Saturday, 18 July 2015
24 September 2021
رازهای زنانه- قسمت سی‌و‌دوم

«این بچه مال کیست»

2012 April 30

نعیمه دوستدار/ رادیو کوچه

چند سال قبل، دوستم برایم تعریف کرد که هر وقت به خانه‌ی مادر‌شوهر سنتی‌اش می‌روند، سر بچه دعوا می‌شود. اگر شوهرش بچه را بغل کند یا یک لقمه غذا دهانش بگذارد یا حتا ببوسدش، مادرشوهر از آن سر اتاق و سفره، چپ‌چپ نگاه می‌کند و حتا به زبان می‌آورد که نگه داشتن بچه در هر سطحی، کار مردها نیست و این از بی‌عرضگی مادر است.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

این اتفاق نه در قرن ششم، که همین یکی دو سال قبل در تهران، پای‌تخت ایران افتاده است. این ماجرا هم خاص خانواده‌ی سنتی همسر دوست من نیست، در بسیاری از خانواده‌های مدرن و امروزی هم نگه‌داشتن بچه، کاری صد‌در‌صد زنانه است و مردها به خودشان زحمت نمی‌دهند در شب‌زنده‌داری‌های طولانی بعد از تولد بچه و هنگام مریضی، در نگه‌داری‌اش مشارکت کنند یا وقتی برای بازی و سرگرم کردن کودک بگذارند و نقشی در لباس پوشاندن و تغذیه‌اش داشته باشند. حتا در مورد خود من، همیشه این بحث در بین دوستان جوان امروزی‌مان هست که چرا همسرت، این همه زمان می‌گذارد برای بازی کردن با بچه و چرا مجبور است موقع گریه کردن بغلش کند و در خیابان و پاساژ، دنبالش بدود و مراقبش باشد. در رابطه‌ی ما البته این کارها از روی اجبار نیست، اما حتا دوستان ما نمی‌توانند درک کنند که پدر، جز نقشی تزیینی، در مقابل بچه وظیفه‌ای داشته باشد.

سیاست‌های دولتی معمولن زوج‌ها را وادار نمی‌کند که در مقابل کودکان‌شان مسوولیت‌های برابر داشته باشند. مرخصی‌های بعد از زایمان هر‌چند بدون حقوق است، اما تنها به مادران داده می‌شود و در بهترین کشورها و بهترین نظام‌ها، پدران تنها ممکن است چند روزی مرخصی بدون حقوق بگیرند که این هم خیلی مورد پسند کار‌فرمایان نیست. جامعه و سیستم تامین اجتماعی، تنها نقش مادری را تثبیت می‌کنند.

این روزها خیلی از پدران در بچه‌داری کمک می‌کنند اما بیش‌تر زنانی که بنای زندگی را بر برابری گذاشته‌اند و فکر می‌کنند در همه‌ی مسوولیت‌ها با شوهرشان شریک‌اند، وقتی که بچه به دنیا می‌آید، می‌بینند تصورشان اشتباه بوده است. مادر، مسوول اصلی است و مجبور است شغلش را ول کند یا نیمه‌وقت به سر کار برود.

زنان، دانش‌جوهای موفقی هستند. با انگیزه و تعداد زیاد وارد دانش‌گاه می‌شوند و خیلی زود جذب کار می‌شوند. چند‌سالی سفت و سخت کار می‌کنند و بعد، ناگهان، در جایی مسوولیت بچه‌داری را به عنوان بخشی از روند طبیعی زنانگی‌شان می‌پذیرند. هر‌چند در تمام سال‌های اشتغال، حقوق زن‌ها به شکل محسوسی کم‌تر از مردان است اما وقتی بعد از بچه‌دار شدن کارشان را تبدیل به کار نیمه‌وقت می‌کنند، دیگر حقوق دندان‌گیری هم نصیب‌شان نمی‌شود.

به قول «ربکا آشر»، نویسنده‌ی بریتانیایی، مادر، در یک روند پذیرفته شده، با تولد بچه به مسوول اصلی کودک تبدیل می‌شود و پدر به پیش‌رفت شغلی خود ادامه می‌دهد. توازن قدرت در این رابطه تغییر می‌کند: مادران احساس می‌کنند قربانی شده‌اند، پدران حس می‌کنند گناه‌کارند. مادران خود را سرپرست امور خانه تصور می‌کنند، پدران متقاعد از قصور خود در ایفای نقش پدری، بیش‌تر کار می‌کنند. زوجی که زندگی را دست در دست هم و بر اساس برابری شروع کرده بودند، به یک‌دیگر حمله می‌کنند یا از هم دل‌خور می‌شوند. بسیاری از هم جدا می‌شوند.

البته استثنا هم وجود دارد. گاهی زن و شوهر هر دو کار می‌کنند، حتا پیش آمده که  پدر در خانه بماند و مادر سر کار برود، اما این همیشه استثناست، استثنایی که جامعه‌ی ایرانی خیلی نمی‌پسندد. این روزها اما، تعداد زیادی از زنان تحصیل‌کرده تصمیم می‌گیرند اصلن بچه‌دار نشوند.

این روزها حکومت ایران طرح‌هایی در دست دارد که ممکن است در لحظه‌ی اول برای بچه‌دارها جذاب به نظر برسد، طرح اشتغال نیمه‌وقت زنان و دور کاری، اما همه‌ی این‌ها در نهایت باعث می‌شود زنان به عنوان نیروی کاری کم‌ارزش در معادلات قدرت در محیط کار جایی نداشته باشند و این طرح‌ها زمینه‌ را برای مخالفت فمنیست‌ها فراهم کرده است.

راز زنانه‌ی ما این است: این‌که روزی در ایران هم مانند کشورهای اسکاندیناوی با به دنیا آمدن بچه، مرخصی بچه‌داری نصف سال برای مردان و نصف سال برای زنان باشد و حقوق این دوران برای هر دو به اندازه‌ی کافی باشد، رویایی است که زنان ایران تصورش را هم نمی‌توانند بکنند. مهدکودک‌های خوب و ارزان و طولانی‌تر شدن زمان نگه‌داری و مراقبت بچه‌ها در مدرسه‌ها هم حالا حالاها ممکن نیست. این خواسته‌ها زیادی ایده‌آل به نظر می‌آیند. اما این‌که پدرها مسوولیت بیش‌تری در مقابل بچه داشته باشند، خیلی هم غیر عملی نیست و می‌شود امید داشت دست‌کم تا زمانی که قوانین به حمایت زنان بچه‌دار بیاید و برای مردان هم مسوولیت پدرانه تعریف کند، سهم پرورش و نگه‌داری از یک فرزند مشترک، بین زن و مرد یک‌سان باشد. راهش هم این است که پدر ومادرهای امروزی نگاه‌شان را به مسوولیت‌ نسبت به بچه تغییر دهند و کسی با دیدن مردی که کالسکه هل می‌دهد و پوشک بچه عوض می‌کند، تعجب نکند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , ,