Saturday, 18 July 2015
25 October 2020
پرسه – به بهانه سال جهانی جنگل‌ها – 2

«جنگل نوردی»

2011 January 17

سیمین/ رادیو کوچه

simin@koochehmail.com

هفته پیش به بهانه نامیده شدن سال 2011 به نام سال جهانی جنگل‌ها با شما از جنگل و مزایای آن برای زندگی بشر سخن گفتم و این هفته قصد دارم در ادامه‌ی این موضوع به «جنگل نوردی» بپردازم.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

برای اغلب ما در هر گوشه‌ای از این جهان پهناور کوچک که زندگی کنیم، گاهی فرصتی برای گشت و گذار در طبیعت و به ویژه جنگل پیش می‌آید. از جنگل‌های سرسبز استوایی گرفته تا جنگل‌های منطقه‌های کوهستانی یا حتا ناحیه‌های سردسیری.

طعم قدم‌زدن از میان درختان بلند درحالی‌که نور از لابلای برگ‌ها به احساسات آدمی سرک می‌کشد و رایحه‌ای مطبوع از انواع گیاهان در ترکیب با رطوبت خاک و نسیمی دل‌انگیز روح را می‌نوازد یا شنیدن نوای پرندگان و گاه قایم‌باشک‌بازی ستاره‌ها از ورای شاخه‌ها و صدای بوفی شاید کور، طعمی ماندگار و وسوسه‌انگیز است.

امروزه جنگل‌نوردی در بسیاری از کشورها با عنوان یکی از فعالیت‌های گردش‌گری مطرح است و تورهای گوناگونی برای آن طراحی می‌شود تا علاقه‌مندان به گردش‌گری طبیعت از آن بهره برند.

از سوی دیگر درنوردیدن جنگل‌ها بخشی از فعالیت‌های گروه‌های کوه‌نوردی نیز هست که از لطف و هیجان خاص خود برخوردار است.

اما آن چه مسلم این است که جنگل به دلیل داشتن گونه‌های گیاهی و جانوری متفاوت و ناشناخته به همان اندازه که مکانی هیجان‌انگیز و دل‌پذیر برای گذراندن زمانی فرح‌بخش است، می‌تواند خطرناک هم باشد.

از این رو مناسب‌تر آن است که قدم گذاردن به این دنیای طبیعی یا با یک راه‌نمای آشنا صورت گیرد و یا  با دانش کافی.

امروز با بهره‌گرفتن از تجربه‌های طبیعت نوردان توصیه‌هایی دارم برای شما تا با امنیت خاطر بیش‌تر از گشت و گذار خود در منطقه‌های جنگلی لذت ببرید.

نخستین نکته این‌که تا آن جا که امکان دارد با راه‌نمای محلی اقدام به جنگل‌نوردی کنید و از او جدا نشوید. احتمال گم شدن در جنگل که تقریبن همه جای آن شبیه هم است بسیار است. اگر هم جدای اتفاق افتاد سعی کنید با ایجاد سرو صدا دیگران را از محل خود اگاه کنید.

– در این مسیر آب کافی به هم‌راه داشته باشید هم‌چنین پوششی برای مواقع بارانی که کوله و خود را بپوشانید. در جنگل چیزی به آسانی خشک نمی‌شود.

– در جنگل‌نوردی از کفش‌های سبک که گل به آن‌ها می‌چسبد و حرکت را کند می‌کند استفاده نکنید. شاید چکمه‌های بلند و قابل شست و شو یکی از به‌ترین گزینه‌ها باشد.

–  هم‌راه بردن وسایل مورد نیاز ضروری است. قطب‌نما، چراغ قوه، نقشه، جعبه کمک‌های اولیه، به هم‌راه چاقوی تیز، طناب و تبر از جمله وسایلی است که حتمن هم‌راه خود داشته باشید.

– هم‌چنین سیسم‌های ارتباطی هم‌چون تلفن هم‌راه یا مکان‌یاب برای پیش‌گیری از گم‌شدن در جنگل ضروری است.

_ هم‌راه بردن چادر، کیسه خواب و چتر و البته غذای کافی نیز سفر به درون جنگل را اطمینان بخش‌تر می‌کند.

– در این سفر دوربین به هم‌راه باتری کافی را از یاد نبرید. همواره مناظر زیبایی در جنگل وجود دارد که ثبت آن با ارزش است.

رویارویی با جانوران

اما در سفر به اعماق جنگل ممکن است با حیوانات روبه‌رو شوید. در این هنگام ضروری‌ترین مسئله حفظ خون‌سردی است. سپس به نسبت این که با چه حیوانی روبه‌رو شده‌اید با آن برخورد می‌کنید.

برخورد با مار

یکی از این جانوران مار است که در بسیاری از جنگل‌ها وجود دارد و احتمال گزیدگی با آن وجود دارد. البته باید توجه داشت که اکثر مارها بی‌خطر هستند و ۸۰ درصد از مارهای پرخطر نیز تا زمانی که در معرض شکار قرار نگیرند، حمله نمی‌کنند.

به‌ترین روش برای پیش‌گیری از گزیدگی توسط مارها، بی‌حرکت بودن یا در صورت لزوم آرام و بدون سروصدا حرکت به طرف عقب است.

اما در صورت گزیدگی، شناسایی ظاهر مار برای درمان سریع‌تر بیماری مؤثر است. شناخت مارهای سمی از شکل ظاهری آن‌ها امکان‌پذیر است. تمام مارهای سمی دارای نیش دندان لوله‌ای شکل و متصل به غده سمی هستند. دم مارهای سمی کوتاه و در مقایسه با مارهای غیرسمی کندتر حرکت می‌کنند. ناحیه سر اکثر مارهای سمی مثلثی شکل است و در بعضی از این انواع مار، حفره‌ای میان چشم و بینی قرار دارد که به راحتی قابل تشخیص است. گرزه مار یا افعی، مار دریایی، کفچه مار یا کبری از مارهای سمی با مردمک چشم بیضی شکل هستند که سم آن‌ها خطرناک بوده و عوارض عصبی مانند از دست دادن توانایی تکلم، سرگیجه و در نهایت خفگی و فلج دست‌گاه تنفسی را به دنبال دارد.

باید توجه داشت در محل گزیدگی مارهای سمی، اثر نیش به صورت دو حفره کوچک دایره مانند مشخص است در صورتی که این اثر هنگام گزیدگی توسط مارهای غیرسمی، هلالی شکل است.

در صورت گزیده‌شدن توسط مارهای مرجانی با خطوط زرد و نارنجی، زهر باید سریع از قسمت گزیده شده خارج و آب زیادی نوشیده شود و استفاده از یخ برای پانسمان این زهر توصیه نمی‌شود.

روبه‌رو شدن با خرس

یکی دیگر از جانورانی که احتمال رویارویی با آن در جنگل وجود دارد خرس است. به‌تر است در صورت رویارویی با خرس، خون‌سردی به‌طور کامل حفظ شود. خرس‌ها چندان تمایلی به نزدیک بودن به انسان‌ها ندارند و تمام تلاش خود را برای دور شدن از انسان‌ انجام  می‌دهند و تنها در مواردی که احساس کنند، انسان قصد آزار رساندن به آن‌ها را دارد، حمله می‌کنند. واکنش نشان دادن یا حالت دفاع گرفتن زمانی که خرس‌ها به افراد نزدیک‌تر می‌شوند، برای آن‌ها تهدید به شمار رفته و ممکن است این حیوانات تصمیم به حمله بگیرند.

برقراری ارتباط چشمی با خرس‌ها نیز یک نوع تهدید برای این حیوان به شمار آمده و ممکن است درصدد آسیب رساندن برآید. به یاد داشته باشید هنگام نزدیک شدن این حیوان با حفظ خون‌سردی باید از ارتکاب اعمالی مانند بالا رفتن از درخت، دفاع یا صحبت کردن با صدای بلند و جیغ زدن پرهیز کرد و توجه به این نکته ضروری است که انسان نباید هرگز بین یک خرس مادر و فرزندش قرار گیرد و در صورتی که این اتفاق بیفتد، لازم است هر چه سریع‌تر از بچه خرس فاصله گرفته شود. اما در صورت حمله حیوان، استفاده از اسپری فلفل، حرکت دستان یا پرتاب سنگ و چوب مؤثر است.

زنبور گزیدگی

زنبور گزیدگی نیز از جمله مخاطراتی است که ممکن است در حین جنگل نوردی رخ دهد. پوشیدن لباس‌های روشن و استفاده نکردن از عطر یا اسپری‌های خوش‌بوکننده از عواملی است که خطر نزدیک شدن زنبورها را کاهش می‌دهد. در صورتی که افراد توسط زنبورها مورد حمله واقع شوند، باید بدون انجام هیچ‌گونه واکنش یا تکان دادن دستان، سر و صورت را بپوشانند تا از نیش حشرات در امان بمانند.

در صورت گزیده شدن، زهر زنبور باید هرچه سریع‌تر با ناخن خارج شود و بدون فشاردادن بر روری گزیدگی از پخش شدن آن در جریان خون جلوگیری شود.

مواجه شدن با شیر، ببر و یوزپلنگ

و اما ممکن است خوش شانس باشید و با یکی از بقایای آخرین نسل شیر، ببر یا یوزپلنگ‌های جهان برخوردی داشته باشید. (توصیه می‌کنم ابتدا یک عکس یادگاری با آن بگیرید!) توصیه می‌شود هنگام مشاهده شیر یا ببر و پلنگ باید آرامش و خون‌سردی حفظ شود و فرد با استفاده از دستان یا لباس‌های خود طوری وانمود کند که بزرگ به نظر برسد و پس از آن با آرامش بدون بازگشت به سمت دیگر به طرف عقب حرکت کند.

مواجهه با گرگ

اگر در جنگل با گرگ برخورد کردید به‌تر است آرام و آهسته به سمت زمین‌های سفت و نواحی گرم‌تر حرکت کرده و در صورتی که مورد حمله واقع شدید، با فریاد زدن و پرتاب سنگ و چوب اقدام به فرار کنید. البته افرادی که به صورت گروهی حرکت می‌کنند کم‌تر مورد حمله گرگ‌ها قرار می‌گیرند.

و باز بر این نکته تاکید دارم که تلاش کنید طبیعت را همان گونه که هست و به آن وارد شدید ترک کنید. طبیعت‌گردها ممکن است به‌طور اتفاقی محیطی را که به آن وارد شده‌اند از بین ببرند. از این رو به‌تر است از مقرراتی هم‌چون ممنوعیت درست کردن آتش در جنگل، محدود کردن کمپ‌زدن به مکان‌های کمپ زنی‌ و دفع کردن یا بسته‌بندی و خارج کردن مواد مدفوعی  پیروی کنند.

فضولات انسانی اغلب منبع اصلی تاثیر محیطی ناشی از پیاده روی در طبیعت است. این فضولات می‌تواند منابع آب را آلوده و طبیعت‌گردهای دیگر را بیمار کند. با کندن حفره‌هایی به عمق 25 سانت و پوشاندن آن پس از استفاده می‌توان از آلودگی باکتریایی جلوگیری کرد. اگر این حفره‌ها 60 متر دورتر از منابع آب و مسیرها کنده شود، خطر آلودگی به حداقل می‌رسد.

از سوی دیگر گاهی یک آتش‌سوزی غیر‌عمدی که تنها توسط یک طبیعت‌گرد ایجاد می‌شود، می‌تواند به سرعت پیش‌رفته و منجر به یک فاجعه شود. از این رو  برپا کردن وسایل پخت و پز در زمین خالی و بدون پوشش گیاهی نیز می‌تواند خطر ‌این‌گونه آتش‌سوزی‌ها را کاهش دهد.

امیدوارم با این توصیه‌ها در این سال که به نام سال جنگل‌ها نام گرفته فرصت این را داشته باشید که چند باری گشت و گذاری در جنگل‌های اطرافتان داشته باشید و البته در نظر داشته باشید که این فرصت ممکن است با وجود انواع بلایایی که بشر خواسته و نا‌خواسته بر طبیعت وارد می‌کند، به زودی از دست برود.

منبع‌ها:

وب‌لاگ یک کوه‌نورد

روزنامه ایران

…………………………………….

بخش اول – «سالی برای جنگل‌ها»

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , , , , , , ,