Saturday, 18 July 2015
22 June 2021
به بهانه روز جهانی کورش

«بزرگ داشت نخستین نگارنده منشورحقوق بشر»

2009 October 29

سروش / رادیو کوچه

souroosh@radiokoocheh.com

هفتم آبان‌ماه مصادف است با روز جهانی بزرگ داشت کوروش دوم، معروف به کوروش بزرگ یا کوروش کبیر  که به‌خاطر بخشندگی‌، بنیان گذاشتن حقوق بشر، پایه گذاری نخستین امپراطوری چند ملیتی و بزرگ جهان، آزاد کردن برده‌ها و اسرا، احترام به عقاید و مذاهب مختلف، گسترش تمدن و… شهرت یافته‌است. کوروش نخستین شاه ایران و بنیان‌گذار دوره‌ی شاهنشاهی ایرانیان است.

واژه کوروش یعنی «خورشیدوار» کور یعنی «خورشید» و وش یعنی «مانند» . ایرانیان کوروش را «پدر» و یونانیان او را «سرور و قانونگذار» می‌نامیدند.  یهودیان این پادشاه را به منزله مسح‌شده توسط پروردگار به شمار می‌آوردند، ضمن آن که بابلیان او را مورد تایید مردوک می‌دانستند.

20091029-cyrus-koocheh

از روز و چگونگی زایش کورش اطلاع دقیقی در دست نیست و تاریخ نویسان باستانی هم در این مورد اتفاق نظر ندارند. اگرچه هر یک سرگذشت تولد وی را به شرح خاصی نقل کرده‌اند، اما شرح که آن‌ها درباره ماجرای زایش کوروش ارایه داده‌اند، بیشتر شبیه افسانه است.

پس از فتح بابل به دست کورش و لشگریانش کورش در 529 سال قبل از میلاد و در چنین روزی مصادف با بیست و نهم اکتبر کورش سلسله هخامنشیان را بنیان نهاد و منشور حقوق بشر خود را اعلام کرد. از سال 1383 کمیته بین‌المللی نجات پاسارگاد این روز را روز جهانی کورش نام نهاد.

او در سخنانش پس از فتح بابل چنین می‌گوید: «به نام ایزد جان و خرد ایزد یکتایی که لحظه به لحظه او را بیشتر درک می‌کنم ای مردم بابل ما همه بندگان اهورا مزدا هستیم. ما نه پیروزیم و نه شکست خورده! ما امروز در سراسر این سرزمین پهناور همگی با هم برابریم،همگی آزادیم و همگی پاکیم. ما همگی دوستیم ما تنها یک دشمن داریم و دشمن همه‌ی ما اهریمن است و جز او دیگر سایه‌ای نیست.ما همگی نوریم. سربازان اهورامزداییم.

از این لحظه من پادشاهی‌ام رابر این مبنادر تمام کره‌ی خاکی در سراسر این خاک پهناور که به فرمان من است اعلام می‌کنم.از این پس نام شاهنشاهی ما هخامنشی خواهد بود و این را به یاد پدر بزرگ عزیزم که بخشی از اندیشه‌های نیک او به من به ارث رسید به عاریه بر می‌دارم. ما از این لحظه اندیشه و دین هر کس را محترم خواهیم دانست. هر کس به دین خودش خواهد پرداخت هر کس نتیجه‌ی انتخاب خود را خواهد دید.هیچ کس حق تجاوز به حقوق دیگری را ندارد از این لحظه تمام بردگان آزادند.  آری زمین مقدس است. ما نیز یک به یک مقدسیم. این اهورا مزداست که ما را مقدس آفریده و ما جهان زیبا را زیباتر خواهیم کرد برای چنین هدفی همگان کار خواهند کرد. همه به دین و زبان خویش خواهند پرداخت و همه آزاد خواهند بود.»

می‌گویند کوروش در آخرین نبرد خود به قصد سرکوب قوم ایرانی‌تبار سکا که با حمله به نواحی مرزی ایران به قتل و غارت می‌پرداختند، به سمت شمال شرقی کشور حرکت کرد. میان مرز ایران و سرزمین سکاها رودخانه‌ای بود که لشگریان کورش باید از آن عبور می‌کردند.

هنگامی که کورش به این رودخانه رسید، «تهم‌رییش» ملکه سکاها به او پیغام داد که برای جنگ دو راه پیش رو دارد. یا از رودخانه عبور کند و در سرزمین سکاها به نبرد بپردازند و یا اجازه دهند که لشگریان سکا از رود عبور کرده و در خاک ایران به جنگ بپردازند. کورش این دو پیشنهاد را با سرداران خود در میان گذاشت. بیشتر سرداران ایرانی او، جنگ در خاک ایران را برگزیدند، اما کرزوس امپراتور سابق لیدیه که تا پایان عمر به عنوان یک مشاور به کورش وفادار ماند، جنگ در سرزمین سکاها را پیشنهاد کرد.

استدالال او چنین بود که در صورت نبرد در خاک ایران، اگر لشگر کورش شکست بخورد تمامی سرزمین در خطر می‌افتد و اگر پیروز هم شود هیچ سرزمینی را فتح نکرده. در مقابل اگر در خاک سکاها به جنگ بپردازند، پیروزی ایرانیان با فتح این سرزمین همراه خواهد بود و شکست آنان نیز تنها یک شکست نظامی به شمار رفته و به سرزمین ایران آسیبی نمی‌رسد. کورش این استدلال را پذیرفت و از رودخانه عبور کرد. پیامد این نبرد کشته شدن کورش و شکست لشگریانش بود. پس از این شکست، لشگریان ایران با رهبری کمبوجیه، پسر ارشد کورش به ایران بازگشتند. طبق کتاب «کوروش در عهد عتیق و قرآن مجید» نوشته دکتر فریدون بدره‌ای و از انتشارات امیر کبیر، کوروش در این جنگ کشته نشده و حتا پس از این نیز با سکاها جنگیده‌است. منابع تاریخی معتبر در کتاب یادشده معرفی شده‌است.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: