Saturday, 18 July 2015
24 September 2020
به بهانه درگذشت «ایرج افشار»

«روزنگاشت/دیگر برای تقدیر دیر بود»

2011 March 10

محبوبه‌ شعاع/ رادیو کوچه

mahboobeh@koochehmail.com

هجدهم اسفند 1389 برابر شد با درگذشت «ایرج افشار» محقق، ایران‌شناس و کتاب‌شناس ایرانی. وی زاده سال 1304 بود. کتاب‌هایی که وی در زمینه فرهنگ، تاریخ و ادب ایران انتشار داده است بالغ بر سی‌صد جلد می‌شود. افشار قرار بود در ماه سپتامبر 2011 در رشته‌ی تاریخ از «دانش‌گاه اسکاتلند» دکترای افتخاری بگیرد که به سبب بیماری در سن 85 سالگی درگذشت.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

«ایرج افشار» در شانزدهم مهرماه سال 1304 در تهران زاده شد. او فرزند «دکتر محمود افشار» بنیادگذار موقوفات «دکتر محمود افشار یزدی» و یکی از استادان مدرسه دارالفنون بود. ایرج افشار تحصیلات ابتدایی را در دبستان «زرتشتیان» و «شاپور تجریش» به انجام رساند. سپس وارد دبیرستان «فیروز بهرام» شد و در سال ۱۳۲۴ گواهی‌نامه دبیرستانی را در رشته ادبی اخذ کرد.

وی سپس به مدت چهار سال در دانش‌کده حقوق دانش‌گاه تهران در رشته قضایی تحصیل کرد و رساله خود را با عنوان «اقلیت‌ها در ایران» ارایه کرد و یک سال بعد به عنوان دبیر در دبیرستان‌های تهران شروع به تدریس کرد.

در سال ۱۳۳۰ به تشویق «محمدتقی دانش پژوه» به کتاب‌داری در کتاب‌خانه دانش‌کده حقوق دانش‌گاه تهران پرداخت و سال بعد مجله «فرهنگ ایران زمین» را بنیان گذارد که «محمدتقی دانش‌پژوه»، «منوچهر ستوده»، «مصطفی مقربی» و «عباس زریاب خویی» هم‌کاران وی در تاسیس این مجله بودند. افشار حدود دو سال سردبیر مجله «سخن» نیز بود.

و پس از آن از سال ۱۳۳۷ تا سال ۱۳۵۷ مدیر و سردبیر مجله «راهنمای کتاب» بود که صاحب امتیاز آن «دکتر احسان یارشاطر» بود. اما افشار در کنار مدیریت و سر دبیری این مجله به تدریس در دانش‌سرای عالی وابسته به دانش‌گاه تهران پرداخت و در سال ۱۳۴۱ به ریاست کتاب‌خانه ملی ایران رسید.

وی سپس به ریاست مرکز تحقیقات ایران‌شناسی دانش‌گاه تهران رسید و همان سال فهرست‌نگاری مجموعه کتاب‌های چاپی فارسی «دانش‌گاه هاروارد، آمریکا» را به انجام رساند. افشار از سال ۱۳۴۸ به مدت نه سال دانش یار و سپس استاد رشته تاریخ در دانش‌کده ادبیات و علوم انسانی دانش‌گاه تهران بود.

ایرج افشار زبان انگلیسی و فرانسه را خوب می‌دانست و در سال ۱۳۷۴ فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی فارسی در «کتاب‌خانه ملی اتریش» در وین را برعهده گرفت و انجام داد. او تحقیقات ارزش‌مندی را درباره ایران‌شناسی و کتاب‌شناسی انجام داده‌اند که این تحقیقات در نشریات معتبر ایرانی و خارجی منتشر شده ‌است.

برخی از آثار وی عبارت است از: پژوهش‌های ایران‌شناسی نام‌واره دکتر محمود افشار، دفتر تاریخ، ریاض الفردوس خانی، فرهنگ ایران زمین در سی جلد، نامه‌های تهران شامل ۱۵۴ نامه از رجال دوران به سید حسن تقی‌زاده، گل‌‌گشت در وطن سفرنامچه، فهرست دست‌نویس‌های فارسی در کتاب‌خانه ملی اتریش و آرشیو دولتی اتریش در وین.

و فهرست مقالات فارسی که مقاله‌های فارسی را در زمینه ایران‌شناسی در شش جلد به چاپ رساند. این شش جلد بالغ بر چهل سال از زندگی وی را در بر گرفته است و هر کسی که بخواهد در موضوعاتی که مربوط به ایران و زبان و فرهنگ ایرانی دست به پژوهش بزند از مراجعه به این کتاب بی نیاز نخواهد بود.

مجموعه مقالاتی که ایرج افشار در مجلات و یادنامه‌ها به چاپ رسانده است شاید بالغ بر دو هزار مقاله باشد. کتاب‌هایی که وی در زمینه فرهنگ، تاریخ و ادب ایران انتشار داده است بالغ بر سی‌صد جلد می‌شود و از این نظر شاید در میان معاصران بی‌نظیر باشد.

و اما سرانجام ایرج افشار که مدتی بود از بیماری رنج می‌برد، از شام‌گاه دوازدهم اسفندماه در بخش مراقبت‌های ویژه‌ی بیمارستان جم بستری شد و در روز هجدهم اسفند 1389 در سن 85 سالگی درگذشت. گفته شده که افشار قرار بود در ماه سپتامبر 2011 در رشته‌ی تاریخ از «دانش‌گاه اسکاتلند» دکترای افتخاری بگیرد.

منبع ‌ها:

گوگل

ویکی‌پدیا

سایت ایران بوم

بخش خبر رادیو کوچه

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , , , , , , ,