Saturday, 18 July 2015
03 December 2020
شعر در هفته‌ای که گذشت

«تابوت شاعرمقتول، غم‌بارترین شعر»

2010 December 05

مصطفا خلجی‌/ رادیو کوچه

mostafa.k@koochehmail.com

بزرگ‌داشت فردوسی در جهان و ساخت یک فیلم از «شاه‌نامه»

هزار‌سال پیش «ابوالقاسم‌فردوسی» شاه‌نامه، حماسه ملی ایرانیان و یکی از شاه‌کارهای ادبی جهان را سرود. اینک در گرامی‌داشت این روی‌داد نمایش‌گاه‌های متعددی در گوشه و کنار جهان، از جمله در واشنگتن، ‌بوستون و کمبریج برگزار می‌شود.‌

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

این نمایش‌گاه‌ها در معتبرترین موزه‌ها و مجموعه‌های جهانی چون موزه هنرهای آسیای مرکزفرهنگی اسمیتسونیان (The Smithsonian Institution) در واشنگتن، موزه هنرهای زیبای بوستن  (Museum of Fine Arts Boston) ‌و موزه فیتزویلیام (The Fitzwilliam Museum) در بریتانیا برگزار شده‌ است. در این نمایش‌گاه‌ها نسخ خطی شاه‌نامه و شماری از نفیس‌ترین مینیاتور‌های ایرانی با تصاویر پهلوانان، شاهان و اسطوره‌های ایران کهن تحسین بیننده را برمی‌انگیزد.

در ایران نیز، دبیر کل بنیاد فردوسی از ساخت یک فیلم سینمایی با هدف مطرح‌ کردن «شاه‌نامه» در سطح جهانی خبر داد. یاسر موحدفرد در گفت‌وگو با ایسنا، گفت: «کار پژوهشی این پروژه‌ی بزرگ سینمایی با هم‌کاری یکی از صاحب‌نظران بزرگ در این عرصه به پایان رسیده و اکنون نگارش فیلم‌نامه‌ی کار توسط یکی از فیلم‌نامه‌نویسان مطرح کشور در حال انجام است.»

او با بیان این‌که کار تحقیق و پژوهش این پروژه‌ی سینمایی بیش از پنج سال به‌طول انجامیده است، عنوان کرد: «فیلم‌برداری این پروژه، در ایران و چند کشور اروپایی انجام خواهد شد.»

آماده‌سازی سردیس اخوان ثالث

هم‌چنین این هفته خبر دیگر درباره فردوسی منتشر شد: «مدیر مجموعه‌ی آرام‌گاه فردوسی با اشاره به پیش‌رفت 90 تا 95 درصدی فعالیت‌های عمرانی انجام‌شده در باغ آرام‌گاه فردوسی، از تغییر چهره‌ی این باغ تا نوروز 1390 خبر داد.» وی هم‌چنین با بیان این که این تغییر بر اساس نقشه «باغ‌آرایی ایرانی» صورت می‌گیرد، گفت موزه‌ی توس نیز با ایجاد تغییراتی سامان‌دهی می‌شود.

مدیر آرام‌گاه فردوسی درباره‌ی مقبره‌ی مهدی اخوان ثالث که در باغ آرام‌گاه فردوسی قرار دارد، گفت: «بحث زیباسازی دور مقبره‌ی اخوان انجام شده است و مقبره‌ی این شاعر معاصر به‌صورت مناسبی نورپردازی خواهد شد. ضمن این‌که به‌دنبال این هستیم که یک سردیس از او آماده کنیم و در فضای باغ قرار دهیم.»

نمایش عکس‌هایی از شاملو و انتشار فرهنگ شعر این شاعر

سیف‌اله صمدیان، عکاس مطرح ایرانی نخستین نمایش‌گاه انفرادی خود را به‌مناسبت هشتادوپنجمین سال‌روز تولد احمد شاملو، شاعر فقید، در تهران برگزار می‌کند. این نمایش‌گاه «بامداد» نام دارد و از ۱۲ تا ۲۲ آذرماه در نگارخانه شماره شش تهران برپا است.

عکس‌های صمدیان در این نمایش‌گاه شامل 20 قطعه سیاه و سفید است که در سال‌های ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۲ در خانه‌ احمد شاملو در «دهکده» پردیس کرج گرفته شده است. به نوشته ایسنا، هم‌زمان با گشایش این نمایش‌گاه مجموعه‌ آثار به نمایش در آمده در قالب کاتالوگی با هم‌کاری نشر «نظر» با مقدمه‌ سیف‌اله صمدیان و نوشتاری از آیدا شاملو، همسر احمد شاملو، منتشر خواهد شد.

هم‌چنین در خبر دیگری خواندیم که کتاب «فرهنگ شعر شاملو»  نوشته جلال عباسی از سوی موسسه انتشارات نگاه منتشر شد. به گزارش مهر،‌ عباسی در این کتاب واژه‌ها، کنایه‌ها، استعاره‌ها و نمادهای شعر شاملو را به‌صورت فرهنگ‌نامه با ذکر نمونه در آثار شاعر برای خوانندگان بررسی و معنی کرده است. در توضیح مدخل  «شلنگ‌انداز»  در این کتاب می‌خوانیم: «کسی که با قدم‌های بلند و نامنظم راه می‌رود، بی‌نظم و نامرتب و ناشیانه. «در فرصت میان ستاره‌ها، شلنگ‌انداز، رقصی می‌کنم.»

۹ آذر، ۷۴ سالگی منصور اوجی

9آذر، منصور اوجی که خود را شاعر عشق و شیراز و مرگ می‌داند هفتاد‌و‌چهار ساله شد. به همین مناسبت پنج مجموعه شعر او پنج‌شنبه گذشته در مرکز اسناد و کتاب‌خانه ملی شیراز رونمایی شد.

منصور اوجی متولد نهم‌آذر ۱۳۱۶ در شیراز است. وی مدرک کارشناسی‌اش را در رشته فلسفه از دانش‌گاه تهران و کارشناسی ‌ارشدش را در رشته علوم تربیتی از دانش‌سرای عالی تهران دریافت کرده است. هم‌چنین کارشناسی زبان و ادبیات انگلیسی را در دانش‌گاه شیراز گذرانده و طی ۵۰ سال این رشته‌ها را در مرکز تربیت معلم و دانش‌گاه تدریس کرده است. «باغ شب» (۱۳۴۴)، «شعرهایی به کوتاهی عمر» (۱۳۵۸)، «حالی است مرا» (۱۳۶۸)، «کوتاه مثل آه» (۱۳۶۸) و «خوشا تولد و پرواز» برخی از آثار این شاعر هستند.

درگذشت بلا‌آخما دولینا، شاعر روس

این هفته، بلا‌آخما دولینا، یکی از مطرح‌ترین شاعران مدرن روس در خانه مسکونی‌اش در یکی از شهرک‌های حومه مسکو بر اثر ناراحتی قلبی در ۷۳سالگی درگذشت. دیمیتری مدودیف، رییس‌جمهوری و ولادیمیر پوتین، نخست‌وزیر فدراسیون روسیه درگذشت این شاعر مطرح روس را به مردم روسیه به ویژه دوست‌داران ادبیات تسلیت گفتند.

Bella

آخمادولینا برنده چندین جایزه ادبی و فرهنگی از جمله جایزه بزرگ اتحادشوروی به خاطر دفتر شعر «باغ» و جایزه ویژه رییس‌جمهوری فدراسیون روسیه شده بود. آخمادولینا نخستین دفتر شعر خود را درسال ۱۹۵۵ منتشر کرد که بی‌درنگ مورد توجه مخاطبان شعر در سراسر روسیه قرار گرفت. استعاره‌های شعری به کار رفته در آثارش زمینه‌ساز تاویل‌ها و تفسیرهای گوناگون در میان مردم عادی روس شد که ناچار به تحمل استبداد حاکم بودند.

بلا آخمادولینا در دهه شصت میلادی هم‌راه با شماری از روشن‌فکران و نویسندگان روس برای پیش‌برد روند آزادی‌های فردی و اجتماعی در اتحاد جماهیر شوروی در مسکو دست به اعتراض زد.

8 آذر، سومین سال‌مرگ ژاله اصفهانی

هشتم آذرماه، سومین سال‌گرد درگذشت ژاله اصفهانی بود که بسیاری از صاحب‌نظران او را «شاعر امید» نامیده‌اند. شعر ژاله اصفهانی حتا در تاریک‌ترین و غم‌انگیزترین لحظات زندگی‌اش که معمولن با لحظه‌های غم‌بار تاریخ ایران گره خورده بود، از خوش‌بینی به آینده و امید به خوش‌بختی انسان و والایی سرشت انسانی نوید می‌دهد:

«چنگ درچنگ تندر و توفان،

موج در موج، پیش‌تر رفتن

زنده،

سرزنده ماندن و دیدن، کان به ساحل ‌رسیده،

کشتی ماست.»

و یا در شعری دیگر می‌گوید:

«آز آن کسی گله دارم که آیه یاس است.»

او که بیش‌ترین سال‌های زندگیش را در مهاجرت ناخواسته و در حسرت بازگشت به ایران گذرانده بود، به‌جای نالیدن از غربت، عشق به مردم و میهنش را سرچشمه بی‌انتهایی برای شعرهایش یافت. اما هر‌جا که بود، آن‌جا را و آدم‌هایش را نیز دوست می‌داشت.

ژاله در غروب ۲۹ نوامبر ۲۰۰۷ (برابر با ۸ آذر ۱۳۸۶) در حالی که آرام به خواب رفته بود، در خانه‌اش در لندن برای همیشه خاموش شد. و بنیاد ژاله اصفهانی با پذیرش اساس‌نامه سازمان‌های خیریه انگلستان از روز ۱۲ ژانویه ۲۰۰۸ آغاز به کار کرد و طی دو سال اخیر برای تشویق شاعران فارسی‌زبان زیر سی‌سال فراخوان «جایزه شعر ژاله اصفهانی» را اعلام کرد.

بیژن الهی درگذشت

و اما مهم‌ترین خبر شعر در هفته‌ای که گذشت، درگذشت بیژن الهی بود. وی عصر روز 9 آذر در سن 65 سالگی بر اثر عارضه قلبی در تهران درگذشت. الهی که از شمار شاعران موج نو بود، نخستین شعرش را در مجله طرفه و برخی از ترجمه‌هایش را در مجله اندیشه و هنر منتشر کرد. اسماعیل خویی شاعر، درباره بیژن الهی به بی‌بی‌سی فارسی گفت: «با رفتن او دفتر یک گونه از شعر نیمایی بسته شد.»

بیژن الهی آثاری از شاعران فرانسوی از جمله «اشراق‌ها» اثر آرتور رمبو و «ساحت جوانی» اثر «هانری‌میشو» را ترجمه کرده است. الهی مدتی همسر غزاله علی‌زاده نویسنده و مدتی همسر ژاله کاظمی از پیش‌کسوتان دوبله در ایران بود. به گفته آقای خویی، «بیژن الهی و غزاله علی‌زاده در مدتی که با هم زندگی کردند، از یک‌دیگر بسیار آموختند.» الهی جز ترجمه و سرودن شعر، نقاشی هم می‌کرد.

دوازدهمین سال‌گرد قتل مختاری و پوینده

و آخرین خبر این‌که کانون نویسندگان ایران به مناسبت دوازدهمین سال‌گرد قتل محمد مختاری و محمد جعفر پوینده بیانیه‌ای صادر کرد و در این بیانیه خواستار مجازات آمران و عاملان قتل‌ها و حذف سانسور شد. این کانون در این بیانیه یادآوری کرد که آمران و عاملان قتل‌های زنجیره‌ای هنوز بازداشت نشده و به مجازات نرسیده‌اند.

محمد مختاری، شاعر و محمد جعفر پوینده، مترجم از اعضای کانون نویسندگان ایران و هم‌چنین عضو هیات دبیران آن بودند. این دو نویسنده و شاعر نام‌آشنا در پاییز ۱۳۷۷ ترور شدند. ترور او آن‌ها هم‌راه با ترور داریوش فروهر و پروانه اسکندری به قتل‌های زنجیره‌ای معروف شد و مقامات وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی در بیانیه‌ای اعتراف کردند که این قتل‌ها به‌دست عوامل این وزارت‌خانه صورت گرفته ‌است.

محمد مختاری وقتی سال 1362 در سلولی در زندان اوین محبوس بود غزلی سرود که در واقع اولین سروده این شاعر در زندان محسوب می‌شود:

«ایران من سزای پریشانیت نبودم

خطی جلی به صفحه‌ی پیشانیت نبودم

آبی زلال در طلب کام  تشنه  بودی

خاکی سزای بخشش نیسانیت نبودم

در درد خانه کردی و پروردیم به دامن

جز تیشه‌ای به خانه‌‍‌ی ویرانیت نبودم

خون خوردی از عذاب و به شوقم ترانه خواندی

شایان غم‌گساری و  غم‌خوانیت نبودم

گفتم به روز واقعه افروزمت به جانم

دردت چنان بسوخت که درمانیت  نبودم

تابوت‌ها به سرخی چشمت روانه گشتند

تابوتی از برای چراغانیت نبودم»

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,