شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
08 October 2016
مجله جاماندگان-‌سایه‌ای هراسان در شبستان عتیق-‌قسمت سی‌‌و‌سوم

«قبای خمینی برای او اندازه بود»

۱۳۸۹ اسفند ۲۳

شراره سعیدی/ رادیو کوچه

مجلس خبرگان رهبری در دهه نخست‌ جمهوری اسلامی، آیت‌اله حسین‌علی ‌منتظری را به سمت قائم مقامی رهبری انتخاب کرد. بالاگرفتن اختلاف نظرهای سیاسی میان آیت‌اله منتظری و آیت‌اله خمینی در واپسین سال‌های عمر رهبر ایران باعث شد سرانجام چند ماه پیش از درگذشت خود، آیت‌اله خمینی، آیت‌اله ‌منتظری را ازاین مقام عزل کند. اگرچه عزل وی باید به دست همان نهادی صورت می‌گرفت که او را به منصب قائم مقامی برگزیده بود.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

پس از درگذشت سید روح‌اله موسوی خمینی، مجلس خبرگان رهبری در تاریخ ۱۴ خرداد ۱۳۶۸، سید علی خامنه‌ای را که در آن زمان ریاست جمهوری ایران را به‌عهده داشت، به سمت  «رهبر جمهوری اسلامی ایران» منصوب کرد. در ابتدا، شورای رهبری سه نفره مرکب از علی مشکینی، موسوی اردبیلی و سید علی خامنه‌ای برای جانشینی سید روح‌اله خمینی پیشنهاد شد که نتوانست آرای کافی را به‌دست بیاورد. پس از آن سید علی خامنه‌ای و گلپایگانی به عنوان کاندید رهبری در مجلس خبرگان به اجماع گذاشته شدند که سید علی خامنه‌ای با به دست آوردن دو سوم آرا به عنوان رهبر جمهوری اسلامی برگزیده شد. در این جلسه هم‌چنین هاشمی رفسنجانی پیش از رای‌گیری سخن‌رانی کرد و به تمجید از سید علی خامنه‌ای پرداخت. سید علی خامنه‌ای، رهبر کنونی نظام جمهوری اسلامی ایران، معتقد است: «اختیارات ولی فقیه در صورت تعارض با اراده و اختیار مردم، بر اختیارات و تصمیمات مردم، مقدم و حاکم است.»

الین سایولینو در کتاب آینه‌های ایرانی می‌نویسد: «آیت‌اله ‌خامنه‌ای خود در زمانی که رییس‌ جمهوری بود به خبرنگاری غربی گفت هیچ‌کس نمی‌تواند جای‌گزین آیت‌اله‌ خمینی شود. او پیش‌بینی کرده بود شورایی از سه یا پنج مجتهد پس از آیت‌اله‌ خمینی قدرت را به دست خواهند گرفت.»

الین سایولینو در کتاب آینه‌های ایرانی می‌نویسد: «آیت‌اله ‌خامنه‌ای خود در زمانی که رییس‌ جمهوری بود به خبرنگاری غربی گفت هیچ‌کس نمی‌تواند جای‌گزین آیت‌اله‌ خمینی شود. او پیش‌بینی کرده بود شورایی از سه یا پنج مجتهد پس از آیت‌اله‌ خمینی قدرت را به دست خواهند گرفت.»

موسسه‌ی کارنگی برای صلح بین‌المللی در آمریکا در پژوهشی با عنوان «فهمیدن خامنه‌ای، جهان‌بینی قدرت‌مندترین رهبر ایران» نوشته کریم سجادپور آورده است: «از آن‌جا که هیچ جانشین مشخصی برای آیت‌اله‌ خامنه‌ای وجود ندارد، احتمال جای‌گزین کردن نهاد رهبری با شورای رهبری بسیار مطرح می‌شود. این طرح تازه‌ای نیست و حتا پس از درگذشت آیت‌اله‌ خمینی هم موضوع بحث بود، زیرا بسیاری باور داشتند که رهبری قبایی بود دوخته بر قامت خمینی.»

بر اساس قانون اساسی ایران، رهبر دارای شان ولایت مطلقه است و بر مبنای فقاهت خود درباره سرنوشت‌سازترین مسایل کشور تصمیم می‌گیرد.

در سال 1368، به فرمان آیت‌اله‌ خمینی، رهبر فقید جمهوری اسلامی، قانون اساسی بازنگری شد. مهم‌ترین موضوع بازنگری درباره اصل رهبری بود که شرط مرجعیت را از میان برداشت و مجتهد بودن را کافی دانست. به این طریق، زمینه برای رهبری آیت‌اله‌ خامنه‌ای که مرجع تقلید نبود فراهم شد.

در دوره رهبری آیت‌اله خامنه‌ای، نظارت استصوابی با جدیت بسیار بیشتری نسبت به دوره رهبری آیت‌اله خمینی اجرا شد. این نظارت توسط شورای نگه‌بان اعمال می‌شود و رد صلاحیت کاندیداهای مجلس شورای اسلامی، ریاست جمهوری و شوراهای شهر و روستا، بخشی از این نظارت برشمرده می‌شود. به لحاظ مسوولیت قانونی رهبر ایران در تعیین اعضای شورای نگه‌بان، برخی معتقدند، رهبر مسوول جهت‌گیری‌ها و عمل‌کرد این شورا است.

برای مثال در جریان برگزاری انتخابات دور دوم شوراها که مجلس ششم «با اکثریت اصلاح‌طلب» حاضر به رد صلاحیت برخی از کاندیداهای نهضت آزادی و ائتلاف نیروهای ملی- مذهبی نشد، علی خامنه‌ای در هنگام انتخابات شورای شهر تهران در سفر زاهدان به سر می‌برد و طی سخنانی گفت‌: «برخی گزارش‌ها حاکی است در برخی از جاها در تشخیص صلاحیت‌ها کوتاهی شده ‌است که در این زمینه تحقیق خواهد شد و اگر افرادی نابه‌جا و برخلاف مقررات به انتخابات راه یافته باشند، انتخاب آن‌ها اعتبار ندارد.»

در جریان انتخابات مجلس هشتم نیز عده کثیری از نامزدهای جناح اصلاح‌طلب رد صلاحیت شدند. به ادعای سایت روزآنلاین علی خامنه‌ای در پاسخ به رای‌زنی‌های محمد خاتمی و هاشمی رفسنجانی گفت: «تا زمانی که انقلاب اسلامی حیات دارد، متحصنین مجلس ششم و ‏تندروها تایید صلاحیت نخواهند شد.»

علی خامنه‌ای هم‌چنین در برابر درخواست نهضت آزادی ایران برای نظارت بین‌المللی بر انتخابات آن‌ را بی‌شرمانه خواند. این در حالی است که نظارت بین‌المللی در بسیاری از کشورهای در حال توسعه معمول است و ایران هم نمایندگانی برای نظارت بر انتخابات برخی از کشورهای همسایه از جمله جمهوری آذربایجان به درخواست دولت آن کشور فرستاده ‌است.

در قانون اساسی جمهوری اسلامی مجلس خبرگان مسوول نظارت بر عمل‌کرد رهبر، و عزل و نصب وی تعیین شده ‌است. در عین حال کاندیداهای شرکت در این مجلس همگی باید از فیلتر شورای نگه‌بان که زیر نظر خامنه‌ای فعالیت می‌کند عبور کنند. این موضوع عملن نظارت بر عمل‌کرد رهبر یا سازمان‌های تحت کنترل وی را نمایشی کرده ‌است. مجلس خبرگان در تمامی دوره‌های خود هر سال یک جلسه تشکیل داده و در پایان جلسات عمل‌کرد علی خامنه‌ای را خالی از اشکال دانسته و سپس اعضای آن به دیدار وی رفته‌اند.

هاشمی رفسنجانی «رییس سابق مجلس خبرگان» در مصاحبه‌ای اعلام کرد که رهبر، مجلس خبرگان را از تحقیق و بررسی عمل‌کرد سازمان‌های تحت امرش منع کرده‌ است.

شورای نگه‌بان بر اساس دیدگاه خامنه‌ای مبنی بر مطلق بودن ولایت فقیه و فراتر بودن رهبر از قانون، اعلام کرد که مجلس اجازه تحقیق و تفحص پیرامون نهادهای زیر نظر رهبر را مگر با اجازه خود او ندارد. «پیش‌تر مجلس سوم در سال 1370 و در دوران ریاست محمد هاشمی تحقیق و تفحص از صداو سیما را انجام داد که به تغییر وی انجامید». شورای نگه‌بان هم‌چنین اعلام کرد که مجلس حق تصویب قوانین مربوط به سازمان‌های تحت امر خامنه‌ای را ندارد. بر این اساس طرح‌هایی هم‌چون طرح کاهش خدمت سربازی وتو شد. شورای نگه‌بان اعلام کرد که هر طرحی که مغایر دیدگاه خامنه‌ای باشد بر اساس اصل 110 قانون اساسی «که خامنه‌ای آن را به فراقانونی بودن خود تعبیر کرده‌ است» مغایر با احکام اسلام و قانون اساسی است.

بی‌بی‌سی در این‌باره می‌نویسد: «شورای نگه‌بان، در اواخر دی ماه سال 1381، با استناد به نامه آقای خامنه‌ای به مجلس ششم درباره قانون مطبوعات، یک مصوبه نمایندگان را که به اصلاحی جزیی در مورد محدوه توزیع روزنامه همشهری مربوط می‌شد، مغایر با شرع و قانون اساسی دانست و به این ترتیب، حکم حکومتی رهبر جمهوری اسلامی را عملن هم‌طراز با شرع و قانون اساسی اعلام کرد.»

خامنه‌ای هم‌چنین از تداوم حق شورای عالی انقلاب فرهنگی «که اعضای آن بعضن توسط او انتخاب می‌شوند» برای قانون‌گذاری به موازات مجلس دفاع کرد، این در حالی است که بر اساس قانون اساسی تنها مجلس حق قانون‌گزاری دارد.

قبایی که گویی تنها به قامت خمینی کبیر دوخته شده بود، گویی برای آقای خامنه‌ای هم اندازه شد.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , ,