Saturday, 18 July 2015
28 November 2020
روشنان

«نامه‌ای به حسن اسدی زیدآبادی»

2010 December 09

یسنا یاوری/ رادیو کوچه

درست پارسال همین موقع‌ها بود که برای برادر عزیزم «‌حسن اسدی زید‌آبادی» نامه‌ای نوشتم. تازه زمستان شروع شده بود و بر‌عکس این روزها که آلودگی داره خفمون می‌کنه و هوا هم، هوا سرد بود. با خودم فکر کردم چقدر نیازه که یه نامه از سر دل‌تنگی و بغض برای بچه‌هایی که دوست بودیم و الان تمامشون زندانن بنویسم. شروع به نوشتن که کردم اومد توی ذهنم که یادآوری خاطرات گذشته و بازخونی نامه قبلی شاید به‌تر باشه. هیچ حرف جدیدی نیست، همه چیز تکراری و بی‌دلیله و تنها دل‌تنگی ماست که داره روز‌به‌روز بیش‌تر می‌شه:

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

چند روز است سوز سرما، پاهایمان را گریزان از قدم زدن‌های همیشگی، می‌کشاند به سمت خانه. جایی گرم کنار بخاری با آن شعله‌ی قرمز مجروحش.‌

زمستان که می‌شود خاطره‌ها هجومشان را بیش‌تر می‌کنند و می‌پیچند لابه‌لای تار‌و‌پود زندگی. زمستان در راه است. سرد است.

آن روز که اس.ام.اس «علی ملیحی» را دیدم که تو را گرفته‌اند هم سرد بود. آن روز که «احمد زیدآبادی» را هم گرفتند.

‌آن روزها باران نمی‌بارید. حالا اما دارد باران شیشه پنجره را می‌شوید و هی خاطرات بی‌امان هجوم می‌آورند.

زمستان سه سال قبل بود. داشت باران می‌بارید. ساختمان قدیمی و درب و داغان ادوار. مثل همیشه صندلی‌ها پر شده بود و مردم روی زمین نشسته بودند. موکت‌های کف ساختمان گل‌آلود شده بود. احمد زیدآبادی مدام در حال رفتن و آمدن بود. می‌گفت که نباید رفت و آمد و سر و صدا همسایه‌ها را آزار دهد، گناه دارند مردم و تو تایید می‌کردی که‌: «‌مگر گناه مردم چیست که ما همسایه‌شان شده‌ایم، جالب است حق همسایه‌ی خودمان را زیر پای بگذاریم و آن وقت کانون مدافع حقوق بشر راه بیندازیم.» چقدر شما شبیه هم هستید. شبیه «سعیدی سیرجانی». چه شهری ست این سیرجان.

یادت است شبی را که زید‌آبادی توی حسینیه‌ی ارشاد از خاطرات زندانش می‌گفت که نهج‌البلاغه می‌خوانده و اشک می‌ریخته.

لابد مادرت هر شب دارد برایت قرآن می‌خواند و بابایت بین نماز ظهر و عصر که می‌رود مسجد سر کوچه صد باردانه‌های تسبیح را می‌شمرد که: «اللهم فک کل اسیر»

حسن جان،

حالا خنده‌ام می‌گیرد. حالا همه خنده‌شان گرفته است و تو نیستی و حتا نمی‌دانی خنده‌ی ما برای چیست؟

برای ‌زید‌آبادی حکم صادر کرده‌اند و تبعیدش کرده‌اند به گناباد. می‌دانی اسم تبعید که می‌آید یاد شعر «ناظم حکمت» می‌افتم:

تو میهن منی

تو چون موجی سبز بر پیشانی درشت

تو بزرگ، زیبا، پیروز

تو چون تلاطم حسرتی

در وجودم.

یادت می‌آید وقتی درباره‌ی مفهوم وطن حرف می‌زدیم و می‌گفتی که تبعید مفهومی ندارد. مثل آن است که کودکی را از پستان مادرش به پستان دیگر او بسپارند. مادر همان مادر است.

تهران، سیرجان، گناباد، چه فرق می‌کند وقتی که مادرت عزادار است؟ وقتی شیرمادرت خشک شده است از داغ جگرگوشه‌هایش. فرزندانش. وقتی که بر گیس‌های سپیدش غبار مرگ جوانانش نشسته است و او هنوز آرام به ما نگاه می‌کند. به ریشه‌ها.

حسن دوست داشتنی و مبارز،‌

امروز 17 آذر ماه است. دو روز ازناآرامی‌های ‌دانش‌جویی می‌گذرد. اما هنوز خیلی از جاها ناآرام است. ما با نا‌آرامی عجین شده‌ایم. با اضطراب. با وحشت‌هایی که به جان خریده‌ایم و افتخار می‌کنیم به قلب‌های بیمارمان که با «پروپرانول» هم آرام نمی‌شود. اولین بار هم  تو را رو‌به‌روی دانش‌گاه گرفتند. آن زمان هنوز ادواری نبودی و بچه‌های دانش‌گاه آزاد تو را خوب می‌شناختند. آقایان هم خوب می‌دانستند که باید این زید‌آبادی در نطفه خفه شود. اما نشد. و تو شدن را آغاز کردی و بودن را. نه هراس از گرفتن و بستن و بردن راه به درون تو یافت نه ایستادن و تنها نگاه کردن.

این خاطره‌ها باید که باز گو شود. مگر چند نفر حسن زید‌آبادی داریم که بیاید و با دلی آزرده گلایه کند که یک فرد سیاسی که شناخته شده است نباید آلودگی داشته باشد. ما برای خودمان نیستیم، به ما نگاه می‌کنند و می‌گویند فلانی را نگاه کن فقط بلد است توی نوشته‌هایش از اخلاق بگوید و ایمان راستین. این‌که دل آزرده شده بودی از بعضی‌ها که حق ندارند کارهایی را که دیگران، که مردم معمولی می‌کنند انجام دهند.

حسن بزرگ‌وار،

باید این را بگویم و ناگزیر از گفتنش هستم. آن زمان که بسیاری از سیاسیون ما پس از اتفاقات اخیر قلم را در پستوی محافظه‌کاری پنهان کردند، نوشته‌های تو چون شمشیر برنده بر قلب جاهلان و ظالمان فرود می‌آمد و صدای مصاحبه‌هایت برای خیلی‌ها هراس را به هم‌راه می‌آورد. خیلی‌ها از سر علاقه منعت می‌کردند، مثل خود من. اما تو جواب که خجالت دارد آقا این حرف را نزنید اگر مردش نیستید ادعایش را نداشته باشید. حرف را باید زد

راست می‌گفتی هرآن‌چه را که باید قرن‌ها برود و آدمی تجربه‌اش کند، ما تجربه کرده‌ایم.

می‌دانی نسل من و تو یک چیز را کم داشت که این روزها دارد این لعنتی عذاب‌آور را هم تجربه می‌کند. این‌که چندتایمان باشیم و چند‌تایمان نباشد و آن چند تای دیگر مثل تو دربند باشند و ندانند که حتا کداممان هستیم و کداممان دیگر نه.

خون کداممان روی سنگ‌فرش خیابان‌های دود گرفته را سرخ کرده است و فریاد کداممان رگ منجمد شهر را پاره می‌کند.

حسن عزیز،

بچه‌های هم‌شهریت کمپین راه انداخته‌اند. برای آزادی تو. یادت است همیشه وقتی می‌پرسیدم چرا برروی این پسوند زید‌آبادیت آن‌قدر تکیه‌داری و تو می‌گفتی هر کس اصالتی دارد که باید به آن افتخار کند.

حالا آن آدم‌های اصیل به تو افتخار می‌کنند. کاش می‌دانستی که بی‌سواد و باسواد برای آزادیت امضا جمع کرده‌اند.

این روزها کم گریه می‌کنم و سعی می‌کنم که به هیچ چیز جز آن‌چه که روبه‌رویمان است نگاه نکنم. گذشته همیشه ملال‌آور است و این روزها بیش‌تر.

برف از آن بالا‌ها شروع شده است. به همسرت فکر می‌کنم. به تنهایی‌اش. به خانه‌ات که این روزها ساکت است و دیگر آن طنز نهفته در کلماتت در و دیوار را نمی‌خنداند و بعد به فکر فرو برد.

برف دارد به این پایین‌ها هم می‌رسد و چهره‌ی زمین و خون ریخته شده بر خیابان‌ها را خواهد پوشاند. برف سپید. تو اما خیالش را داشته باش. خیال برف بازی و قدم زدن‌های خستگی‌ناپذیر را.

راستی آن‌جا پنجره‌ای هست که از لای میله‌هایش بیرون را نگاه کنی؟

بغض گلویم را می‌گیرد و ترس دارم از آن‌که دعا کنم و این را به زبان بیاورم که هرگز مهم نبوده است کداممان نظاره‌گر باشیم و کداممان جسم خسته‌مان را به خاک سپرده باشیم، در آن هنگام که آزادی خودش را برهنه و مغرور برملتی ارزانی می‌دارد که خون‌بهایش را داده است. آن هنگام که مردم لب‌خند می‌‌زنند و نسیم آزادی چهره‌ی داغ‌دار مادر را نوازش می‌کند.

حسن جان،

شیشه‌ها را بخار گرفته است باران چون رگبار خودش را به آن می‌زند. هوا سرد شده است و سوز می‌آید. می‌گویند خبرهای خوب در راه است. چه اگر من، تو، دیگران باشند یا…

روزها در گذار خود کوتاه می‌شوند

باران‌ها آغاز به باریدن می‌کنند

درهایم همه باز در انتظار تو

چرا دیر کرده‌ای؟

(‌‌ناظم حکمت‌)

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , ,