Saturday, 18 July 2015
26 October 2020
کوچه سلامتی - به بهانه ۱۲دسامبر

«روز جهانی حمایت از بیماران کلیوی»

2010 December 17

دکتر آویده مطمئن‌فر/ رادیو کوچه

avideh@avideh.net

به نظر من، کلیه‌ها پیچیده‌ترین ارگان‌ بدن انسان هستند و به‌طرز بسیار زیبایی «مهندسی» شده‌اند. آن‌ها وظیفه‌ی تولید هورمون‌های مهم، حفظ تعادل هوموستازی در بدن و دفع مواد زاید را به عهده دارند. آن‌هایی که دو کلیه سالم دارند، از 100‌درصد عمل‌کرد کلیه‌ها برخوردار هستند. بعضی از مردم فقط با یک کلیه به دنیا آمده‌اند، اما می‌توانند طبیعی و سالم زندگی کنند. هر سال، هزاران نفر از مردم، یکی از کلیه‌های خود را برای پیوند به یک عضو خانواده یا یک دوست هدیه می‌کنند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

سیستم ادراری، از کلیه‌ها، حالب، مثانه و مجرای خروجی مثانه ساخته شده است. هر کدام از این اجزا، برای از بین بردن مواد زاید موجود در بدن به‌صورت ادرار، نقش مهمی را بازی می‌کنند. کلیه‌ها به شکل لوبیا، در حدود 10‌سانتی‌متر طول و شش‌و‌نیم سانتی‌متر عرض، در شکم، نزدیک ستون فقرات واقع شده‌اند. خون اکسیژن‌دار، توسط سرخ‌رگ کلیوی به آن‌ها وارد و خون کثیف، توسط سیاه‌رگ کلیوی، از آن‌ها خارج می‌شود. ادرار به‌عنوان بخشی از عمل‌کرد کلیه‌ها، در دفع فضولات تولید شده نقش دارد که توسط حالب به مثانه برده می‌شود.

واحد اصلی کاری کلیه‌ها نفرون نامیده می‌شود. هر کلیه شامل حدود یک‌میلیون نفرون است. آن‌ها خون را از مولکول‌های کوچک و یون‌ها، مانند آب، نمک، قند و املاح دیگر، از جمله اوره فیلتر می‌کنند. مولکول‌های بزرگ، مانند پروتیین‌ها، توسط کلیه‌ها فیلتر نمی‌شوند. ضایعاتی مانند اوره و کراتینین، باید از بدن خارج شوند. اوره و ضایعات دیگر، زمانی ساخته می‌شوند که بدن پروتیین را تجزیه می‌کند. کراتینین یک محصول زاید از سوخت و ساز عضلات است. نفرون‌ها هم‌چنین تعادل برخی از املاح مانند کلرید سدیم، پتاسیم و گلوکز را توسط پدیده‌ی بازجذب حفظ می‌کنند.

علاوه بر نقش مربوط به دفع فضولات و حفظ هوموستازی، کلیه‌ها، ترشح دو هورمون مهم در خون را نیز به عهده دارند. اریتروپویتین یا «ای پی او»، که باعث تحریک مغز استخوان برای تولید سلول‌های قرمز خون می‌شود و «رنین»، که تنظیم فشار خون را به‌عهده دارد و کلسیتریول، فرم فعال ویتامین «د» است که برای حفظ استخوان‌ها و تعادل شیمیایی طبیعی در بدن لازم است.

شایع‌ترین علت بیماری‌های کلیوی، دیابت و فشار خون بالا است. اما عوامل دیگری مانند سندرم آلپورت، سندرم نفروتیک، که نفروزیس نیز نامیده می‌شود، گلومرولونفریت، سندرم همولیتیک اورمیک، که معمولن به‌عنوان «بیماری همبرگر» نیز شناخته شده است، سنگ‌کلیه، بیماری کلیه پلی‌کیستیک، بیماری سیستمیک لوپوس اریتماتوز و تومور ویلمز، شایع‌ترین علت بیماری‌های مزمن کلیه هستند. مشکلات جدی سلامتی زمانی رخ می‌دهد که عمل‌کرد کلیه کم‌تر از 25‌درصد است. در اکثر بیماری‌های کلیه، نفرون‌ها ظرفیت فیلتر خود را یا به‌علت آسیب و یا به‌دلیل مسمومیت از دست می‌دهند که معمولن به‌طور هم زمان به نارسایی هر دو کلیه منجر می‌شود.

علاوه بر نقش مربوط به دفع فضولات و حفظ هوموستازی، کلیه‌ها، ترشح دو هورمون مهم در خون را نیز به عهده دارند

اختلال جریان خون در کلیه‌ها علت اصلی نارسایی کلیه است. در صورت افت جریان خون به کلیه، فرایند تصفیه ادرار غیرممکن و اوروپوازیس متوقف می‌شود. فرایند تصفیه کلیوی که مرحله اول از اوروپوازیس است، به‌طور کامل به‌میزان جریان خون به کلیه‌ها بستگی دارد. این میزان جریان خون، البته توسط فشارخون تعین می‌شود. در اغلب موارد، نارسایی حاد کلیه  توسط افت قابل توجه فشار خون ایجاد می‌شود، زیرا مقدار خونی که به کلیه‌ها می‌رود را به‌طور جدی کاهش می‌دهد.

و اما علل کلیوی نارسایی کلیه، شامل تمام شرایط آسیب شناخته شده‌ای است که بافت اصلی کلیه‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهند. اغلب اوقات، دلایل بیماری‌های کلیوی، گلومرونفریت حاد، نفریتیس بینابینی، مسمومیت کلیوی، بسته شدن عروق کلیوی و سکته کلیوی است.

شایع‌ترین بیماری‌های گلومرولی اولیه شامل نفروپاتی غشایی و گلومرولو اسکلروزیس کانونی سگمنتال می‌باشد. اولین نشانه از بیماری گلومرولی، اغلب پروتیینوری، یعنی وجود پروتیین در ادرار است. یکی دیگر از نشانه‌ها، وجود خون در ادرار است. برخی افراد ممکن است هر دو نشانه را داشته باشد. بیماری‌های گلومرولی، به آرامی می‌تواند عمل‌کرد کلیه را از بین ببرد. و اما تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که یک رابطه‌ی قوی میان بیماری مزمن کلیه و کاهش شنوایی وجود دارد. مسوول این مطالعه، دکتر «دیوید هریس» (Dr. David Harris)، رییس دانش‌گاه پزشکی «سیدنی، وست‌مید» است که این خبر را  در خبرنامه بنیاد ملی کلیه بیان کرده بود. به گفته دکتر «هریس»، شباهت‌های بین بافت‌های ساختاری و عمل‌کردی در گوش داخلی و در کلیه‌ها این ارتباط را توضیح می‌دهد. و بیش از همه، زمانی که کلیه‌ها از کار می‌افتند، تجمع مواد سمی در بدن باعث آسیب اعصاب، از جمله عصب گوش داخلی می‌شود.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , ,