Saturday, 18 July 2015
25 September 2021
هفت‌سنگ- قسمت سی‌ام

«بچه‌های قدیمی، بچه‌های امروز»

2012 April 25

رضا حاجی‌حسینی/ رادیو کوچه

این روزها گر‌چه بیش‌تر وقت بچه‌ها در خانه و پای رایانه می‌گذرد، اما هنوز هم پیدا می‌شوند بچه‌هایی که با چشم‌های جست‌و‌جو‌گرشان همه جا را زیر نظر می‌گیرند و شیطنت از سر و روی‌شان می‌بارد. آن‌‌هایی که یار جمع می‌کنند و به کوچه می‌آیند و گاهی موقع بازی، سر و صدا و شلوغی‌شان، صدای همسایه‌ها را در می‌آورد. همسایه‌هایی که می‌خواهند بازی‌گوشی و قیل و قال کودکانه را از سال‌های کودکی بگیرند. قیل و قالی که اگر نباشد معلوم نیست چه چیزی از کودکی باقی می‌ماند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

همه‌ی ما بچه‌هایی را دیده‌ایم که گوشه‌ای می‌نشینند و حرف‌های کودکانه رد و بدل می‌کنند اما کم‌تر آن‌ها را مشغول بازی‌هایی می‌بینیم که بیش‌تر وقت دوران کودکی هم‌نسل‌های ما را می‌گرفت. بازی‌هایی مثل «زو»، «گانیه»، «رنگ‌به‌رنگ»، حتا «لی‌لی» و «هفت‌سنگ»! ما البته می‌دانستیم این بازی‌ها را باید از چه کسانی یاد بگیریم. از بچه‌های بزرگ‌تر. اما زیادند کودکان امروزی که این بازی‌ها را بلد نیستند. بزرگ‌تری را هم نمی‌بینند که از او یاد بگیرند.

«فاطمه امیری» در گزارشی با عنوان «خلا نشاط و تحرک در بازی کودکان» در این‌باره می‌نویسد:

«شاید مربی‌ها ترجیح می‌دهند کودکان را به حال خود بگذارند و پدر و مادر‌ها هم اغلب برای عقب نماندن از قافله‌ی مدرنیته، این بازی‌ها را در شان کودکان خود نمی‌دانند. اما بازی کردن توانایی‌هایی را تقویت می‌کند که برای موفقیت در زندگی مهم هستند. توانایی‌هایی مانند ریسک کردن، تمرکز و برنامه‌ریزی شیوه‌ی کار. بنابر‌این کودکان حتا در بازی‌های به ظاهر بی‌اهمیت، اغلب درس‌های مهمی می‌آموزند.»

دکتر «فاطمه قاسم‌زاده»، مدرس دانش‌گاه و روان‌شناس اما در همین زمینه معتقد است: «بازی نقش مهمی در یادگیری و آموزش و شکل‌گیری روابط عاطفی و اجتماعی کودکان دارد. در مورد دیگر گروه‌های سنی هم ماجرا همین است و فقط شکل و نوع بازی‌ها و علاقه‌مندی به آن‌ها تغییر می‌کند اما متاسفانه ما چه در خانواده و چه بیرون خانواده، جنبه‌های مثبت بازی را کم‌تر می‌بینیم».

در روزگار ما، مردم بیش‌تر توی آپارتمان‌ها زندگی می‌کنند و بچه‌ها از بازی‌های پر‌تحرک محرومند که این مساله هم بر سلامت جسم ‌آن‌ها تاثیر می‌گذارد و هم بر رشد عاطفی و اجتماعی‌شان. این کم‌تحرکی می‌تواند حتا اختلالات رفتاری مثل کم‌توجهی، ناتوانی در یادگیری، اضطراب و … را به دنبال داشته باشد. در مدرسه‌ها هم به دلیل کمبود فضا، معمولن این مشکل ادامه پیدا می‌کند. یک مشاور خانواده مثال جالبی از این ماجرا دارد:

«دانش‌آموزی که کلاس دوم ابتدایی بود از طرف مدرسه به مرکز مشاوره‌ای که من کار می‌کنم، معرفی شد. از نظر معلم‌های مدرسه او دچار اختلالات رفتاری بود. وقتی او را دیدم، معلوم شد که چون حیاط مدرسه‌ای که در آن درس می‌خواند، به اندازه‌ای کوچک است که او نمی‌توانسته به راحتی در ساعت‌های زنگ تفریح در آن راه برود، بدود و جست و خیز کند، به همین دلیل سینه‌خیز از میان بچه‌ها عبور می‌کرده و از این طرف حیاط به آن طرف حیاط می‌رفته. معلم‌ها هم به نظرشان ‌آمده که این دانش‌آموز مشکل رفتاری یا اختلال خاصی دارد. در حالی که مشکل اصلی در کبود فضای مدرسه بوده و در کل به نظر می‌رسد که بچه‌ها از نتیجه‌ی مثبت بازی‌ها بی‌نصیب شده‌اند».

تحقیقات پزشکی نشان می‌دهند که بچه‌های ایرانی در حال چاق شدن هستند، چون تحرک ندارند. آن‌ها که قبل‌تر از این بچه بودند، می‌دویدند و بالا بلندی و گرگم به هوا بازی می‌کردند اما بچه‌های امروز معمولن تمام روز در خانه هستند و بازی‌های رایانه‌ای یا بازی‌های نشسته انجام می‌دهند.

حتمن یادتان هست که وقتی ما بچه بودیم، برای تابستان لحظه‌شماری می‌کردیم. بعد از آخرین امتحان با یک توپ پلاستیکی هم‌راه بیش‌تر بچه‌‌محل‌ها توی کوچه بودیم و در شوت زدن با هم مسابقه می‌گذاشتیم. بیش‌تر پسرها در آن روزها عاشق فوتبال بودند. البته هنوز هم هستند بچه‌هایی که فوتبال بازی می‌کنند، اما دیگر خبری از توپ دو‌لایه نیست و با توپ چرمی بازی می‌کنند. خبری هم از «منچ» و «مار- ‌پله» و «اسم-‌ فامیل» نیست.

«ژان پیاژه»، عالم بزرگ تعلیم و تربیت کودک معتقد بود که بازی، فعالیتی برای بچه‌ها به شمار می‌رود که به خودی خود خوشایند و دل‌پذیر است، در حالی که الان بیش‌تر بازی‌ها بین بچه‌ها رقابت و تنش ایجاد می‌کنند. ضمن این‌که بازی‌های گذشته بیش‌تر گروهی انجام می‌شد و به رشد اجتماعی بچه‌ها خیلی کمک می‌کرد اما بازی‌های امروزی اغلب انفرادی شده‌اند.

حالا باید دید که آیا واقعن دو دکمه و دو «جوی استیک»، می‌توانند جای توپ فوتبال چرمی یا پلاستیکی و آسفالت داغ و غر‌غر همسایه‌ها را برای همیشه بگیرند؟ آیا وقت آن نشده که دوست‌داران و علاقه‌مندان به بازی قدم پیش بگذارند و شرایط مناسب را برای احیا و باز‌تولید بازی‌های سنتی و حتا تولید بازی‌های جدید برای کودکان فراهم کنند؟

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , ,