Saturday, 18 July 2015
21 October 2020
دایره‌ی شکسته

«تیزی توهم»

2011 November 11

مه­شب­تاجیک/رادیو کوچه

مقدمه­ی حضور‏ اینترنت طی شش دهه­ی پیش در کشور آمریکا به منظور هدف‏های نظامی و امنیتی شکل گرفت و کم‏تر کسی انتظار حضور آن را در تمامی‏ عرصه‏های زندگی بشر امروز داشت، ولی‏ امروز شاهد هستیم که علم شبکه و فناوری‏ اطلاعات، تمام مرزهای جغرافیایی، فرهنگی و اقتصادی را در نور دیده است و ابزار توسعه‏ی جوامع محسوب می‏شود. از دو دهه‏ی گذشته، اینترنت باعث‏ تغییر در تعریف مباحث اقتصادی شده است‏ و کشورهای توسعه یافته، توسعه‏ی اقتصادی‏ خود را مدیون این دستاورد مهم هستند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

در دیکشنری‏ها، Network را«شبکه» و «شبکه‏ی ارتباطی» و Marketing را «بازاریابی» تعریف کرده‏اند. به طور کلی، از Network Marketing تحت عنوان‏ بازاریابی شبکه‏ای یاد می‏کنند. در حالی که‏ این­کار بازاریابی نیست. در واقع بازاریاب کسی است که از طرف شرکتی مامور می‏شود کالای آن شرکت را تبلیغ‏ کند یا به فروش برساند، بدون این که خود از آن کالا بهره‏مند شود. برای مثال ممکن‏ است فردی برای لوازم آرایشی بازاریابی‏ کند. اما در بازاریابی شبکه‏ای، ما ابتدا خود مشتری کالا هستیم و از آن بهره‏مند می‏شویم. در حقیقت در این سیستم، واسطه‏های تجارت سنتی حذف‏ می­شوند و با حذف واسطه‏ها، ما بازار را مستقیم به دست‏ گرفته‏ایم و خود بازاریم و دیگر بازاری وجود ندارد که یافته شود. قسمت بازاریابی به عهده‏ی شرکت‏ است که باید محصولات را با بهترین کیفیت‏ تولید کند و در کوتاه‏ترین مدت به دست‏ مشتریان برساند و در مورد مسایل مربوط به‏ سایت، پرداخت پورسانت‏ها و به‏طور کلی سیاست‏های مربوط به شرکت‏ تصمیم بگیرد. اما شبکه عبارت است از ساختن‏ مجموعه‏ای که در طول زمان، توانایی رشد خودبه‏خود را داشته باشد و این از طریق‏ اصول و روش‏های دقیق موجود در این‏ صنعت امکان­پذیر می‏شود.

سیستم‏های هرمی، سیستم‏هایی برای‏ کسب درآمد بالا توسط عده‏ای محدود، از طریق جمع‏آوری مبالغ کوچک از تعداد زیادی از افراد ساده هستند که به امید کسب‏ ثروت بادآورده شاغل شده‏اند. دراین‏ سیستم، محصول به طور صرف وسیله‏ای برای تامین‏ این هدف نادرست از سوی گردانندگان‏ شبکه است. درنتیجه، معمولن کالای مورد معامله در این سیستم، کالایی مفید و رایج در بازار که توسط عموم مردم قابلیت استفاده‏ دارد نیست. به زبان ساده، برای مشتریان در یک‏ سیستم بازاریابی شبکه‏ای هدف اول خرید محصول است و هدف دوم کسب درآمد از طریق دریافت کمیسیون معقولی از بابت‏ فروش محصول اما در سیستم هرمی، هدف اول کسب درآمد آنی و زیاد است و هدف دوم، خرید محصولی بی‏ارزش و یا کم‏ارزش توسط اعضای شبکه به عنوان‏ وسیله‏ای برای جمع‏آوری پول توسط گردانندگان شبکه. در نتیجه، دربسیاری از موارد در سیستم هرمی محصول فروخته شده‏ در شبکه، غیرقابل معامله در خارج ازشبکه و دارای ارزشی پایین‏تر از ارزش‏ اعلام شده است. یا اصلن در واقع کالایی فروخته‏ نمی‏شود و در ازای پول پرداختی فقط رسیدی کاغذی به مشتری داده می‏شود.

 دربسیاری از موارد در سیستم هرمی محصول فروخته شده‏ در شبکه، غیرقابل معامله در خارج ازشبکه و دارای ارزشی پایین‏تر از ارزش‏ اعلام شده است. یا اصلن در واقع کالایی فروخته‏ نمی‏شود و در ازای پول پرداختی فقط رسیدی کاغذی به مشتری داده می‏شود.

در دوران جدید که جهان دیجیتالی به‏ وجود آمده است، در حال گذر از جهان پولی‏ و اقتصاد پولی هستیم، رفته‏رفته پول خارج‏ می‏شود و جای آن را یک کالای به تمام معنا انتزاعی و اعتباری می‏گیرد که توسط کامپیوتر و نظام اطلاعاتی تایید می‏شود. سپس به‏ یک نظام اقتصادی فراپولی می‏رسیم. شناخت این نظام بسیار مهم است، چرا که‏ ساختارهای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی‏ خاص خود را به وجود می‏آورد. بازار پول به‏ وجود آمد و واسطه‏ها را آورد. کامپیوتر پول را هم از صحنه خارج می‏کند و به جای پول، اعتبار می‏آید. هر مرزی، حتا مرز پولی هم‏ با کامپیوتر شکسته می‏شود. سرمایه‏داری الگوسازی می‏کند، الگوسازی هم‌راه با احتمالات که مهم‏ترین‏ شکل بی‏عدالتی است و باعث می‏شود انسان‏ها معلق شوند و از خود بیگانگی به‏ وجود آید. جهان امروز، جهانی تصویری‏ است، عالمی مجازی که در آن شرکت‏هایی مثل گلدکوئیست می‏توانند در کشورها بیش‏ترین خروج سرمایه را داشته‏ باشند و افراد زیادی را در دام خود گرفتار نمایند.

وجود طرح‏های هرمی در کشورهای‏ گوناگون، تجربه‏های تلخی را به همراه داشته‏ است. برای مثال،شرکت «MMM» در روسیه‏ یکی از بزرگ‌ترین طرح‏های هرمی بود که در دهه‏ی 1990 شکل گرفت. این شرکت از طریق ارتباط کلامی و تبلیغات جذاب خود و با دادن وعده‏ی سودهای هنگفت و درآمدهای بالا در قبال فروش سهام‏ کارخانه‏اش توانست دومیلیون نفر را درگیر و نزدیک به 1/5 میلیارد دلار سرمایه جمع‏آوری کند. اما با پی‌گیری پلیس روسیه، این شرکت به دلیل فرار از مالیات تعطیل شد و در نتیجه بین 50 میلیون تا 5/1 میلیارد دلار به سرمایه‏گذاران بدهکار شد. بیش از پنجاه نفر از افرادی که سرمایه‏گذاری کرده‏ بودند، به دلیل از دست‏رفتن سرمایه‏شان‏ خودکشی کردند. فروپاشی شرکت MMM تاثیر بسیار بدی روی بازار سهام روسیه‏ داشت و موجب بدبینی و سلب اعتماد مردم‏ از بازارهای سهام شد. محبوبیت و سپس‏ فروپاشی غیرقابل اجتناب MMM به این‏ منجر شد که بازار سهام و سیستم بانکی‏ روسیه به مدت یک دهه بدون پیشرفت بماند.

 در کشور ما اطلاعات و قراین موجود گویای‏ این است که طیف اصلی مخاطبان این‏ شبکه‏های بازاریابی الکترونیکی را جوانان‏ تشکیل می‏دهند که از هر دو جنس با تحصیلات متفاوت و با خاستگاه‏های‏ گوناگون طبقاتی،به ویژه طبقات متوسط در این فعالیت درگیر هستند. افزایش اعضای این شرکت‏های‏ بازاریابی با توجه به محدودیت‏ها و ممنوعیت‏های قانونی که در سال­های اخیر برای فعالیت آن‏ها وضع شده است،این‏ سوال را مطرح می‏سازد که انگیزه‏ها، عوامل‏ و گرایش جوانان به این­گونه فعالیت‏های‏ به ظاهر اقتصادی کدام است؟ کارکردهای آشکار و پنهان و مثبت و منفی‏ آن برای افراد و جامعه چیست و فرایندهای‏ ذهنی، تفسیری و نمادینی که در این‏ مجموعه فعالیت‏ها شکل می‏گیرند، چگونه عمل می‏کنند؟ جداشدن از گذشته و نگاه به‏ آینده، به طور فزاینده‏ای به یکی از ویژگی‏های غالب بسیاری از جوانان تبدیل‏ شده است. فعالیت در شبکه‏های تجارتی‏ اینترنتی، به مثابه نوعی تحول و فاصله‏گیری‏ بخشی از یک نسل، از نسل‏های موازی‏ خود محسوب می‏شود که مستلزم ویژگی‏ها و جهت‏گیری فکری و ارزشی خاصی است‏ و در غرب به«نوگرایی متاخر»این نسل‏ تعبیر شده است. ماجراجویی و خطرپذیری،توجه زیاد به عاملیت و استقلال عمل، باز نگه‏داشتن امکان‏ انتخاب‏های متفاوت، اهمیت‏دادن به‏ ارتباط برقرارکردن به شیوه‏ای متفاوت، میل‏ به رفاه و مصرف‏گرایی و توجه به این نوع سبک‏ از زندگی از جمله ویژگی‏های نوعی‏ اعضای این گروه‏هاست.

گسترش شبکه‏های مذکور در جامعه‏ی‏ ما به تشدید آنومی اجتماعی در ایران‏ منجر خواهد شد و از این منظر ناکامی‏های حاصل از شرکت در این‏ شبکه‏ها، نه تنها اخلاق اجتماعی که در آن نفی جمعی بر نفع فردی تقدم دارد را تضعیف می‏کند، بلکه پتانسیل نابودی‏ خود و جامعه را افزایش می‏دهد. در این نوع از تجارت  فرد، هنجار یا الگوی عمل مشخصی برای اعمال خود درجامعه ندارد و در نتیجه یا دچار سردرگمی می­شود و یا آن­گونه که خود تصمیم می­گیرد عمل می­کند که نتیجه چنین حالتی هرج ومرج و ناهماهنگی برای جامعه است. همان‌گونه که بسیاری از این شرکت­ها زندگی بسیاری از اعضای خود را به تباهی کشاند و در آن تنها عده­ی کمی به نتیجه رسیدند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,