Saturday, 18 July 2015
24 September 2020
زخم

«با شناس‌نامه‌های قدیمی خداحافظی کنید»

2011 August 03

افشان برزگر/ رادیو کوچه

همیشه سر سن مادربزرگم اختلاف بود. شناس‌نامه‌اش می‌گه متولد سال 1305 هست، اما عمم می‌گفت قبل از این‌که مادربزرگم به دنیا بیاد، یه خواهر داشته که به خاطر مریضی مرده، به خاطر همین وقتی مادربزرگ من به دنیا می‌آد، دیگه براش شناس‌نامه نمی‌گیرن و شناس‌نامه همون خواهر بزرگ رو می‌دن به مادربزرگم. انگار قدیما این یه عادت و رسم بوده و شناس‌نامه بچه مرده رو برای بچه‌های بعدی نگه می‌داشتن.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

بعضی‌ها هم می‌گفتن که سن مادربزرگم بیش‌تر از سن شناس‌نامه‌ای‌شه، اما مادربزرگم این وسط هیچی نمی‌گفت و سن واقعی شو رو نمی‌کرد. تا این‌که چند روز پیش از اولین شناس‌نامه‌اش پرده‌برداری کرد. یه قرآن قدیمی بود که گوشه یکی از صفحه‌هاش چند تا تاریخ بود. 9 اسد 1301. این تاریخ تولدش بود و روزی که شمع‌های 89 سالگی‌ شو فوت کرد و وارد 90 سالگی شد تازه فهمیدیم که سن واقعی‌اش چقدره.

بررسی پیشینه شناس‌نامه در ایران نشان می‌دهد که تا واپسین ماه‌های عمر سلطنت قاجار، مردم از اقشار و گروه‌های مختلف دارای ورقه هویت و یا شناس‌نامه رسمی و قانونی نبودند و اساسن مرکزی رسمی و دولتی هم برای ثبت اسامی و هویت اتباع کشور وجود نداشت.

نخستین بار در 14 خرداد 1304 بود که مجلس شورای ملی دوره پنجم، قانونی در چهار فصل و 35 ماده به نام «قانون ثبت احوال» را تصویب کرد که بر اساس آن، جمعیت ایران حداکثر تا یک سال بعد از تصویب این قانون باید صاحب ورقه هویت و یا همان شناس‌نامه می‌شدند.

در این ورقه هویت محل‌هایی برای ثبت تولد، فوت، ازدواج و اطلاق پیش‌بینی شده بود و هر‌کس از دریافت شناس‌نامه اجتناب می‌کرد، مجازات می‌شد. هم‌چنین ماموران دولتی و حکومتی فقط در قبال ارایه ورقه هویت باید پاسخ‌گوی ارباب رجوع می‌بودنند.

نکته جالب در قانون تکمیلی که سه سال بعد از آن تصویب شد، این بود که زنان می‌توانستند شخصن برای اخذ شناس‌نامه اقدام کنند. هم‌چنین برای ثبت زمان تولد، ازدواج و طلاق نیز حداکثر 10 روز و برای ثبت فوت نیز حداکثر 48 ساعت پس از مرگ، زمان تعیین شده بود.

اما با وجود این‌که قانون ثبت احوال به سال 1304 می‌رسد، اما اولین شناس‌نامه ایرانی در سوم دی ماه سال 1297 در شهر تهران به صورت رسمی صادر شد. این شناس‌نامه متعلق به نوزاد دختری به نام «فاطمه ایرانی» بود، نامی که هم ریشه در اعتقادات ملی و هم اعتقادات مذهبی داشت.

بر اساس آخرین سرشماری، جمعیت کشور حدود 70 میلیون نفر است، این در حالی‌ست که تعداد شناس‌نامه‌های موجود در کشور که به صورت رسمی صادر شده، 90 میلیون جلد است که این امر نشان می‌دهد که بسیاری از افراد علاوه بر شناس‌نامه اصلی خود، شناس‌نامه «المثنی» دارند و برخی دیگر از شناس‌نامه‌ها نیز پس از فوت افراد باطل نشده است.

این بی‌برنامه‌گی و هرج و مرج در صدور شناس‌نامه در کشور باعث شد که مسوولان به فکر سامان‌دهی آن بیافتند که در اولین قدم از سال 1375، تمام کسانی که به دنیا آمدند، شناس‌نامه‌ای متفاوت از آن‌چه قبلن دریافت می‌کردند، گرفتند. شناس‌نامه‌ای سبز رنگ، تایپ شده و دو برگی.

پس از آن نیز دولت در چند سال گذشته بحث صدور شناس‌نامه‌های جدید برای کل جعیت کشور را پی‌گیری کرد، طرحی که بالاخره از اواخر سال گذشته به صورت آزمایشی اجرایی شد که به گفته معاون سازمان ثبت احوال، سال گذشته 420 هزار جلد شناس‌نامه جدید صادر شد و پیش‌بینی کرد که امسال 2.5 میلیون شناس‌نامه جدید در کشور صادر شود.

به گفته مسوولان سازمان ثبت احوال، شناس‌نامه‌های جدید در قطع گذرنامه صادر می‌شود و جلد آن قهوه‌ای تیره و اعتبار آن دایمی خواهد بود.

هم‌چنین شناس‌نامه‌های جدید 9 صفحه دارند که در صفحه اول، مشخصات فردی از جمله نام و نام‌خانوادگی، شماره ملی، عکس و مشخصات پدر و مادر درج خواهد شد. در صفحات بعدی نیز مشخصات همسر و فرزندان می‌آید و صفحه‌ای نیز به انتخابات اختصاص داده شده است.

شناس‌نامه‌های جدید برعکس شناس‌نامه‌های فعلی دستی نبوده و نوشته‌های آن به صورت تایپی و با فونت مشخص است، بنابراین اشتباهات معمول گذشته در آن تکرار نخواهد شد. هم‌چنین عکس افراد بر روی شناس‌نامه الصاق نمی‌شود، بلکه هم‌چون گذرنامه، عکس اسکن شده در صفحه دوم شناس‌نامه قابل رویت است.

کاغذ این شناس‌نامه‌ها توسط بانک مرکزی تولید شده است. هم‌چنین صفحه اول شناس‌نامه دارای لامینیت و هولوگرام سه بعدی است. برای رعایت مسایل امنیتی در این شناس‌نامه نیز از چاپ برجسته و 18 کد امنیتی هم‌چون کاغذهای حساس به مواد شیمیایی و نخ امنیتی سه رنگ استفاده شده است.

در طراحی شناس‌نامه‌های کامپیوتری از طرح‌‌های جدیدی استفاده شده است. هم‌چنین ریزنوشته‌های امنیتی در طراحی صفحات شناس‌نامه‌‌های جدید تعبیه شده که فقط با دست‌گاه‌های میکروپرینت قابل رویت است و به کارگیری تمام این فاکتورها به این دلیل است که به گفته مسوولان سازمان ثبت احوال جعل شناس‌نامه‌های جدید را غیرممکن می‌کند.

تعویض شناس‌نامه‌های قدیمی از ابتدای امسال از حالت آزمایشی خود خارج و صدور شناس‌نامه‌های قرمز رنگ قدیمی متوقف شده است. البته امسال هیچ فراخوانی برای تعویض شناس‌نامه داده نمی‌شود و تنها شناس‌نامه‌های جدید برای افرادی که شناس‌نامه‌های خود را گم کرده و یا خواهان تغییر نام و تغییر عکس بوده و یا به هر دلیلی مخدوش شده است، صادر می‌شود.

هم‌چنین افرادی که در سال 1375 متولد شده‌اند و هم‌اکنون به سن 15 سالگی رسیده‌اند نیز امسال می‌توانند شناس‌نامه‌های جدید دریافت کنند.

 

البته مسوولان ثبت احوال قول داده‌اند که از سال آینده، به مرور همه شناس‌نامه‌های قبلی جمع شود، اما سقف زمانی را برای تعویض همه شناس‌نامه‌های قدیمی اعلام نکرده‌اند.

در حال حاضر شناس‌نامه‌های جدید در همه ادارات ثبت احوال کشور صادر می‌شود و برای دریافت این شناس‌نامه‌ها باید علاوه بر تحویل شناس‌نامه‌های قدیمی، دو قطعه عکس سه در چهار هم ارایه داد و فرم درخواست شناس‌نامه‌های رایانه‌ای را نیز تکمیل کرد.

هم‌چنین شناس‌نامه‌های جدید برای ایرانیان خارج از کشور نیز صادر می‌شود که این دسته از افراد برای تعویض شناس‌نامه‌های خود باید به سفارت خانه و یا کنسول‌گری‌های ایران در کشور محل اقامت خودشان مراجعه کنند.

بر اساس اعلام سازمان ثبت احوال هزینه صدور شناس‌نامه‌های جدید برای اولین بار دو هزار تومان، اولین شناس‌نامه المثنی 10 هزار تومان و دومین شناس‌نامه المثنی جدید 20 هزار تومان است.

معاون سازمان ثبت احوال هم درباره مدت زمان لازم برای صدور شناس‌نامه‌های جدید گفته که این شناس‌نامه‌ها حداکثر ظرف مدت یک هفته تا 10 روز صادر می‌شود، اما اگر افراد بخواهند در شناس‌نامه خود تغییراتی مانند نام، نام‌خانوادگی و سن ایجاد کنند، زمان لازم برای صدور شناس‌نامه به حداکثر یک ماه افزایش می‌یابد. اما برای ایرانیان خارج از کشور، شناس‌نامه‌ها یک روزه صادر می‌شود.

دولت نیز برای امسال رقمی حدود 15 میلیارد تومان به بحث تعویض شناس‌نامه‌ها اختصاص داده که البته با انتقاد برخی نمایندگان مجلس و رسانه‌های داخلی روبه‌رو شد که سازمان ثبت احوال نیز در پاسخ به این انتقاد اعلام کرد که اختصاص این بودجه ضروری است، چراکه در سال جاری یک میلیون و 500 هزار ولادت، یک میلیون و 200 هزار تعویض شناس‌نامه بالای 15 سال و صدور حدود 300 هزار شناس‌نامه المثنی صورت خواهد گرفت که تجهیز ادارات ثبت احوال به تجهیزات مورد نیاز برای صدور شناس‌نامه‌های جدید، تخصیص این بودجه را اجتناب‌ناپذیر می‌کند.

اجرای طرح تعویض شناس‌نامه‌های قدیمی در حالی مطرح می‌شود که در کنار وجود 20 میلیون شناس‌نامه اضافی در کشور، آمار مشخص و مستندی درباره افرادی که بدون شناس‌نامه در مناطق دورافتاده کشور زندگی می‌کنند در دست نیست، اما بر اساس اعلام فعالان حقوق کودک، در حال حاضر حدود 100 هزار کودک ایرانی فاقد شناس‌نامه و برگه هویتی هستند. حال باید دید در اثنای این طرح که دست برخی‌ها از داشتن دو سه جلد شناس‌نامه کوتاه می‌شود، به دستان خالی، شناس‌نامه‌ای گذارده می‌شود، تا این دسته از ایرانیان نیز از حداقل امکاناتی که در اختیار سایر هم‌وطنان‌شان است، استفاده کنند؟

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , ,