شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
28 August 2016
دایره‌ی شکسته

«گویند پدر تو بود فاضل»

۱۳۸۹ دی ۱۰

مه‌‌شب‌ تاجیک/ رادیو کوچه

داشتم مطلبی رو می‌خوندم، چشمم به نوشته جالبی افتاد و دریغ و درد و افسوسم هم چند برابر شد هم دوباره یک غصه به غصه‌هام اضافه شد. و یک آه حسرت دیگه کشیدم وقتی مطلب تمام شد. می‌دونم که این حسرت خوردن‌ها چیزی به هیچی اضافه نمی‌کند و همه‌چیز تمام شده و افتخارات گذشته هرچه که بوده امروز فقط نام‌هایی از آن مونده و همون آه‌هایی که گفتم. حالا امروز ما با یک دریاچه «هامون» و «ارومیه»‌ی خشک شده روبه‌رو هستیم و «خلیج‌ پارسی» که هی ملت مثل یک طناب سرش گرفتند یک قدم می‌کشند به سمت خودشون. ایرانی‌هایی که هرروز این‌ور اون‌ور دنیا آواره می‌شوند و این در نهایت حداقل تا سال‌ها آوارگی است. هرچند که آخرش خوب باشد و خوشایند  و مردمی که کرور کرور کشته‌ می‌شوند هی اشک و آه و ناله در این سرزمین آریایی به قول ما. و اما در پایان از نویسنده‌ی این مطلب پوزش می‌خواهم چون نمی‌دانم که کیستند ولی دستشان درد نکند از این اطلاع‌رسانی.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

در سال ۱۳۳۰ خورشیدی، باستان‌شناس آلمانی «ویلهلم‌کونیک» و هم‌کارانش در نزدیکی تیسفون ابزارهایی از دوران اشکانیان را یافتند. پس از بررسی معلوم شد که این ابزارها پیل‌های الکتریکی هستند که به دست ایرانیان در دوران اشکانیان ساخته شده و به کار برده می‌شده‌اند. او این پیل‌های تیسفون را «Battery Bagdad» نامید. اکتشاف این اختراع ایرانیان به اندازه‌ای تعجب و شگفتی جهانیان را بر انگیخت که حتا برخی از دانش‌مندان اروپایی و آمریکایی این اختراع ایرانیان را به موجودات فضایی و ساکنان فراهوش‌مند سیارات دیگر که با بشقاب‌های پرنده و کشتی‌های فضایی به زمین آمده‌ بودند، نسبت دادند، و آن را فراتر از دانش اندیش‌مندان و پژوهش‌گران ایرانی دانستند. برای ایشان پذیرفتنی نبود که ایرانیان ۱۵۰۰ سال پیش از گالوای ایتالیایی  در سال ۱۷۸۶ میلادی پیل الکتریکی را اختراع کرده باشند.

در سال ۱۳۳۰ خورشیدی، باستان‌شناس آلمانی «ویلهلم‌کونیک» و هم‌کارانش در نزدیکی تیسفون ابزارهایی از دوران اشکانیان را یافتند. پس از بررسی معلوم شد که این ابزارها پیل‌های الکتریکی هستند که به دست ایرانیان در دوران اشکانیان ساخته شده و به کار برده می‌شده‌اند

یونانیان و مصریان باستان با الکتریسیته ساکن آشنایی داشتند. ابتدا حدس زدند اشکانیان در تیسفون به فاصله‌ی سال‌های ۲۵۰قبل از میلاد تا ۲۲۴ پس از میلاد باتری الکتریکی ساخته باشند. شرکت جنرال الکتریک این باتری‌ها را شبیه‌سازی کرده است.2000  سال پیش از این‌که ولتا الکترودهای مشهور خود را به پای قورباغه متصل کند، باتری الکتریکی مورد استفاده‌ی اشکانیان بوده است. این باتری‌ها به «باتری‌های تیسفون» مشهورند. با روش تعیین عمر کربنی دریافتند که قدمت این پیل‌ها به 200 پس از میلاد می‌رسد. این پیل‌ها دارای بدنه‌ی بیرونی از جنس خاصی بوده که حاوی میله‌ای آهنی است و به وسیله‌ی بخشی از بدنه‌ی مسی میله‌ی آهنی درون استوانه‌ی مسی ایزوله شده است. زمانی که درون محفظه با محلولی الکترولیت مانند، مثل آبلیمو پر شود، این وسیله جریان الکتریکی خفیفی تولید می‌کند. آزمایش‌های بعدی نشان داد که این وسیله ممکن است برای آب‌کاری جواهرات به‌کار می‌رفته است.

در سال ۱۹۳۸ باستان‌شناس آلمانی «ویلهلم کونیگ» که در آن زمان اداره ی موزه‌ی تیسفون را به عهده داشت، در زیرزمین این موزه به جعبه‌ای برخورد که اشیایی عجیبی در خود داشت. او پس از تحقیقاتی به این نتیجه رسید که این وسیله شبیه یک باتری مدرن است. او در مقاله‌ای این مطلب را منتشر کرد و از این وسیله با عنوان باتری باستانی یاد کرد که برای آب‌کاری و انتقال لایه‌ای از طلا یا نقره از سطحی به سطح دیگر به‌کار می‌رفته. وی هم‌چنین این تئوری را مطرح کرد که به احتمال زیاد با اتصال چند باتری باستانی قادر بودند که ولتاژ خروجی بیش‌تری تولید کنند. «ویلارد گری»، یک مهندس برق شرکت جنرال الکتریک در ایالت ماساچوست، پس از مطالعه‌ی مقاله‌ی کونیگ تصمیم گرفت این باتری را بازسازی کند. زمانی که او درون کوزه‌ی سفالین را با آب انگور، سرکه یا محلول سولفات مس پر کرد موفق به تولید ولتاژ حدود 1.5 تا 2 ولت شد.

در 1978 دکتر «اگبرشت» مصرشناس مشهور نمونه‌ای از باتری‌های تیسفون را بازسازی و آن را با آب انگور پر کرد و توانست ولتاژ 0.78 ولت تولید کند که از آن برای طلاکاری یک پیکره‌ی نقره‌ای استفاده کرد. او از این آزمایش نتیجه گرفت که بسیاری از اشیای باستانی که در موزه‌ها به عنوان طلا در نظر گرفته می‌شوند ممکن است نقره‌هایی باشند که آب طلا داده شده‌اند. نمونه‌های بیش‌تری از این باتری‌های باستانی در سال 1999 توسط دانش‌جویان دکتر «مارجوری سنشال»، استاد ریاضیات و تاریخ علم در اسمیت ماساچوست، ساخته شد. آن‌ها با پر کردن کوزه‌ی آن با سرکه قادر به تولید ولتاژ 1.1 ولت بودند. علاوه بر تئوری استفاده از این باتری‌ها برای آب‌کاری فلزات، تئوری‌های دیگری مبنی بر استفاده‌ی پزشکی یا موارد دیگر داده شده است.

ایرانیان از این پیل‌های الکتریکی جریان برق تولید می‌کردند و از آن برای آب‌کاری اشیا زینتی سود می‌جستند. اما در پهنه دریانوردی ایرانیان از این اختراع جهت آب‌کاری ابزارهای آهنی در کشتی و جلوگیری از زنگ زدن و تخریب آن‌ها نیز استفاده می‌کردند. و این پیل باستانی جزو اولین پیل‌هایی بود که پا به عرصه‌ی وجود گذاشت.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , ,