شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
04 September 2016
زخم

«اعتیاد، پشت نیمکت مدرسه‌ها»

۱۳۹۱ فروردین ۰۹

افشان برزگر/ رادیو کوچه

هر وقت سر و کله یک آسیب اجتماعی در کشور پیدا می‌شود و یا این‌که قبلن وجود داشته، اما زوایای جدیدی از آن مطرح می‌شود، دستگاه‌های مسوول عادت دارند که وجود آن آسیب را به کل انکار کنند و یا توپ خود را به زمین دیگری بیاندازند و در موارد اندکی هم که به صورت ضمنی وجود آسیب و مشکل را می‌پذیرند، از ارایه آمار و واقعیت‌های مرتبط با آن امتناع می‌کنند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

اعتیاد نه تنها در ایران بلکه در جهان مشکل جدیدی نیست و همیشه آمارهای گوناگونی از تعداد معتادان در ایران ارایه شده است. دو میلیون معتاد حرفه‌ای و سه میلیون معتاد تفننی که البته باز هم بر روی این آمار اختلاف نظرهای فراوانی وجود دارد و کارشناسان مسایل اجتماعی، تعداد واقعی معتادان در ایران را بسیار بیش‌تر از تعداد اعلام‌شده می‌دانند.

این‌که اعتیاد در جامعه فراگیر شده و تهدیدی برای خانواده‌هاست، مورد تایید تمام افراد جامعه است، اما با این حال اعتیاد به مواد مخدر در بعضی گروه‌های سنی و گروه‌های اجتماعی هم‌چنان جزو تابوهاست و هضم آن برای جامعه به آسانی امکان‌پذیر نیست.

پذیرفتن این‌که کودکان و دانش‌آموزان کشور معتاد و مصرف‌کننده مواد مخدر باشند، بسیار دشوارتر از سایر اقشار جامعه است، اما باید گفت که هر ساله تعداد دانش‌آموزان معتاد در حال افزایش است و شاید در آینده نه چندان دور، حساسیت اجتماع نسبت به نابودی این اقشار نیز از بین برود.

بر اساس آمارهای اعلام شده از سوی مراجع رسمی 3.2 درصد جمعیت زیر 18 سال کشور یعنی کودکان معتاد هستند. مدیرکل پیش‌گیری ستاد مبارزه با موادمخدر گفته که 15 سالگی سن آغاز اعتیاد در بین نوجوانان است که البته آسیب‌شناسان معتقدند که این سن، در حال حاضر 13 سالگی است. یعنی اولین تجربه مصرف مواد مخدر در 13 سالگی تجربه می‌شود.

ستاد مبارزه با مواد مخدر ایران گفته که نیم دهم درصد از کودکان معتاد در کشور دانش‌آموز هستند که در مدارس به مواد مخدر آلوده شده‌اند. بر این اساس و با توجه به جمعیت 12 میلیونی دانش‌آموزان در کشور، بیش از 6 هزار و 300 دانش‌آموز معتاد بوده و در حال تحصیل در مدارس هستند.

این در حالی است که رییس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس در مهر ماه امسال اعلام کرده بود که 30 هزار دانش‌آموز مصرف کننده مواد مخدر در سراسر ایران وجود دارد، اما وزارت آموزش و پرورش اعلام کرده که تنها دو هزار و 400 دانش‌آموز معتاد در کشور وجود دارد.

ستاد مبارزه با مواد مخدر هم علا‌رغم انکار آموزش و پرورش، با هشدار نسبت به بالا بودن تعداد دانش‌آموزان معتاد اعلام کرده که  دست‌رسی دانش‌آموزان به قرص‌های روان‌گردان و شیشه تهدیدآمیز است و وزارت آموزش و پرورش با کتمان اطلاعات مشکل را پیچیده‌تر می‌کند.

جرم‌شناسان و کارشناسان معتقدند که دانش‌آموزان نوجوان بیش از سایر افراد در معرض خطر ابتلا به اعتیاد قرار دارند که شروع گرایش به مصرف موادمخدر نیز آغاز مصرف سیگار است که به اذعان وزارت آموزش و پرورش مصرف سیگار و قلیان در بین دانش‌آموزان ایرانی در حال گسترش است.

رییس اداره سلامت مدارس کشور که زیر نظر وزارت بهداشت فعالیت می‌کند، با اشاره به شناسایی هفت رفتار پرخطر در میان دانش‌آموزان گفته که استعمال سیگار در دختران بیش از پسران و مصرف قلیان در پسرها بیش از دختران است که در این زمینه 26 درصد از این افراد لذت از بوی سیگار، 16.5 درصد کاهش اضطراب و 27 درصد نیز عادت را علت استعمال سیگار عنوان کرده‌اند.

البته رییس کمیسیون آموزش مجلس عنوان کرده که براساس آخرین آماری که از سوی منابع رسمی در اختیار کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس قرار گرفته است 30‌ درصد دانش‌آموزان در معرض مصرف سیگار و قلیان هستند.

چندی پیش نیز سخن‌گوی کمیسیون آموزش مجلس با اشاره به جلسه اعضای این کمیسیون با مسوولان ستاد مبارزه با مواد مخدر اعلام کرده بود که مسوولان ستاد، آمارهای نگران‌کننده‌ای در مورد اعتیاد دانش‌آموزان به مواد مخدر مطرح کردند، اما به درخواست آن‌ها قرار شد این آمار مخفی بماند و رسانه‌ای نشود، اما تنها مطلبی که می‌توان عنوان کرد این است که شیوع مصرف مواد مخدر صنعتی مانند شیشه و کراک در بین دانش‌آموزان در وضعیت هشداردهنده قرار دارد.

با تمام این وجود وزیر آموزش و پرورش همیشه از ارایه آمارهای دست و پا شکسته و دست پایین سایر دستگاه‌ها درباره تعداد دانش‌آموزان مصرف‌کننده مواد مخدر انتقاد کرده است و در مصاحبه‌ای هم گفته که «من اگر آمار دانش‌آموزان معتاد را هم داشته باشم، ارایه نمی‌کنم. من منکر نیستم که تعدادی دانش‌آموز معتاد داریم، اما شما بگویید کجای کشور معتاد نداریم؟»

استدلال وزیر آموزش و پرورش در انکار و پنهان نگه داشتن آمار دانش‌آموزان معتاد این است که «من نمی‌توانم با اعلام این مسایل، کار آموزش و پرورش را زیر سوال ببرم. من از کیان خانواده بزرگ آموزش و پرورش دفاع می‌کنم که بگویم مدرسه امن است. اگر بگویم امن نیست، چه چیزی دیگری برای آموزش و پرورش باقی می‌ماند؟»

اما این دست از اظهارنظرها هیچ‌گاه نتوانسته توجیهی بر عمل‌کرد آموزش و پرورش در راستای پیش‌گیری از شیوع مصرف مواد مخدر در مدارس باشد و مسوولیت را از گردن مدارس ساقط کند، به طوری که مدیرکل مقابله با عرضه ستاد مبارزه با مواد مخدر اعلام کرده که وزارت آموزش ‌و پرورش باید پاسخ‌گوی مواد مخدر پخش‌شده در مدارس باشد، هرچند که این آلودگی دارای درصد اندکی باشد.

کارشناسان بر این باورند که وضعیت کنونی جامعه به ویژه  شیوع اعتیاد در بین کودکان و نوجوانان، به دلیل غفلت دولت‌ها نسبت به امر پیش‌گیری بوده است، به طوری که برنامه‌ها در سه دهه گذشته بر روی مقابله با عرضه تمرکز داشته و بحث پیشگیری مغفول مانده است.

نگاهی به بودجه‌های اختصاص یافته به بحث پیش‌گیری نیز مهر تاییدی است بر مهجور ماندن این دسته از سیاست‌ها در کشور، به طوری که بر اساس اعلام مسوولان کشور، در دنیا برای پیش‌گیری از اعتیاد به ازای هر دانش‌آموز 20 دلار هزینه می‌کنند، در حالی که این رقم در ایران نیم دلار و بسیار ناچیز است.

در حالی که به گفته نمایندگان مجلس، اعلام تعداد واقعی دانش‌آموزان معتاد می‌تواند باعث افزایش بودجه پیش‌گیری در مدارس کشور شود. نتایج تحقیقات نیز نشان داده که به ازای هر یک دلار هزینه برای پیش‌گیری از اعتیاد، از خسارت 20 دلاری در سایر ابعاد و پیامدهای آن جلوگیری می‌شود.

وضعیت کنونی باعث شده که مسوولان به فکر بیافتند و برنامه‌هایی را در مدارس اجرا کنند که به گفته مدیرکل فرهنگی ستاد مبارزه با مواد مخدر سه برنامه پیش‌گیری از مصرف مواد مخدر برای دانش‌آموزان اجرا شده که در این راستا تاکنون 1.5 میلیون دانش‌آموز، چهار میلیون نفر از والدین و چهار هزار مربی آموزش و پرورش تحت آموزش قرار گرفته‌اند که البته این جمعیت با توجه به وجود نزدیک به 13 میلیون دانش‌آموز در کشور رقم ناچیزی است.

علاوه بر کم‌توجهی به مسایل پیش‌گیری از اعتیاد دانش‌آموزان، آن‌چه مورد انتقاد صاحب‌نظران قرار گرفته، نحوه برخورد آموزش و پرورش با دانش‌آموزان معتاد است، به طوری که در این مواقع تنها واکنش مدارس به حضور دانش‌آموز معتاد تنها اخراج و برخورد حذفی با فرد است و با این روش، موقعی که مدیران آموزش و پرورش ادعا می‌کنند که دانش‌آموز معتاد نداریم، نمی‌توان این ادعا را رد کرد.

اخراج از مدرسه و دادن اختیار دانش‌آموز به اولیایی که معمولن صلاحیت تربیت کودک خود را ندارند، دانش‌آموز را به مسیر بی‌برگشت و نابودی سوق می‌دهد و تجربه در اکثر مواقع ثابت کرده است که این دسته از کودکان جذب باندهای قاچاق مواد مخدر می‌شوند.

هیچ کس به دنبال این نیست که دانش‌آموز معتاد در کنار سایر دانش‌آموزان باشد، اما اگر مربیان و مشاوران مدارس آموزش‌های لازم را دیده باشند، می‌توانند قبل از رسیدن دانش‌آموز به مرحله اعتیاد، از ابتلا پیش‌گیری و یا در مراحل اولیه نسبت به مداوای او اقدام کنند.

 لذا بهتر است آموزش و پرورش به جای پاک کردن صورت مساله و برخوردهای انفعالی و دفعی، ابتکار عمل را در دست گیرد، چراکه اعلام وجود دانش‌آموز معتاد برخلاف تصور مدیران، آسیبی به وجهه آموزش و پرورش نمی‌زند، چون همه می‌دانند که اعتیاد، پدیده‌ای پیچیده و چندعاملی است و هیچ‌کس معلم و مدیر و معاون مدرسه را متهم به ترویج اعتیاد نمی‌کند.

در غیر این صورت و تا زمانی که نگاه مسوولان آموزش و پرورش به موضوع اعتیاد دانش‌آموزان اصلاح نشود، نمی‌توان انتظار تحولی جدی در برخورد با مساله اعتیاد نه در سطح دانش‌آموزان بلکه در سطح جامعه داشت و باید این واقعیت را نیز در نظر داشت که گسترش آسیب‌ها و بزه‌ها در جامعه منتظر تایید و یا تکذیب یک مدیر و چند مسوول نمی‌ماند و راه کج خود را با سرعتی غیرقابل باور طی خواهد کرد.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , ,