Saturday, 18 July 2015
13 August 2020
در نروژ مقامات قصور خود را می‌پذیرند،

«نروژ، ترور و درس‌هایی که باید آموخت»

2011 July 25

محمد مصطفایی / وکیل دادگستری

روز جمعه سی یکم مردادماه، جوان سی دو ساله نروژی دو جنایت هولنالک را مرتکب شد. او که یک اسلام‌ستیز راست‌گراست، در جنایت اول، داخل خودرویی بمب کار گذاشته و خودرو را در مقابل دفتر نخست وزیر نروژ پارک نموده و آن را منفجر کرد. در این انفجار هفت نفر کشته و ده‌ها نفر مجروح شدند. شیشه بسیاری از ساختمان‌های مجاور از جمله وزارت امور خارجه شکسته شد و خسارات مادی هنگفتی به بار آورد.  این فرد پس از انفجار به کمپ تابستانی نوجوانان حزب کارگر نروژ که حزب حاکم است رفته و با اسلحه اتوماتیکی که داشته است کودکان و نوجوانان را به رگبار بسته و هشتاد و شش نفر را به قتل رساند. هر سال یک بار کودکان و نوجوانان اعضای حزب کارگر که 14 تا 19 سال سن دارند دور هم جمع می‌شوند و در مورد آینده کشورشان تصمیم می‌گیرند. آن‌ها افراد نخبه‌ای هستند که برای سیاست‌گذاری در کشور نروژ به عنوان یک سیاست‌مدار از کودکی آماده می‌گردند.

در دو حادثه به وقوع پیوسته تاکنون تایید شده است که 93 نفر کشته شده و 96 نفر نیز در بیمارستان بستری هستند و عده‌ای نیز هنوز یافت نشده‌اند و پلیس با زیردریایی در حال جست‌جوی مفقودین است. این واقعه دهشتناک شوک بسیار تکان‌دهنده و غیرقابل باوری برای مسوولین دولت نروژ بود، در زمان‌های اولیه پس از انفجار و کشتار در جزیره اتویا، انگشت اتهام به سمت و سوی مسلمانان افراطی بود. گمان شهروندان نروژی و حتا برخی شهروندان کشورهای دیگر از جمله ایران (‌می توانید به نظران اعضای بالاترین در پست‌های مربوط به این حادثه مراجعه نمایید‌) بر حمله و ترور توسط مسلمانان بود. اما چند ساعت بعد از این جنایت و دستگیری متهم، نخست وزیر نروژ در یک مصاحبه مطبوعاتی اعلام کرد که: «فقط می‌توانم بگویم این فرد یک نروژی است» برای نخست وزیر و مردمان نروژ عجیب به نظر می‌رسید که قاتل یک نروژی باشد که بخواهد یک تراژدی غمگین ملی را در نروژ لااقل پس از جنگ جهانی دوم، بی‌سابقه بوده است را رقم بزند.

قاتل به نام «آندرس بریویک» در اعترافات خود گفته است که به تنهایی دو عمل جنایت‌کارانه را انجام داده است و کسی با وی هم‌کاری نکرده است. هر چند بعید به نظر می‌رسد که او بتواند به تنهایی دست به چنین جنایتی بزند. او می‌گوید این عملی که انجام داده است نفرت‌انگیز ولی ضروری بوده است او انگیزه خود در قتل را سیاسی و در مخالفت با سیاست‌های حزب کارگر که خواهان داشتن کشوری سوسیال دموکرات هستند، اعلام کرده است.

روز دوشنبه قرار است که این جوان در دادگاه حاضر شده و از اتهامات خود دفاع کند او پس از محاکمه و اثبات اتهاماتش بر اساس قوانین نروژ حداکثر به بیست و یک سال حبس محکوم خواهد شد. مجازاتی که اگر در کشورهای اسلامی رخ می‌داد اعدام و در بسیاری از کشورهایی که اعدام به رسمیت شناخته نشده است حبس ابد است.

در این یاداشت قصد دارم به ابعاد دیگر این واقعه پرداخته و مقایسه‌ای با عمل‌کرد مسوولین دو کشور نروژ و جمهوری اسلامی نمایم و امیدوارم که آن‌چه مرقوم می‌نمایم مورد توجه مسوولین و شهروندان ایرانی قرار گیرد:

1.این‌گونه وقایع با هر انگیزه‌ای – چه سیاسی و چه اجتماعی و حتا  شخصی‌-  محکوم است. کشتن انسان‌ها به هیچ عنوان حتا توسط حکومت و به صورت قانونی، شایسته و انسانی نیست و در حال حاضر، صلح، دموکراسی و امنیت اجتماعی ایجاب می‌کند که همه انسان‌ها از کشتن دوری گزینند و راه‌کار شایسه‌ای غیر از آسیب بدنی را برای خروج از بحران و فشارهای خارجی برگزینند.

2.آندرس نود و سه نفر را به قتل رساند. مسوولین و شهروندان نروژی، این قتل را محکوم کردند و قاتل را نیز بازداشت نمودند. اما با این‌که این جنایت دارای ابعاد گسترده بود و وجدان و افکار عمومی را به شدت مخدوش کرده است اما نه دولت نروژ و نه شهروندان نروژی به دنبال این نبوده و نیستند که قاتل از بین برود. آن‌ها به هیچ عنوان به فکر اعمال و برگرداندن مجازات مرگ نیستند و خواهان حداکثر مجازات برای قاتل هستند، اما حداکثر مجازاتی که انسانی باشد. چرا که در چنین مواقعی آن‌ها خود را مسوول چنین جنایتی قلمداد می‌کنند و در درون خود به این موضوع تامل می‌کنند که چه کاری باید انجام می‌دادند که نداده‌اند که این فاجعه دردناک رخ داده است. آن‌ها چه کوتاهی کرده‌اند و از همه مهم‌تر این‌که به دنبال رفع کوتاهی خود هستند. مردم دولت را مسوول این‌گونه وقایع می‌داند و دولت نیز این مسوولیت را می‌پذیرد چرا که مردم از دولت خود انتظار دارند که به عنوان نماینده آن‌ها، امنیتشان را تضمین کنند.

3. متهم در همان تحقیقات اولیه به راحتی حرف‌های خود را می‌زند، رسانه‌ها پوشش می‌دهند و می‌تواند از وکیل مدافع دادگستری برخوردار باشد و وکیل از حقوقش دفاع کند. مسوولین نروژ به فکر این نیستند که قاتل را نابود کنند آن‌ها به این فکر هستند که آینده کشورشان را سالم‌تر از آنی که هست، بسازند. به هیمن دلیل نخست وزیر نروژ در مصاحبه‌های خود صراحتن اعلام می‌کند که هیچ‌کس نمی تواند با چنین حملاتی جلوی دموکراسی در کشور نروژ را بگیرد. در کشور نروژ مردم حرف اول را می‌زنند. خواست خواست مردم است. به همین دلیل است که مردم حاضرند بالاترین نرخ مالیات را پرداخت کنند تا امنیتشان حفظ گردد، تا گدا و گرسنه و فقر نداشته باشند، تا کشورشان سالم و در ردیف بهترین کشورهای دنیا از لحاظ اجتماعی باشد که هست.

4. اما آیا در کشور ما «ایران» که در حال حاضر توسط عده‌ای اشغال شده و نام جمهوری اسلامی بر آن گذارده‌اند نیز چنین است؟ پاسخ منفی است. در ایران اگر چنین واقعه‌ای رخ می‌داد، متهم بعد از بازداشت شدن، شکنجه می‌شد، بدون وکیل محاکمه می‌شد، به اتهام محاربه به اعدام محکوم می‌شد، در ملا عام اعدام می‌شد و از همه بدتر این‌که، در نماز جمعه، ملایانی به عنوان امامان جمعه در مراسم خود، خشونت را ترویج می‌کردند و پرورش می‌دادند، آن‌ها مردم را تشویق می‌کردند که شعار «مرگ» سر دهند. «مرگ بر آمریکا  و مرگ بر اسراییل و مرگ بر منافق و … ده‌ها مرگ دیگر. اما هیچ‌وقت به این نمی‌اندیشند که خود کوتاهی کرده و قصور نموده‌اند و می‌بایست کوتاهی‌ها و قصور خود را‌ جبران کنند. به این نمی‌اندیشند که پاسخ مرگ، مرگ نیست، خشونت، خشونت نیست. اگر در قرن‌های گذشته، ذهن انسان‌ها به سمت و سوی انتقام می‌رفت، امروز دیگر انتقام معنا و مفهومی ندارد. امروز دولت‌ها مکلف هستند که برای شهروندان خود رفاه بیافرینند، چرا که اصل بر این است که دولت حقوق بشر، دولت رفاه است. فرق کشور ایران با جمهوری اسلامی نیز در این است که دولت نروژ برای شهروندان کشورش رفاه می‌خواهد، به دنبال مجازات نیست و به دنبال پیش‌گیری از وقوع جرم با استفاده از تکنولوژی روز است، به دنبال اصلاح شهروندان مجرم و جامعه است. اما جمهوری اسلامی به دنبال آن است که رفاه را از مردمانش بگیرد، قدرت نظامی خود را در سطح بین‌الملل بالا ببرد، برای نوجوانان و جوانان خط و نشان بکشد، آن‌ها را تهدید کند، دست به هر جنایتی که دوست داشت به نام اسلام بزند، افکار و عقایدی که مخالف کرامت ذاتی انسان‌هاست را به کار گیرد تا خود را پایدار نماید، مردم را در انتخابات فریب دهد تا به پای صندق‌های رای بیایند و خود را کشوری با نظامی جمهوری معرفی کند نظامی که خود چند نفر را از قبل انتخاب کرده است، به مردم می‌گوید شما مکلف هستید از همین افراد انتخاب شده تعدادی را برگزینید و راه دیگری ندارید و ما صلاح شما را بهتر از شما می‌دانیم و ولی شما هستیم!

5.در همان دقایق اولیه‌ای پس از انفجار، با هر فردی که در خصوص این‌که چه فرد یا گروهی دست به این جنایت زده است، سخن می‌گفتید، سریع و بی‌پرده می‌گفت که یک فرد یا گروهی از مسلمانان دست به این جنایت زده‌اند. در سال‌های گذشته، عده‌ای در نروژ به دنبال این بوده‌اند که اثبات کنند، خارجی‌ها به خصوص مسلمانان، امنیت کشور نروژ را به هم زده‌اند و دولت نروژ نباید خارجیان را به کشور نروژ راه داده و به آن‌ها پناه دهند. هر چند آن‌ها تا حدودی بی‌ربط هم نمی‌گفتند، چرا که بسیاری از خارجی‌ها به دلایل مختلف از جمله مشکلات روحی و روانی در این کشور مرتکب جرم شده و امنیت کشور را به هم می‌زدند، اما این فاجعه با این ابعاد گسترده، اثبات نمود که فرقی بین مسلمان و غیر‌مسلمان نیست، ما نباید انسان‌ها را به مسلمان و غیر‌‌مسلمان تبدیل کنیم، همه انسان‌ها می‌بایست برابر و برادر هم باشند و تبعیض حتا در مذهب عمل نکوهیده و ناپسندی است. اقلیت و اکثریت در مذهب و نژاد معنا و مفهوم خود را از دست داده است.

6.یکی از مزایایی که در خصوص مجازات مجرمین در کشور نروژ در خصوص چنین جنایاتی وجود دارد این است که آن‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که صرف مجازات نمی‌تواند، پیش‌گیرنده از وقوع جرم باشد. به همین دلیل دولت نروژ به جای پیش‌گیری از وقوع جرم به وسیله مجازات، به دنبال پیش‌گیری از وقوع جرم با ریشه‌یابی جرم و سالم‌سازی جامعه است به همین دلیل در مورد این جنایت خاص که نمی‌توان جای‌گزینی برایش در نظر گرفت، برای مجرم این‌گونه پرونده‌ها حداکثر بیست و یک سال حبس در نظر گرفته شده است. هر چند در برخی از کشورهای که فاقد مجازات اعدام هستند، حداکثر مجازات حبس ابد است، اما به هر حال باید آموخت که مجرم مهم نیست، عمل مجرم و انگیزه عمل و همچنین علت‌های ارتکاب جرم از همه مهم‌تر و حساس‌تر است، دولت نروژ باید به دنبال این باشد که ریشه و علت ارتکاب جرم توسط آندرس چه بوده است و در آینده، سیاستی را پیش گیرد که دیگر مردمان این کشور شاهد چنین جنایاتی نباشند. اما در ایران وضع فرق می‌کند، در ایران مسوولین تنها و تنها و تنها به فکر مجرم و از بین بردن مجرم هستند، آن‌ها به مردم می‌آموزند که به خیابان‌ها بریزند و علیه مجرم شعار «مرگ» بدهند، دیگری را بکشند و گمان می‌کنند این روش، روش درستی است، مسوولین جموری اسلامی گمان می‌کنند که اگر افراد را در ملا‌عام اعدام کنند، دیگر شاهد جرم نخواهند بود. در صورتی که سابقه و تجربه نشان داده است که چنین نیست، هر قدر دولت جمهوری اسلامی دست به اعدام گسترده و وحشیانه‌تری می‌زند، از طرف دیگر جنایات ارتکابی توسط مجرمین وحشیانه و وحشیانه‌تر می‌گردد. اگر اعدام در کشور ایران وجود نداشت، مطمئنن، مقامات برای این‌که زندان‌ها خالی از سکنه شود، دست به تلاش و کوشش می‌زند و تفکر می‌کردند که راه مناسبی را برای پیش‌گیری از وقوع جرم برگزینند. راهی که هم با ذات انسان‌ها مطابقت داشته باشد و هم انسانی باشد. راه حیوانی به بی‌راهه می‌رود. راه حیوانی حتا برای حیوان‌ها راه‌گشا نیست و باید آموخت که خشونت، خشونت می‌آورد و این را حکومت باید به شهروندانش بیاموزاند.

7.امروز (یک‌شنبه، 24 ژوئیه) مراسم، یادبودی برای کشته‌شدگان در تمام شهرهای نروژ برگزار شد. در حاشیه این مراسم افراد بسیاری سخن‌رانی و مصاحبه کردند، تمام سخن‌ران‌ها به اتفاق، بر این باور بودند که باید آینده کشور را به دور از خشونت ساخت، آن‌ها در سخن‌رانی‌های خود آینده کشورشان را تضمین می‌کردند و خود را مکلف می‌کردند که بیش‌تر مراقب امنیت کشور خود باشند. مراسم معنوی امروز در کلیساهای نروژ که از شبکه‌های مختلف به صورت مستقیم پخش می‌شد و خانواده‌های کشته‌شدگان نیز حضور داشتند، با احترام و آرامش خاصی برگزر شد. نه کسی بر سرش زد، نه خاک بر سرش ریخت و نه علیه قاتل شعار «مرگ» سر داد. مراسم مذهبی و دینی آن‌ها با مسایل سیاسی خلط نشد، همان‌طور که مسایل سیاسی با مسایل مذهبی خلط نمی‌گردد. باید بیاموزیم که موضوعات دینی و مذهبی موضوعات علی‌حده‌ای هستند، دین جای‌گاه رفعتی نسبت به سیاست دارد که اگر با سیاست خلط گردد، جای‌گاهش را از دست خواهد داد، همان‌طور که دین اسلام در کشور ایران جای‌گاه حقیقی خود را از دست داده است و بسیاری از جوانان دین زده شده‌اند. چرا که مجازات‌هایی که در دین اسلام وجود دارد به جای آن‌که تربیت‌کننده و بازگردانده به جامعه باشد، خشونت‌آفرین بوده و عمدتن حذف مجرم را خواهان است. موضوعی که انسان‌های وارسته و عدالت‌مدار، از آن بیزاند و دیگر کسی برای داشتن یک جامعه سالم اعمال خشونت را تجویز نمی‌کند.

در نهایت شهروندان ایرانی را به دلیل فرهنگ غنی و آگاهی‌های اجتماعی و پیش‌رفتی که کسب نموده‌اند، مستحق بهترین‌ها می‌دانم و زمانی که در داخل ایران و از دور اتفاق و عمل‌کردها را رصد می‌کنم به این نتیجه می‌رسیم که حکومت، حکومتی نیست که مستحق ایران و ایرانی باشد و امیدوارم یا حکومت خود را تغییر دهد و یا حکومت تغییر کند و حکومت و دولت مردانی جای‌گزین گردند که قدر ایران و ایرانی را بدانند و از خشونت و محدودیت دوری گزینند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , ,