Saturday, 18 July 2015
27 September 2020
به بهانه زادروز آلفرد نوبل

«مخترعی که اختراعش را محکوم کرد»

2009 October 21

سروش / رادیو کوچه

souroosh@radiokoocheh.com

بیست و یکم اکتبر مصادف است با زادروز آلفرد نوبل شیمی‌دان، مبتکر و مخترع دینامیت که به عنوان مبتکر و اسلحه‌ساز نیز شناخته می‌شود. یکی از دلایل عمده شهرت وی اختصاص سرمایه‌ی هنگفتش برای تامین هزینه‌های جایزه‌ای به نام نوبل بود که طبق وصیتش هر ساله به بهترین و شایسته‌ترین فرد بدون در نظر گرفتن ملیت در زمینه‌های شیمی‌، فیزیک، ادبیات، صلح و اقتصاد اهدا می‌شود.

20091021-nobel-koocheh

آلفرد برنارد نوبل در 21 اکتبر سال ۱۸۳۳ در  استکهلم، سوئد به دنیا آمد. او نوه‌ی یکی از دانشمندان قرن هفدهم میلادی و فرزند سوم خانواده بود.  آلفرد تحصیلات خود را در سن پترزبورگ آغاز کرد. او بسیار با استعداد بود. پدرش «امانوئل نوبل» نیز از جمله مخترعانی بود که توانست یک مین زیردریایی بسازد. به همین دلیل به درخواست دولت روسیه که مین‌ها را خریداری کرده بود، به سن پترزبورگ نقل مکان کرد.

آلفرد در شهر  سن پترزبورگ تحت نظر نیکلای نیکلایویچ زینین به مطالعه شیمی پرداخت. در سال ۱۸۵۹، کارخانه‌ی خانوادگی آن‌ها به عهده پسر دوم، لودویگ نوبل، گذاشته شد که آن را وسعت قابل ملاحظه‌ای بخشید. این شرکت خانوادگی بعد از مدتی ورشکسته شد و آلفرد به همراه خانواده‌اش به آمریکا رفت. وی در مدت اقامتش در آمریکا دایم به این مسئله فکر می کرد که آیا می‌شود با اختراع یک ماده منفجر کننده از زحمت و رنج هزاران کارگر می‌توان کاست یا خیر.

نوبل تمام وقت خود را به تحقیق درباره‌ی مواد منفجره، به خصوص ایمن‌سازی و استفاده بهتر از نیتروگلیسیرین پرداخت. این ماده (نیتروگلیسیرین) در سال ۱۸۴۷ توسط آسکانو سوبر رو، یکی از دانشجویان دانشگاه تورینو کشف شده بود.

او از سال ۱۸۹۴ تا روز فوتش صاحب اسلحه‌سازی بزرگ بوفورس بود و در تغییر آن از یک کارخانه ذوب آهن به یک توپخانه سازی مدرن و یک کارخانه تولید مواد شیمیایی نقشی اساسی داشت.

در پی آزمایشات گوناگون، چندین انفجار در کارخانه‌ای که خانواده اش در هلن بورگ خریده بودند به وقوع پیوست که در پی یکی از آن انفجارها؛ در سال ۱۸۶۴ برادر کوچک آلفرد و چند نفر از کارگران کشته شدند.

انتشار خبر دروغین مرگ نوبل در یک روزنامه فرانسوی در سال ۱۸۸۸، در حالی که او را به خاطر اختراع دینامیت گناه کار خوانده بود، او را به فکر ایجاد تصویر بهتری از خود نزد آیندگان واداشت

سرانجام دینامیت در سال ۱۸۶۶ در کرومل (هامبورگ آلمان) اختراع و در سال ۱۸۶۷ به ثبت رسید. این شیمیدان بزرگ و ارزشمند سوئدی که توانست دینامیت را کشف کند، نتواست به مردم بگوید که نباید از این ماده برای کشتن و مقاصد جنگی استفاده کرد.

دینامیت سیما و چهره غرب را دگرگون کرد. از این ماده منفجره هم در موارد صلح جویانه و هم در زمینه ویران و تخریب تمدن بشری می‌شد استفاده نمود. به خاطر کاربرد ناصحیح و غلط این ماده توسط بعضی کشورها او در بین مردم به عنوان یک مخترع بدشگون و بدخیم شناخته می‌شد. آن‌ها می‌گفتند که او معلومات و دانش خود را درجهت کشف وسایل ویران گر و  نابودکننده مورد استفاده قرار داده است.

گفته می‌شود که انتشار خبر دروغین مرگ نوبل در یک روزنامه فرانسوی در سال ۱۸۸۸، در حالی که او را به خاطر اختراع دینامیت گناه کار خوانده بود، او را به فکر ایجاد تصویر بهتری از خود نزد آیندگان واداشت. این نشریه این گونه نوشته بود:«فرشته مرگ مرده‌است، دکتر آلفرد نوبل، فردی که برای ایجاد را‌هی برای کشتن افراد بیشتر در زمان کم تر ثروتمند شده بود؛ دیروز فوت کرد»

در تاریخ ۲۷ نوامبر ۱۸۹۵ در باشگاه نروژی‌ها – سوئدی‌ها در پاریس، آلفرد نوبل آخرین وصیت نامه خود را امضا کرد و بیشتر دارایی خود را به جایزه‌ای اختصاص داد تا همه ساله بدون توجه به ملیتی خاص، به افراد شایسته اهدا گردد. وی در آخرین وصیت نامه خود سرمایه حیرت انگیزش (مبلغ ۳۱ میلیون کرون سوئد، حدوداً معادل ۴٫۲ میلیون دلار آمریکا) را برای تامین هزبنه‌های جایزه‌ی نوبل اختصاص داد.

نوبل هم‌چنین نمایش نامه‌ای به نام «نمسیس» را در قالب نثر به رشته تحریر درآورد که یک تراژدی چهار شخصیتی درباره نجیب زاده‌ای ایتالیایی به نام «بیاتریسه سنسی» است. این نثر که تا حدودی بر گرفته از درام «سنسی» اثر پرسی بیشه شلی است، در سال‌های آخر عمر نوبل به چاپ رسید. به جز سه نسخه، تمامی نسخ دیگر این کتاب به اتهام توهین به مقدسات بلافاصله بعد از فوت وی نابود گردید. یکی از سه نسخه‌ی به جا مانده که به دو زبان سوئدی و اسپرانتو است، اولین بار در سال ۲۰۰۳ در سوئد به چاپ رسید.

در نهایت آلفرد برنارد نوبل در ده دسامبر 1896  بر اثر سکته قلبی در گذشت. نوبل هرگز ازدواج نکرد.  هم‌چنین عنصر شیمیایی نوبلیم به احترام او نام‌گذاری شده‌است.

منبع:

  • زیست‌نامه

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: