Saturday, 18 July 2015
29 September 2023
خلاصه مطبوعات تاجیکستان،

«از چاپ نخستین نشریه تاجیکی ۹۹ سال گذشت»

2011 March 10

کیومرث/ دفتر تاجیکستان/ رادیو کوچه

«آزادگان»

در رابطه به «روز مطبوعات تاجیک» که هر سال روز ۱۱ مارس، در روز چاپ «بخارای شریف» نخستین روزنامه تاجیکی، تجلیل می‌شود، از کارشناسان و مسوولان در باره توان‌مندی نشریه‌ها سوال کرده است. «بخارای شریف» در سال ۱۹۱۲ میلادی در شهر بخارا و از طرف روشن‌فکران تاجیک به چاپ رسیده بود. «عبدالستار نور‌علی‌یف» استاد دانش‌گاه ملی تاجیکستان گفته، که اگر در دوران شوروی حرف رسانه‌ها تاثیر بیش‌تری داشت، حالا حرف رسانه‌ها خیلی‌ کم به نظر اعتبار گرفته می‌شود.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

یک عضو شورای سیاسی «حزب سوسیال دموکراتیک تاجیکستان» افزوده است، که امروز مطبوعات تاجیک آزاد نیست و تحت فشار پیوسته مقامات دولتی قرار دارد. «اسکندر فروز» خبرنگار تاجیک می‌گوید در ۳ سال آخر یک نوع رشد مطبوعات از لحاظ حرفه‌ای احساس می‌شود. به باور او «رسانه‌های داخلی تاجیکستان زیر تاثیر رسانه‌های خارجی رشد کردند.»

با این حال، گفته می‌شود مطبوعات تاجیک دوران سختی را پشت سر می‌کند. حالا در دادگاه‌های تاجیکستان پرونده نشریه‌های مستقل «آزادگان»، «فرژ»، «آسیا پلیوس» و «پیکان» مورد بررسی قرار دارد. برخی‌ از مقام‌داران دولتی از بالای این نشریه‌ها به دادگاه‌ها شکایت کرده، خواستار تاوان شده‌اند. یک ماه پیش دادگاهی‌ در «دوشنبه» نشریه «ملت» را برای پرداخت غرامت به «وزارت کشاورزی» مسوول کرد.

سفیر آمریکا در تاجیکستان در یک بیانیه رسمی از آن اظهار نگرانی کرده است، که فشار بالای مطبوعات مستقل در این کشور آسیای مرکزی افزوده است.

«پیکان»

زیر عنوان «دهشت» از قتل یک ساکن پایتخت تاجیکستان خبر داده، که بنا به نوشته این نشریه در پی بازداشت و لت‌و‌کوب پلیس جان داده است. خانواده «سفرعلی سنگاف» با ارسال نامه به مقامات تاجیکستان و نهادهای حقوق بشر خواستار رسیدگی به این قضیه شده‌اند. اما «وزارت کشور تاجیکستان» گفته است، «سفرعلی سنگاف» نه از دست کارمندان پلیس، بلکه هنگام خود را از آشیانه دوم به زمین سرازیر کردن سخت جراحت برداشته است.

حالا اداره دادستانی ناحیه «سینا» در شهر «دوشنبه» در این ارتباط پرونده جنایی باز کرده و قضیه را مورد تحقیق قرار داده است. همسر آقای «سنگاف» نیز گفته، که برای تشخص جسد شوهرش اجازه داده است، تا قبر او را باز کنند. سازمان‌های حامی حقوق بشر در پی چنین بازداشت خشونت‌باری که با فاجعه انجامید، بار دیگر از موارد شکنجه در کشور یادآوری و اظهار نگرانی کرده‌اند.

ولی‌ مقامات هم‌چنان وجود شکنجه و آزار و اذیت بازداشت‌شدگان را رد نموده‌اند.

«نگاه»

این هفته‌نامه نوشته است، که در آستانه عید «نوروز» قرار است رییس جمهوری تاجیکستان با اهل ضیای این کشور گفت‌وگو کند. بعضی‌ از صاحب‌نظران گفته‌اند احتمال به آن گفت‌وگو افراد نزدیک به حکومت دعوت بشوند، نه آن‌هایی که مخالف سیاست‌های حکومت حرف می‌زنند.

از جمله، «نورالدین قرشی‌بایف» رهبر انجمن ملی رسانه‌های مستقل تاجیکستان گفته، که «می‌دانم به آن نشست هیچ‌گاه دعوت نمی‌شوم. زیرا ما هر آن مشکلی‌ که هست روی راست بیان می‌کنیم.» وی افزوده است، بیش‌تر آن‌هایی دعوت خواهند شد، که به دهان آب گرفته می‌نشینند یا به تعریف و توصیف حکومت می‌پردازند.

«نورعلی دولت» تحلیل‌گر تاجیک هم گفته است، «حالا در یک جامعه ره‌گم‌زده زندگی می‌کنیم. کسی‌ راه نجات از بحران را نمی‌داند. سال‌های اول، وقتی‌ که چنین گفت‌وگوها دایر می‌شد، فکر می‌کردیم که روشن‌فکران پیشنهادهای جالبی‌ به حکومت پیشنهاد می‌کنند. ولی‌ دیدیم که یا ایشان حرفی‌ برای گفتن ندارند یا می‌ترسند و یا سرنوشت این ملت برای‌شان فرقی‌ ندارد.

«فرژ»

در شماره تازه خود صحیفه روزگار «قاری محمدجان خقندی» معروف باه «مولوی هندوستانی» را ورق زده است. نشریه می‌نویسد، اگر چه در یگان پاره تاریخ شوروی حرفی‌ در‌باره این دانش‌مند اسلام گفته نشده است، ولی‌ او از جمله آن‌هایی است، که مکتب دینی یک زمان از یاد رفته بخارا را در تاجیکستان و مرکز آن شهر «دوشنبه» زنده کرده‌اند. روحانیان سرشناس تاجیکستان، از جمله «سعید عبدالاه نوری» و «ایشان نورالدین توره جان‌زاده» شاگردان او دانسته می‌شوند.

«فرژ» می‌نویسد «مولوی هندوستانی» پیش از «انقلاب اکتبر» در آغاز قرن گذشته با افغانستان و از آن‌جا به حوزه دیوبند هندوستان می‌رود. این روحانی بیست سال در مهاجرت بوده و آن همه سال را صرف آموزش کرده ا‌ست، ولی‌ برابر بازگشت به زادگاهش «اندجان»، که آن وقت زیر پرچم شوروی عمل می‌کرد بازداشت و به زندان انداخته شده است.

وی هم‌چنین در «جنگ دوم جهانی» شرکت و بار دیگر در دوران حکومت «استالین» بازداشت و به زندان فرستاده می‌شود. او پس از رهایی‌اش به «دوشنبه» آمده و در این‌جا به تعلیم شاگردان می‌پردازد. همان طوری که «فرژ» نوشته است، «مولوی هندوستانی» از نخستین نفراتی بوده که در آغاز سال‌های نودم میلادی از حضور پیروان «وهابیه» در تاجیکستان نگرانی و آن‌ها را برای فتنه‌انگیزی محکوم کرده است.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , ,