شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
08 October 2016
اصحاب زوکربرگ،

«جستاری در نقش رسانه وغفلت ما»

۱۳۹۰ فروردین ۱۵

مطلب‌هایی که در این بخش تارنمای رادیو کوچه منتشر می‌شود یا انتخاب دبیر روز سایت و یا پیشنهاد دوستان رادیو است که می‌تواند از هر گروه یا دسته و یا مرامی باشد. نظر‌های مطرح شده در این بخش الزامن نظر رادیو کوچه نیست. اگر نقد و نظری بر نوشته‌های این بخش دارید می‌توانید برای ما ارسال کنید.

سید‌حسین جاودانی

یوانی سانچز بانوی 35 ساله کوبایی وقتی که در هاوانا قدم می‌زند این پلیس مخفی‌های رژیم برادران کاسترو هستند که او را تعقیب می‌کنند تا ببینند امروز مقصدش کدام هتل است تا بتواند از اینترنت آن بهره ببرد و نسل Y را به روز شده به دیدگان انبوه مخاطبانش برساند.

حتمن آنان که دستی در دنیای وبلاگ نویسی دارند می‌دانند که یک میلیون بازدید کننده در ماه یعنی چه و این که وبلاگی به 22 زبان ترجمه بشود در چه جای‌گاهی قرار دارد.

مفهوم مبارزه با رژیم توتالیتر از منظر سانچز و نسل Y البته به همین آسانی است.

او می‌نویسد از هاوانا و الکلی‌هایش و از طلاق و فحشایش، از کاستروها، فیدل ریشو و رائول سبیلو و از وعده‌های بیهوده، از خانواده‌اش، دوستانش  و البته پدرش که وقتی برادر بزرگ‌تر هاوانا (شوروی) در 1991 دیده از جهان فرو بست او را که شغلش را در راه آهن از دست داده بود مجبور کرد که به دوچرخه‌سازی روی آورد تا یوانی و برادران و خواهرانش گرسنه نخوابند.

می‌نویسد از آزادی و فقدانش در نظام کاستروها و می‌نویسد از مصائب حاکمیت ایدئولوژی.

نسل Y که نام وبلاگ پر بازدید اوست امروز صدای مردمی است که سال‌ها کاسترو می‌خواست مفسر سخنان نگفته آنان باشد و بغض‌های فروخورده‌ی ایشان را تفسیر کند.

دوشیزه‌ای نه چندان زیبا اما جسور و شجاع و تنها در هاوانا همه‌ی این بازی را به سخره گرفته است.

یوانی تنها نمونه‌ی این انقلاب رسانه‌ای نیست، چند صد مایل بالاتر از هاوانا و در کشور امپریالیست‌های آدمکش (‌به تعبیر سفسطه‌آمیز کاستروها)- آمریکا- جوانی ‌باهوش و فراست بالا نبض دنیا را در دست گرفته است، مارک زوکربرگ، بنیان‌گذار فیس بوک.

درکشاکش انقلاب کبیر فرانسه و در میانه قرن 18 و آن هنگام که تالارهای کاخ لویی شانزدهم در نگرانی از فریادهای ستیزه‌جویانه‌ی انقلابیون بر خود می‌لرزید همه می‌‌دانستند که سرآغاز این فریادها کوشش نام آورانی چون روسو و ولتر و متفکرانی موسوم به اصحاب دایره‌المعارف فرانسه بود که آن‌ر‌وزها صدای بلند آزادی در اروپا بودند.

اما بی‌تردید در روزگار آینده مورخان از نقش مارک زوکربرگ و شبکه فیس‌بوک و میلیون‌ها کاربر آن که من متسامحانه آن‌ها را اصحاب زوکربرگ می‌خوانم در تحولات دموکراسی‌خواهانه قرن 21 هم‌پایه تلاش روسو و اصحاب دایره‌المعارف فرانسه در میانه‌ی انقلاب‌کبیر فرانسه به نیکی یاد خواهند کرد.

آن جوانک تحصیل کرده‌ی بی‌کار تونسی که خود را به آتش کشید (محمد بوعزیزی) نمی‌دانست که اصحاب زوکربرگ در تونس و قاهره و صنعا و بحرین زبانه‌های آتش را به آسمان خواهند برد.

کیست که نداند وقتی که ژنرال‌های تهران انتخابات را آن‌گونه که امر مطاع بود پیش بردند سهراب و ندا و محمد ابتدا در دیوار صفحه‌شان در فیس‌بوک نوشتند تا بعد بر دیوار سلول‌هایشان بنویسند در کهریزک و اوین و دیزل آباد و یا مردم بنویسند بر مزارشان در گورستان.

و چه معنادار بود که محمد مختاری (همان شهید 25 بهمن) در فیس‌بوکش از رفتن گفته بود.

این بیهوده نیست که فیلتر فیس‌بوک، رمز مشترک همه نظام‌های سیاسی منطقه است، فقط زبانش فرق می‌کند، تهران و قاهره ندارد.

من البته با شباهت‌سازی‌های بی‌مبنا که از قضا مورد علاقه نظام‌های بسته سیاسی است چندان هم‌دل نیستم اما نباید از ظرفیت‌هایی که عمدتن موهبت تکنولوژی دنیای مدرن و از خجستگی‌های هزاره سوم است غافل بود.

این بار باید دموکراسی را حتا برای کارگر رنجیده کوره آجرپزی اطراف ورامین نیز ترجمه کرد.

اگر روزگاری آیت‌اله خمینی به مدد نوار کاست سخنان آتشین نجف را به ساعتی به تهران و مشهد و اصفهان و تبریز می‌رساند تا نظامی مطلوب را جای‌گزین نظم مستقر کند این بدسلیقگی است که اگر می‌دانیم کاستی‌های آن نظام مطلوب چه بر سر هواداران آن آورد از نوشتن و گفتن آن باز مانیم.

چه می‌شود اگر همگی فرصت را در به سوال کشیدن نظم غیردموکراتیک ظالمانه مغتنم شماریم؟

این نوشتن‌ها و گفتن‌ها البته نباید و لزومن مستقیمن ساختار کلان سیاسی را هدف قرار دهد تا هزینه‌ای سنگین فاعل آن را هدف قرار دهد.

اما نکته در این است که در حقیقت همه ما در نظمی زندگی می‌کنیم که عوارض طبیعت غیر دموکراتیک آن همه ساحت‌های زندگی ما را تحت تاثیر قرار داده است.

بنابراین فرصت بهره‌مندی از فناوری را باید به همه سطوح و همه طبقات گسترش داد تا عمق استراتژیک آگاهی بخشی ژرف یابد.

این بار باید دموکراسی را حتا برای کارگر رنجیده کوره آجرپزی اطراف ورامین نیز ترجمه کرد.

او اگر بداند که حق دارد با داشتن سندیکایی از حقوق قانونی خود دفاع کند احتمالن فرصت و موهبت گران‌قدری را در اختیار جنبش دموکراسی خواهی ایران قرار داده است.

البته همه می‌دانند که کنش سیاسی آن‌هم در نظامی بدین پایه بسته و تمامیت خواه بی‌هزینه نیست، اما مگر کدام تحول و تغییر در فرایند زندگی ملت‌ها بدون این هزینه انجام شده است؟

نباید بیهوده هزینه داد اما نباید با کلبی مسلکی و ترس بیهوده ناشی از اعتماد به نفس جمعی پایین از فرصت‌هایی بدین‌سان ارزش‌مند و البته اندک نیز برای تغییر استفاده نکرد.

میلیون‌ها نفر در ایران با آن‌چه بر سر رهبران جنبش سبز آمده است موافق نیستند اما فقط صدها نفر در این باب سخن گفته‌اند و فقط ده‌ها نفر در این موضوع نوشته‌اند و این معادله‌ای ناموزون است.

در قضاوت تاریخی کسی ما را به خاطر نادیده گرفتن فرصت‌های مناسب جهت تاثیر‌بخشی ستایش نخواهد کرد.

زوکربرگ و اصحابش بسان قرن 18 در فرانسه موهبتی را فراهم کرده‌اند.

یوانی سانچز کوبایی، مارک زوکربرگ آمریکایی و حتا راشد الغنوشی تونسی با همه ی تفاوت‌ها در نگرش و با استفاده از این موهبت در خدمت تغییر جدید جهان هستند.

ما نیز این تغییر را در خدمت آزادی و دموکراسی در ایران قرار دهیم.

 

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,