Saturday, 18 July 2015
29 October 2020
کرانه‌های سن

«ادبیات فرانسه در قرون وسطا»

2011 November 12

سایه کوثری/ رادیو کوچه

در این برنامه به شرح ادبیات فرانسه در قرون وسطا می‌پردازیم:

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

در تاریخ اروپا به‌ویژه در تاریخ فرانسه، قرون وسطا به دوره‌ای می‌گویند که از زمان انقراض امپراتوری روم آغاز شد و تا فتح قسطنطنیه به دست ترکان عثمانی ادامه یافت. اما از نظر ادبی قرون وسطا شامل دوره‌ای‌ست که از سال 842 میلادی آغاز می‌شود. این زمان مربوط به دوره‌ای می‌شود که قدیمی‌ترین اثر ادبی به زبان فرانسه یعنی «سوگندنامه استراسبور» در آن موقع یافت‌ شده است.

دوران ادبی قرون وسطا در ابتدای قرن شانزده با تاج‌گذاری فرانسوای اول پایان می‌یابد.

هرچند در مورد تاتر چند دهه بعد یعنی زمانی که اجرای تعزیه‌نامه‌های مذهبی از سوی حکومت ممنوع شد، پایان دوران قرون وسطا محسوب می‌شود.

در قرون وسطا گروه کشیشان و طبقه روحانیون نفوذ و اثر مستقیم بر جامعه آن دوران داشتند، به‌گونه‌ای که در زندگی مردم، از روز تولد تا مرگ هیچ عملی وجود نداشت که نشانه و اثری از مذهب در آن نباشد.

طبقه روحانیون، دانش‌مندان و فضلای واقعی عصر خود به‌شمار می‌آمدند و از روی کتب خطی لاتین نسخه‌برداری و تحقیق  و تالیف می‌کردند.

از قرن یازدهم به بعد، کشیشان سفرهای زیارتی مانند سفر به اورشلیم یا بیت‌المقدس یا سفر به مدفن اولیای دین مسیح مانند سفر به شهر سن ژاک دوکمپستل در اسپانیا که بزرگ‌ترین و مهم‌ترین شهر زیارتی مسیحیان به‌شمار می‌آمد و مکان‌های مقدس دیگر ترتیب می‌دادند. در طول راهی که به این زیارت‌گاه‌ها منتهی می‌شد، زائران معتقد با لحن و آهنگی خاص تصنیف‌ها و داستان‌هایی که بیش‌تر صبغه مذهبی داشت و رنج شهادت و مصائب و آلام مسیح و قدیسان را نقل می‌کرد می‌خواندند و این تصنیف‌ها در میان مسیحیان رواج یافته ‌بود.

بعد از کشیشان، جامعه فرانسه در دوران قرون وسطا شامل سه گروه می‌شد: سنیورها یا اشراف، بورژواها و در نهایت کارگران و طبقه عامی و معمولی جامعه.

اشراف که سران جامعه فئودال محسوب می‌شدند، در واقع طبقه ممتاز و برگزیده کشور بودند. آن‌ها صاحبان املاک و اراضی وسیع بودند و مانند یک پادشاه مقتدر باشکوه و جلال خاصی در کاخ‌های اشرافی خود زندگی می‌کردند.

اشراف برای خود پرچم مخصوص داشتند، به نام خود سکه می‌زدند و حتا برای رسیدگی به اعمال خلاف رعیت و محاکمه و مجازات آنان دست‌گاه‌های جزا تشکیل می‌دادند و به میل و اراده خود قانون وضع می‌کردند.

بعد از مدتی جامعه مسیحیت برای خاتمه بخشیدن به جنگ‌ها و اختلافات بین اشراف، به ویژه برای کاستن از خشونت اشراف نسبت به مردم عادی رسوم و آیین مخصوصی برای رسیدن به مقام شوالیه‌گری و پهلوانی وضع کردند

اما بورژواها یا طبقات مرفه و متمول شهری که وسایل تولید را در دست داشتند، ولی خود به حرفه خاصی نمی‌پرداختند و تقریبن هیچ‌کار بدنی یا یدی انجام نمی‌دادند. بورژواها معمولن در شهر زندگی می‌کردند و از طریق تجارت و دادوستد ثروت کلانی داشتند.

و عوام‌الناس یا طبقه عامی و فقیر شامل طبقه‌ای بود که جمعیت‌شان از همه بیش‌تر، ولی ثروت‌شان از همه کم‌تر بود. اینان پیشه‌وران یا کشاورزانی بودند که برای اشراف و صاحبان املاک کار می‌کردند و در مقابل کاری که می‌کردند سنیورها به آن‌ها کمک می‌کردند.

بعد از مدتی جامعه مسیحیت برای خاتمه بخشیدن به جنگ‌ها و اختلافات بین اشراف، به ویژه برای کاستن از خشونت اشراف نسبت به مردم عادی رسوم و آیین مخصوصی برای رسیدن به مقام شوالیه‌گری و پهلوانی وضع کردند، به این معنی که پسران اشراف باید در جوانی تعلیمات خاصی برای تربیت جسم و اخلاق خود فراگیرند، ریاضت بکشند، و تا وقتی که شجاعت و صفات عالی اخلاقی و مهارت خود را در استفاده از اسلحه، فنون سواری و سلاح‌داری، تیراندازی و جنگ تن به تن نشان نمی‌دادند و در آیین پهلوانی و سوارکاری و آداب میدان رزم و سایر صفات جوان‌مردی نشان نمی‌دادند اسب و سلاح شرافت به ویژه شمشیر به آنان اعطا نمی‌شد.

به جز این یک شوالیه باید قبل از دریافت اسلجه شبی را بیدار می‌ماند و ادعیه مخصوص تلاوت و سپس سوگند شوالیه‌گری یاد می‌کرد، یعنی قسم می‌خورد که به خدا ایمان و اعتقاد کامل دارد و از یتیمان و مظلومان، کودکان و زنان بیوه در مقابل ستم‌گران حمایت می‌کند و هرگز دهان به دروغ نخواهد گشود.

اندک‌اندک اعمال و افکار و صفات شوالیه‌ها به ویژه دلاوری و جوان‌مردی آن‌ها برای نجبا و اشراف سرمشق شد و خواه‌ناخواه بر ادبیات آن عصر هم تاثیر گذاشت.

از این رو در منظومه‌های پهلوانی آن دوران مانند شانسون رولان شوالیه مردی‌ست دلاور و دین‌دار که پیوسته به پروردگار و میهن خود می‌اندیشد و به‌خاطر آن‌ها دلاوری‌های بسیار از خود نشان می‌دهد.

اما بعدها از نیمه قرن دوازدهم به بعد صفات زن‌دوستی و ادب و ظرافت و دیگر خصال اشراف و کاخ‌نشینان بر شوالیه‌ها اثر گذاشت.

با این حال شوالیه همواره یکی از شخصیت‌های اصلی آثار ادبی دوران قرون وسطا محسوب می‌شده ‌است.

سه واقعه در دوران قرون وسطا بر ادبیات فرانسه تاثیر زیادی گذاشت:

اول حمله اقوام نورمان و سارازن به فرانسه که موجب پیدایش فئودالیته یا حکومت ملوک‌الطوایفی در این کشور شد.

دوم جنگ‌های صلیبی که نزدیک به دویست سال به درازا کشید. این جنگ‌ها شامل هشت لشکرکشی بود که از سوی کشورهای مسیحی برای بازپس‌گرفتن تربت عیسی در اورشلیم انجام شد. نتیجه این جنگ‌ها آشناشدن ملت‌های اروپایی با فرهنگ و تمدن بیزانس و مشرق زمین و اشاعه این فرهنگ و تمدن در میان کشورهای اروپایی بود.

و سوم جنگ‌های صدساله بین دو کشور فرانسه و انگلستان. این جنگ‌ها بر سرتاسر تاریخ قرون وسطا سایه ‌افکند و آشوب و اضطراب در دل‌ها به‌ وجود آورد. در این سال‌ها ادبیات فرانسه به‌جای آن‌که بیان‌کننده حالات روحی و هیجان‌های درونی و احساسات رقیق و لطیف انسان‌ها و آراسته به صنایع لفظی باشد جنبه انفعالی و عاطفی به ‌خود گرفت و سخت تاثرپذیر شد.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , 

۱ Comment


  1. علی اصغر دهقانی
    1

    موفق باشید

    ایا امکان ارسال متون ادبی فرانسه وجود دارد