Saturday, 18 July 2015
30 October 2020
دایرهی شکسته

«جهان را با گام‌هایم می‌خوانم»

2011 November 12

مهشب تاجیک/ رادیو کوچه

در گذشته‌‏های دور تنها ماجراجویان و تاجران به‏ جهان‌گردی می‌‏پرداختند، اما امروز هزاران انسان‏ اوقات فراغت یا تعطیلات خود را به امر سیر و سفر می‏‌گذرانند و این دگرگونی زمینه‏‌ساز پیدایش توریسم مدرن شده است که بررسی و سازمان‌دهی آن در حد یک رشته علمی، پیچیده‏ است. جهان‌گردان در سفرهای خود در حقیقت مبشران برجسته‌ی پیام‌های فرهنگی به‏‌شمار می‌‏آمدند در حالی‌که امروزه با گسترش‏ ارتباطات، این نقش رنگ باخته و در قالب‏ توریست‌های امروزی با اهداف جدید ظاهر شده‏ است. جهان‌گردی در قرون گذشته امتیازی ویژه برای تعداد انگشت‏‌شماری از مردم بود. اما در نیمه‌ی دوم قرن گذشته، در اثر اختراع ماشین بخار و به راه افتادن نخستین‏ خطوط راه آهن، گسترش یافت. پیش‌رفت واقعی این پدیده به واسطه توسعه وسایل نقلیه موتوری خصوصی و حمل و نقل گروهی زمینی، دریایی و هوایی و گشایش‏ جاده‌‏ها و بزرگ‌راه‏‌های جدید و مدرن، و احداث مراکز پذیرش میهمان در مناطق اقامتی‏ بود، که در مجموع زمینه‌ی پیش‌رفت چشم‌گیر و شگرف آن را فراهم ساخته است. به علاوه‏ بهبود و تثبیت شرایط اقتصادی افراد و امنیت و اطمینانی که در وضعیت حمل و نقل‏ به وجود آمده نیز، به جریان مسافرت‌ها سرعت بخشیده است.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

جهان‌گردی و مسافرت، بخشی از زندگی اجتماعی است. جهان‌گردی نه فقط رفت و آمد افراد و سیر و سفر یا مسافرت کاری است، بلکه به مثابه یک پدیده اجتماعی مورد بررسی قرار می‏‌گیرد که به روابط میان افراد و ارتباطات انسانی مربوط است. باید توجه داشت که جامعه‌‏شناسی جهان‌گردی قلمروهای متعددی را بررسی می‏‌کند. برای‏ مثال رفاه و چارچوب زندگی، فرهنگ، ارتباطات، گروه‌‏های اجتماعی و توسعه و برخورد با جوامع گوناگون. در واقع اهمیت مطالعه جهان‌گردی به میان رشته‌‏ای بودن آن برمی‏‌گردد.

همان‌طور که گفته شد جهان‌گردی پدیده‏ای اجتماعی است و یکی از اشکال زندگی اجتماعی محسوب‏ می‏‌شود و این موضوع موجب شد تا جامعه‌‏شناسان توجه خود را به جنبه‌‏های‏ اجتماعی-فرهنگی جهان‌گردی مانند رفتارهای افراد و گروه‌ها در رابطه با جهان‌گردی و اثرات جهان‌گردی بر جامعه معطوف‏ سازند. در این بررسی شیوه طبقات اجتماعی، معیارهای اخلاقی و ارزش‌های انسانی، رفتار و هنجارهای گروهی، آداب و رسوم‏ مردم میزبان و میهمان در مقوله جهان‌گردی مورد بررسی واقع می‏‌شود. جهان‌گردی به عنوان یک پدیده‌ی اجتماعی- فرهنگی، در روابط بین جوامع و فرهنگ‌ها اثرات عمیقی بر جامعه و مردمان آن به جای‏ می‏‌گذارد و منشا تغییرات و تحولات و الگوبرداری‏‌های گوناگونی می‏‌شود.

اهمیت مطالعات جهان‌گردی را می‏‌توان حداقل از دو منظر مورد توجه قرار داد. ابتدا ماهیت موضوعات و پدیده‏‌های انسانی به گونه‌‏ای است که عموم رشته‏‌های‏ علوم انسانی را به خود مشغول نموده و علوم انسانی از ابعاد و زوایای مختلف به‏ تجزیه و تحلیل آن می‏‌پردازند. جهان‌گردی یکی از مباحث شایع در علوم انسانی است‏ که آن را موضوعی میان رشته‌‏ای نامیده‌‏اند. جامعه‌‏شناسی در کنار علوم انسانی به بررسی علمی جهان‌گردی می‏‌پردازد. تلاش تمامی علوم آن است که حد و مرز و رسالت علمی خود را در خصوص تحلیل علمی جهان‌گردی از یک‌دیگر متمایز کنند. علاوه بر آن، سعی علوم انسانی آن است که از تولیدات علمی و تلاش‌های سایر علوم استفاده کنند. بنابراین جامعه‏‌شناسی از زوایای خاصی به بررسی جهان‌گردی‏ گرایش داشته و از سویی دیگر سعی در بهره‏برداری از یافته‏‌های علوم دیگر هم‏‌چون اقتصاد، حقوق، روان‌شناسی، سیاست، جغرافیا و غیره در تحلیل جهان‌گردی‏ دارد.

یکی از مسایلی که جهان‌گردی امروز در نظر می‌گیرد و متفاوت از گذشته تعریف می‌شود، مسئله‌ی ارتباطات است. جهان‌گردی و خدمات در کنار آن می‌تواند ارتباطات را بین افراد جهان‌گرد افزایش دهد و عواطف انسانی در کنار فرهنگ به این افراد منتقل شود. ارتباطات کلامی و غیرکلامی در این نوع از سفر بسیار مرسوم است. زمانی که شما سفر را تنها به عنوان یک تفریح یا وقت‌گذرانی انتخاب نمی‌کنید، بلکه به عنوان یک هدف با آن برخورد می‌شود، برای شناخت، بررسی و حتا گاهی یک آزمون، سپس مهندسی روابط انسانی در ان دخیل می‌شود. ارتباطاتی که حتا می‌تواند شامل ارتباطات غیرکلامی هم بشود. یک جهان‌گرد، نقشی جدای از یک مسافر در فرهنگ سفر ایفا می‌کند و می‌تواند پیغام برنده و آورنده از یک فرهنگ شاید حتا ناشناخته در مرزهای جغرافیایی یک کشور دیگر باشد. ارتباطاتی مجزا از تعاریفی که ما در فرهنگ خود داریم و به آن‌ها باور داریم. رفتارهایی که می‌تواند ارتباط را با افرادی از فرهنگ‌های دیگر برای ما سهل‌تر و باورهای ما را تلطیف کند.

در یک تقسیم ساده، می‌توان میان انگیزه‌ها و اهداف جهان‌گردان و دلایل و مصلحت‌هایی که براساس آن یک کشور به توسعه‌ی جذب جهان‌گرد می پردازد، یعنی اهداف میزبانان، تفاوت قایل شد. به طور معمول، در جذب جهان‌گرد، به دو هدف اصلی توجه می‌شود. نخستین هدف، کسب درآمد و ایجاد رونق اقتصادی است. این هدف، وجه غالب سیاست‌های جذب جهان‌گرد، در بیش‌تر کشورهای جهان‌گرد پذیر است. اما اگر جهان‌گردی را مقوله‌ای فرهنگی بنگریم، اهداف فرهنگی در مرکز توجه سیاست‌های جهان‌گردی قرار می‌گیرد. این اهداف می‌تواند اموری هم‌چون بالابردن توان ارتباطی میان فرهنگی مردم کشور، معرفی فرهنگ داخلی یا اشاعه آن در سطح جهان باشد. که این مسئله و اشاعه‌ی آن اگر به دور از هرگونه سیاست‌های بین کشورها باشد شاید، تعاریف افراد را در نقاط مختلف دنیا از یک‌دیگر تغییر دهد و مرزبندی‌های و سیاست‌های بین‌المللی نتواند اذهان مردم دنیا را نسبت به یک‌دیگر تغییر دهد یا تعریف کند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , ,