Saturday, 18 July 2015
05 August 2021
زخم- سقط جنین

«جان‌هایی که قبل از تولد گرفته می‌شود»

2011 July 27

افشان برزگر/ رادیو کوچه

بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی، سالانه 210 میلیون بارداری در جهان رخ می‌دهد که نزدیک به ۵۰ میلیون آن به سقط جنین منجر می‌شود که حدود 20 میلیون از این سقط‌ها غیرقانونی و اغلب در شرایطی غیربهداشتی صورت می‌گیرد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

هم‌چنین روزانه 200 مادر و سالانه بیش از 70 هزار زن در اثر سقط غیربهداشتى و ناسالم جان خود را از دست مى‌دهند که 95 درصد این دسته از سقط‌ها در کشورهای در حال توسعه اتفاق می‌افتد که سهم کشورهای آسیایی در این میان 55 درصد بوده که بیش‌ترین رقم در جهان است.

در مجموع عامل 13 درصد از مرگ ‌و میر زنان باردار در دنیا سقط جنین است و از هر ۳۰۰ زن در جهان که سقط جنین غیرقانونی انجام می‌دهد، یک نفر می‌میرد و حدود پنج میلیون زن نیز از صدمات موقت و دایمی بعد از سقط جنین رنج می‌برند.

آمارهای منتشرشده نشان می‌دهد که حدود نیمی از موارد بارداری‌های ناخواسته در آمریکا روی می‌دهد که حدود نیمی از آن ها یعنی 13 میلیون مورد در هر سال به سقط می‌انجامد، به طوری که 35 درصد زنان تا پیش از رسیدن به 45 سالگی دست‌کم یک بار سقط را تجربه می‌کنند.

بیش‌ترین تعداد سقط جنین‌ها در سنین بین 20 تا 24 سال اتفاق می‌افتد و بیش از 50 درصد از سقط‌ها در هشت هفته اول بارداری تجربه می‌شود که این میزان پس از هفته 21 حاملگی به کم‌تر از دو درصد می‌رسد.

اما آمارها در ایران چگونه است؟ از آن‌جا که سقط جنین در ایران به لحاظ شرعى و قانونى ممنوع است، هیچ آمارى در این مورد از سوى مراجع ذی‌صلاح ارایه نمى‌شود و تنها آمار موجود، بسیار قدیمی و مربوط به 11 سال قبل است، اما آمارهای غیررسمی حکایت از آن دارد که در هر ساعت 9 جنین، هر روز 221 جنین و هر سال حدود 90 هزار جنین در کشور به صورت قانونی و غیر‌قانونی سقط می‌شوند که بیش از 75 هزار مورد آن، یعنی بیش از 80 درصد به صورت غیرقانونی انجام می‌شود.

بیش‌تر این سقط‌ها نیز توسط مادران زیر 25 سال انجام می‌شود که اکثر این افراد یا در دوران دوستی‌های قبل از ازدواج و یا در دوران نامزدی باردار شده‌اند.

سقط جنین معمولن به چهار روش دارویی، جراحی، تزریق آمپول و خارج کردن رحم و جنین از داخل شکم صورت می‌گیرد که هر یک از این روش‌ها به خصوص اگر در شرایط غیربهداشتی صورت گرفته باشد، می‌تواند عوارض دردناکی را برای مادر به دنبال داشته باشد، از عوارض موقتی و کوتاه مدت مانند باقی ماندن جفت در بدن، خون‌ریزهای مکرر، عفونت شدید، بی‌حالی و افت فشار خون گرفته تا عوارض بلندمدت هم‌چون انتقال هپاتیت و ایدز، عقیم شدن مادران، تولد نوزادان عقب مانده و ناقص‌الخلقه و در نهایت مرگ زنان.

هرچند که سقط جنین در ایران به جز در شرایط خاص، غیرقانونی است، اما اگر فقط کمی در بین مطب‌های زنان و زایمان جست‌وجو کنید، به راحتی می‌توان آدرس مطب یا مکانی را پیدا کرد که عمل سقط جنین را انجام می‌دهد. بدون شک این مکان‌ها چه مطبی در بالای شهر باشد که توسط فوق‌تخصص زنان اداره می‌شود و چه زیر پله‌ای در پایین شهر باشد که توسط یک قابله بی‌سواد اداره می‌شود، همگی فقط یک هدف اصلی و مشترک را دنبال می‌کنند و آن هم کسب درآمدهای هنگفت است.

اما نرخ‌ها متفاوت است، قیمت سقط جنین در یک اتاق و یا زیرپله‌ای قدیمی و در محلات جنوبی شهر 500 هزار تومان و در مطب‌های بهداشتی و شیک شمال شهر 2 میلیون تومان است. هزینه داروها نیز از 20 هزار تومان شروع می‌شود تا 150 هزار تومان.

حضور و فعالیت پزشکان متخصص زنان و زایمان و ماماها در کار سقط جنین با ملاحظات خاصی صورت می‌گیرد، به این معنی که در واقع گردانندگان مراکز غیرقانونی سقط جنین با پزشکان و ماماهایی که با آن‌ها هم‌کاری می‌کنند، وارد یک معامله دوطرفه می‌شوند، به این ترتیب که صاحبان این مراکز از حضور یک پزشک متخصص زنان و زایمان یا یک ماما برای کار سقط جنین به عنوان یک امتیاز مثبت و ریسک پایین و هم‌چنین نداشتن عوارض جانبی استفاده می‌کنند و به تبع آن از دریافت هزینه‌های سنگین سقط استفاده می‌کنند.

پزشکان و ماماها نیز برای این‌که موقعیت حرفه‌ای خود را به خطر نیندازند، یک روز در هفته به مطب یا مکانی که از سوی گردانندگان این مراکز به کار سقط جنین اختصاص داده شده، آمده و اقدام به جراحی می‌کنند که هر جراحی بین 5 تا 15 دقیقه طول می‌کشد.

برخی از ماماها و پزشکان غیرمتخصص هم که به‌ صورت غیرقانونی اقدام به سقط جنین بیماران خود می‌کنند، از آن‌جا که ریسک عمل جراحی و خطرات شغلی ناشی از پیامدهای آن مانند ناموفق بودن عمل، آسیب‌دیدن مادر و یا حتا لو رفتن کار غیرقانونی‌شان و در نتیجه لغو پروانه طبابت‌شان را در نظر می‌گیرند، به ناچار به کسب سود کم‌تر قناعت کرده و جنین را با آمپول و شیاف، سقط می‌کنند که البته در این موارد نیز بیمار مجبور است که چندین بار هزینه دارو را پرداخت کند، چراکه استفاده از شیاف و آمپول در اغلب موارد، در همان دفعه اول منجر به سقط کامل جنین نمی‌شود.

با توجه به ریسک‌های موجود و هزینه‌هایی که باید پرداخت شود، چرا مادران تصمیم به سقط جنین می‌گیرند، تصمیمی که اتخاذ آن مخصوصن برای زنان متاهل به هیچ‌وجه آسان نیست. فقر و برخوردار نبودن از حمایت‌های خانوادگی از مهم‌ترین عوامل این تصمیم‌گیری‌ها هستند، به‌طوری که بر اساس آمارها استان‌هاى «قم» و «کهکیلویه و بویراحمد» بیش‌ترین آمار سقط را در کشور دارند و 60 درصد این مادران زیرخط فقر زندگى مى‌کنند و 61 درصد هم یک تا سه بار تجربه بارورى دارند.

جامعه‌شناسان و آسیب‌شناسان عوامل دیگری هم‌چون مشکلات و بیماری‌های جسمی و روحی مادر، احتمال تولد فرزند ناهنجار، ‌اجبار همسر، شریک جنسی و والدین، حاملگی‌های ناشی از تجاوز و سو‌استفاده جنسی، ازدواج‌هاى موقت، عدم آگاهى از راه‌هاى پیش‌گیرى از باردارى و درنتیجه حاملگى‌هاى ناخواسته، پایین آمدن سن روسپی‌گری، افزایش سن ازدواج و ضعف قوانین و تصویب قوانین غیرکارشناسی هم‌چون لایحه حمایت از خانواده را از دیگر عوامل گرایش مادران به سقط جنین در کشور می‌دانند.

شوروی سابق اولین کشوری بود که سقط جنین را در سال 1952 قانونی کرد. پس از آن نیز انگلستان، آمریکا و هلند این اقدام را برای کاهش مرگ‌ومیر حاصل از سقط جنین غیرقانونی و غیربهداشتی، قانونی کردند.

در حال حاضر سقط جنین برای حفظ سلامت جسمانی زن و معالجه او در 122 کشور قانونی و در 71 کشور غیرقانونی است که مجاز کردن سقط جنین در کشورهای جهان، مرگ‌های ناشی از سقط جنین غیرقانونی را حداقل 21 درصد کاهش داده است.

در ایران نیز برای 28 مورد بیماری مادرزادی ژنتیکی برای جنین و 22 مورد بیماری جدی داخلی، روماتیسمی و عصبی عضلانی برای مادر که به تایید سه پزشک و پزشکی قانونی رسیده باشد، سقط جنین به صورت قانونی در نظر گرفته شده که باید تا پیش از چهار ماهگی این عمل صورت گیرد، در غیر این صورت مادر و مجری سقط به پرداخت دیه محکوم می‌شوند. اگر در این میان نیز صدمات بدنی به مادر وارد شود، مجری سقط علاوه بر پرداخت دیه به یک تا سه سال حبس محکوم می‌شود.

اما این قانون دارای نواقصی است، چراکه به گفته پزشکان، بعضی از بیماری‌های مادرزادی جنین هم‌چون بیماری‌های کلیوی و قلبی تا قبل از چهار ماهگی قابل تشخیص نیست، بنابراین این دسته از والدین برای جلوگیری از تولد نوزاد ناقص به صورت غیرقانونی اقدام به سقط جنین می‌کنند.

البته نباید نقش مذهب را نیز در محدودسازی سقط جنین در کشور نادیده گرفت، چراکه قریب به اتفاق مراجع تقلید شیعه در ایران سقط جنین را به دلایل اقتصادی و حتا زمانی که مادر به بیماری روانی نیز مبتلا است را مجاز نمی‌دانند. در این شرایط تنها یکی از مراجع شیعه یعنی «آیت‌اله صانعی» عنوان کرده که هر‌گاه شرایط بارداری به بروز مشکلات جدی (عسر و حرج) برای مادر یا خانواده بینجامد، انجام عمل سقط جنین مجاز است.

اما با این وجود، بررسی‌ها نشان می‌دهد که تفاوت چندانى بین طبقه مذهبى و غیرمذهبى در رابطه با میزان سقط جنین وجود ندارد، بنابراین در شرایط فعلی صاحب‌نظران معتقدند که باید قوانین در این زمینه تسهیل شود. هم‌چنین نقش آموزش را نیز نباید در این میان از یاد برد، چراکه با آموزش به دانش‌آموزان و دانش‌جویان و زوج‌های متقاضی ازدواج درباره روش‌هاى جلوگیری از باردارى مى‌توان، از میزان سقط‌های غیرقانونی کاست.

سقط جنین همواره یکی از آن بحث‌هایی بوده که مسوولان در پاسخ به آن سکوت کرده‌اند و همین سکوت و بی‌توجهی به این موضوع باعث شده که تعداد سقط جنین‌ها در کشور به شدت افزایش یابد و سن مادرانی که تن به این کار می‌دهند به زیر 16 سال برسد.

به‌تر است مسوولان به جای سکوت و پاک کردن صورت مسئله، سری به بازار «ناصرخسرو» بزنند و ببینند روزانه چه تعداد مراجعه برای خرید داروهای سقط جنین صورت می‌گیرد و با توجه به این واقعیت که قابل انکار نیست، سیاست‌های آموزشی لازم را تدوین و مهم‌تر از آن، قوانین را تسهیل کنند، تا در این میان زنان بیش‌تری قربانی اشتباهاتی که می‌تواند از هر بشری سر بزند، نشوند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , ,