Saturday, 18 July 2015
31 October 2020
مجله جاماندگان-‌سایه‌ای هراسان در شبستان عتیق-‌قسمت سی‌‌و‌هشتم

«درد تحمل‌سوز ترور دولتی»

2011 March 19

شراره سعیدی/ رادیو کوچه

ماجرای شرم‌آور قتل‌های زنجیره‌ای برای 3 سال فضای سیاسی کشور را کاملن تحت تاثیر خود قرار داد و بخش‌های مهمی از ناگفته‌های آن توسط روزنامه‌های اصلاح‌طلب منتشر شد. تلاش نشریات از جمله روزنامه «خرداد» به مدیریت عبداله نوری آخرین نماینده آیت‌اله خمینی در سپاه پاس‌داران و وزیر کشور اول در کابینه‌های هاشمی و خاتمی و روزنامه «صبح امروز». به مدیریت سعید حجاریان از بنیان‌گذاران وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی که پیاپی اخبار و سلسله مقالاتی از اکبر گنجی و عمادالدین باقی منتشر می‌کردند، در این میان بسیار اثرگذار بود. سعید حجاریان می‌گوید که ما تلاش کردیم تا هیچ شماره‌ای از روزنامه صبح امروز بدون مطلبی پیرامون قتل‌های زنجیره‌ای منتشر نشود.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

در این زمینه، اکبر گنجی که حیطه کاری خود را به این پرونده و افشای رازهای این قتل‌ها تخصیص داده بود، پس از مدتی با گسترش دایره کاری خود، دامنه تحقیقاتش را به تمامی قتل‌های مرموز «دگراندیشان» در سال‌های قبل بسط داد. با الهام از یک داستان بلوک شرق اروپا، کتابی به نام «عالی‌جنابان خاکستری» نوشته  «ویتالی شنتالینسکی»، از اسامی رمز هم‌چون «تاریک‌خانه اشباح» برای محفل طراحان قتل‌ها، استفاده کرد. طراحان قتل‌ها را «عالی‌جنابان خاکستری» و اجراکننده آن را «شاه‌کلید» نامید. به باور او، دستورات از تاریک‌خانه به شاه‌کلید داده می‌شد و شاه‌کلید آن دستورات را برای اجرا، به سعید امامی که تنها یک مجری برای قتل‌ها بوده‌ است، ابلاغ می‌کرد.

در ماه آذر سال 1379، گنجی پس از زندانی شدن و هنگام حضور در دادگاه، علنن علی فلاحیان، وزیر اطلاعات سابق در دوران هاشمی رفسنجانی را شاه‌کلید قتل‌های زنجیره‌ای نامید و از روحانیون دیگری نیز نام برد، از جمله محمدتقی مصباح یزدی که او را محرک و صادرکننده فتوای قتل‌ها یا به اصطلاح، «مراد عالی‌جنابان خاکستری» خواند. این اظهارات منجر به حمله‌ی بنیادگرایان به وی و انکار نوشته‌های او توسط ایشان شد. کتاب‌های «تاریک‌خانه اشباح» و «عالی‌جناب سرخ‌پوش و عالی‌جنابان خاکستری» به پرفروش‌ترین کتاب‌های تاریخ ایران مبدل شده و در مدت شش ماه بیش از دویست هزار نسخه از آنان فروش رفت.

در ماه آذر سال 1379، گنجی پس از زندانی شدن و هنگام حضور در دادگاه، علنن علی فلاحیان، وزیر اطلاعات سابق در دوران هاشمی رفسنجانی را شاه‌کلید قتل‌های زنجیره‌ای نامید و از روحانیون دیگری نیز نام برد، از جمله محمدتقی مصباح یزدی که او را محرک و صادرکننده فتوای قتل‌ها یا به اصطلاح، «مراد عالی‌جنابان خاکستری» خواند

عمادالدین باقی نیز ضمن انتشار مقالات متعدد، کتاب «تراژدی دموکراسی در ایران» را در دو جلد منتشر کرد و به بررسی چگونگی روی‌داد قتل‌های زنجیره‌ای پرداخت که این کتاب توقیف و خود وی محاکمه شد. برگزاری دادگاه قتل‌ها پس از توقیف گسترده مطبوعات در بهار 1379 و در شرایطی که دو روزنامه‌نگار پی‌گیر قتل‌ها هر دو در زندان بودند، انجام شد.

سابقه فعالیت برخی از اصلاح‌طلبان در دست‌گاه اطلاعاتی جمهوری اسلامی در دهه شصت سبب شد که دامنه افشاگری‌ها و پی‌گیری‌ها هیچ‌گاه به سال‌های دهه شصت که اوج درگیری سیاسی و بعضن نظامی جمهوری اسلامی و گروه‌های اپوزیسیون بود و طی آن هزاران نفر از اپوزیسیون زندانی، شکنجه و اعدام شده و ده‌ها نفر از مقامات جمهوری اسلامی نیز توسط برخی از گروه‌های اپوزیسیون ترور و کشته شدند، کشیده نشود. مطبوعات اصلاح‌طلب تنها به افشای قتل‌هایی که در دوران ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی روی داده بود پرداختند و خصوصن از نزدیک شدن به واقعه اعدام زندانیان سیاسی در تابستان 1367 به شدت پرهیز می‌کردند. علت عدم انتشار روزنامه اصلاح‌طلب آریا مصاحبه‌ای با عزت‌اله سحابی اعلام شد که وی در آن ریشه قتل‌های زنجیره‌ای را در اعدام‌های تابستان 67 دانسته بود،  حسین‌علی منتظری تنها مقام حکومتی بود که به اعدام‌ها اعتراض کرد.

در تاریخ 7 دسامبر 2010 میلادی، اکبر گنجی در مصاحبه‌ای با بخش فارسی بی‌بی‌سی مدعی شد که «قتل‌های زنجیره‌ای ایران پروژه‌ای حکومتی بود» و «خود آقای خامنه‌ای هم پشت آن بود و شروع کردند به ترور مخالفان در داخل و خارج کشور و تعداد زیادی از مخالفان را هم در خارج کشور ترور کردند.»

در حالی که مقامات بلندپایه جمهوری اسلامی حکم به «خودسر» بودن برخی از کارکنان وزارت اطلاعات و در راس آنان سعید امامی داده بودند و بر خودکشی سعید امامی تاکید می‌کردند و حتا روزنامه منسوب به محافظه‌کاران، «کیهان»، ادعای سفر مخفیانه امامی را به اسراییل مطرح نموده بود و سایر نشریات چون «تهران‌تایمز»، شبکه جاسوسی امامی را مرتبط با آژانس یهود دانستند، روح‌اله حسینیان، رییس مرکز اسناد انقلاب اسلامی به دفاع از سعید امامی پرداخت و فرضیه خودکشی وی را رد کرده و عنوان داشت که او به قتل رسیده ‌است. او در اولین گام، در گفت‌وگویی با روزنامه کیهان ادعا کرد که «نیروهای مرتکب قتل‌ها، از طرف‌داران جدی رییس‌ جمهوری بوده‌اند». و پس از مدت کوتاهی، به یک برنامه زنده تلویزیونی به نام «چراغ» دعوت شد و او در آن برنامه ادعای خود را تکرار نمود که با واکنش تند دولت محمد خاتمی به علی لاریجانی، رییس وقت سازمان صدا و سیما روبه‌رو شد و صدا و سیما نیز طی اطلاعیه‌ای انجام تخلف توسط برخی گردانندگان برنامه چراغ را پذیرفت و حسینیان دیگر مجالی برای شرکت در برنامه‌ای از این دست نیافت. حسینیان هم‌چنین در مجلس ختم امامی نیز شرکت کرد که با اعتراض برخی نمایندگان مجلس روبه‌رو شد.

ناطق نوری، رییس مجلس وقت نیز در جلسه‌ای با روحانیت مبارز شرق تهران تاکید کرد که افرادی به‌عنوان دگراندیش در وزارت اطلاعات نفوذ کرده و به‌دنبال تسویه حساب بودند. حسینیان اندکی بعد در سخن‌رانی جنجالی‌ای در مدرسه علمیه حقانی توضیحات بیش‌تری بیان کرد و مدعی شد که طراح قتل‌ها موسوی از معاونین وزارت اطلاعات بوده و هدف او ایجاد تقابل بین رهبری و خاتمی و ایجاد فرصت برای جریان دوم خرداد برای تصاحب کامل قدرت بوده ‌است. او بر این باور است که بازجوهای اولیه که زیر نظر دولت بودند، پرونده را منحرف کرده‌اند و پس از رسیدگی‌های ابتدایی در دور جدید بازجویی‌ها بی‌گناهی سعید امامی مشخص شده بود. حسینیان خواهان باز شدن پرونده برای مشخص شدن ریشه‌های قتل‌ها شد.

پی‌گیری قتل‌های زنجیره‌ای و روشن شدن زوایای بیش‌تری از عمل‌کرد وزارت اطلاعات توسط مطبوعات نقش مهمی در سرنوشت انتخابات مجلس ششم ایفا کرد. جناح راست که اکثریت مجلس را برای دو دوره در اختیار داشت در مجلس ششم به یک اقلیت ضعیف تبدیل شد و هاشمی رفسنجانی که قتل‌ها و تخلفات وزارت اطلاعات در دوران وی روی داده بود نیز نتوانست به مجلس راه یابد. خصوصن مقالات و کتب اکبر گنجی و عمادالدین باقی که اندکی پیش از انتخابات منتشر و مورد استقبال گسترده قرار گرفت در شکست هاشمی رفسنجانی و کاندیداهای جناح راست موثر بود، آن‌گونه که محمد محمدی ری‌شهری در کتاب خاطرات خود نقل می‌کند روح‌اله خمینی به میر‌حسین موسوی نخست وزیر وقت پیام داده بود که «در مورد همه وزارت‌خانه‌ها هر‌کس را که خواستی منصوب کن اما در مورد وزارت اطلاعات با من هماهنگی کن.» از آن پس و در دوران علی خامنه‌ای نیز این رویه حفظ شده و وزارت اطلاعات عملن با نظر رهبر اداره می‌شده ‌است.

خاتمی نیز علی‌رغم پیروزی گسترده در انتخابات پست وزارت اطلاعات را به روحانی راست‌گرا «قربان‌علی دری نجف‌آبادی» داد. پس از برکناری دری نجف‌آبادی در پی روی‌داد قتل‌های زنجیره‌ای، گرچه خود او از اتهام دست داشتن در قتل کنار گذاشته شد اما برکنار گردید. با برکناری وی و اخراج برخی دیگر از عوامل سعید امامی از وزارت اطلاعات کنترل خامنه‌ای بر این وزارت به حداقل رسید. خامنه‌ای در پی آن حفاظت اطلاعات سپاه، حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی، حفاظت اطلاعات قوه قضاییه را فعال کرده و از آن طریق به اعمال کنترل امنیتی خود ادامه داد. برخی منابع از کنترل شخص خاتمی و وزرایش توسط این نهادها خبر می‌دادند. اصلاح‌طلبان از عنوان «نهادهای موازی اطلاعاتی» برای این تشکلات استفاده کرده و خواستار برخورد با آن شدند گرچه در این زمینه به موفقیتی دست نیافته و بعضن خود قربانی آن شدند.

شیرین عبادی، برنده جایزه صلح نوبل و فعال حقوق بشر در مصاحبه با روزنامه زود دویچه تسایتونگ گفته است که: «من پس از انجام وظایف کاری به عنوان یک وکیل و هم‌چنین زمانی که در عرصه حقوق بشر فعال شدم، نامم در لیست مرگ رژیم قرار گرفت». وی در پاسخ به سوال خبرنگار روزنامه آلمانی دویچه تسایتونگ مبنی بر این‌که «موضوع لیست ترور چیست؟» گفت: «به طور اتفاقی. من با هم‌کاران وکیلم در حال بررسی موضوع قتل نیروهای اپوزیسیون در ایران بودیم که ناگهان اسم خودم را در لیست ترورهای آینده مشاهده کردم. مسوولین دقت نکرده بودند که اسم من را از لیست موجود در پرونده پاک کنند. لیست به امضا وزیر اطلاعات وقت آقای قربان‌علی دری نجف‌آبادی مزین است. پس از انتشار لیست مذکور و آغاز اعتراضات زیاد، ایشان چاره‌ای جز استعفا نداشت.»

 

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , , ,