق به دانشگاه کالیفرنیای جنوبی. این مرحله، ثبت و توزیع دو نوع تصویر با کیفیت عالی از لوح های استحکامات پرسپولیس را شامل می شود.

یک مجموعه از عکس ها با فرمت بزرگ و با وضوح عالی و نورپردازی پولاریزه و فیلتر شده تهیه شده. نوع نورپردازی باعث می شود بعضی لکه ها، برق زدگی ها و محو بودن تصاویر، مانعی در بررسی متون جوهر نوشته ایجاد نکند.

مجموعه‌ی دوم با استفاده از دستگاه نقشه برداری بافت پولینومیال  (PTM) گرفته شده که فناوری مورد استفاده‌ی آن محصول آزمایشگاه هیولت پاکارد  و تصویربرداری میراث فرهنگی  است. تنها حدود دوازده نمونه از این دستگاه در جهان وجود دارد که دوتای آن در زیرزمین موسسه‌ی شرق شناسی، برای ثبت لوح های پرسپولیس، به کار گرفته شده است. در هر یک از این دو دستگاه، یک کامپیوتر، دوربین را کنترل  و از هر لوح، 32 نمای نورپردازی شده تهیه می کند. هر مجموعه از تصاویر با نرم افزاری همراه است که بازدیدکنندگان می‌توانند جهت، زاویه، و شدت نوری را که روی لوح تابیده می‌شود، کنترل کنند و با حرکت دادن موشواره‌ی کامپیوتر طوری عمل کنند که گویی لوح را در دست خود دارند و آن را زیر نور چراغ رومیزی حرکت می دهند.

تصاویری با وضوح عالی از حدود 200 متن استحکامات پرسپولیس، در تارنمای طرح پژوهشی زبان های سامی غربی [ http://www.inscriptifact.com] موجود است. چند صد لوح دیگر هم به زودی و به همین ترتیب در دسترس علاقمندان قرار خواهد گرفت.

تصاویری از حدود 150 لوح دیگر پرسپولیس، همراه با متن و ابزار تحلیلی نیز در محیط پژوهش های فرهنگی اینترنتی  (OCHRE) ، یعنی پایگاه اطلاعاتی باستان شناسی و متون، همراه با ارائه‌ی کاربردی آن ها در موسسه‌ی شرق شناسی تحت حفاظت کتابخانه‌ی دانشگاه شیکاگو، به زودی منتشر می شود .

ترجمه از وب‌سایت صدای آمریکا

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: