Saturday, 18 July 2015
24 September 2021
وجه اشتراک ادیان

«هفت گناه کبیره، هفت شیطان و هفت تقوا»

2012 May 08

شهروز فرهمند

در بسیاری از مندرجات و مکتوبات مربوط به اسطوره‌ها، ادیان و مکاتب، اعمالی را به عنوان گناه کبیره (Capital Vices) یا گناهان مهلک اصلی (Deadly Sins) نام برده‌اند که چه بسا هر کدام از آن‌ها خود به تنهایی بزرگ نمی‌نمایند اما صفت بزرگ و مهلک بودن را یدک می‌کشند و دلیل آن این است که این مکاتب بر این باورند که این گناهان سبب ایجاد و بروز سایر گناهان و استمرار در تکرارشان می‌شود.

مشهورترین نویسندگان از گناهان کبیره و بالطبع دوزخ و دوزخیان، دانته آلیگیری (Dante Alighieri)  بوده که کتاب‌های مشهور کمدی الهی نوشته اوست. در این سه گانه، دانته سعی بر آن داشته تا تصویری نمادین، سمبولیک و نیز آموزنده از دوزخ، برزخ و بهشت به خوانندگان خود ارایه کند.

البته این هفت گناه در طول زمان و در فرهنگ‌های گوناگون و بنا به نیاز جامعه که مسلمن توسط گروهی اداره می‌شده‌اند، با تغییرات کوچکی هم‌راه بوده است ولی در ذات و معنا همگی به یک دسته از اعمال مشخص اشاره دارند.

در پاره‌ای از ادیان نظیر دین مسیحیت (کاتولیک) اشاره به نقاطی مقابل با هفت گناه شده است که از آن به عنوان هفت تقوا یا Seven Virtues یاد می‌گردد.

از طرفی دیگر و از آن جا که همه ادیان و مکاتب برای ایجاد سهولت در یادگیری و انتقال مفاهیم به پیروان خود سعی بر نمادگرایی و داستان سرایی داشتند، تا جایی که این عمل از حد به در شد و بر بسیاری از ادیان قدیمی، ذات مفهوم به فراموشی سپرده شد و خدایی جدید را برای آنان به ارمغان آورد، در این زمینه نیز هر گناه را به یکی از شیاطین مشهور و به نام که در جنگ بزرگ با خداوند و فرشتگان از بهشت رانده شدند نسبت داده می‌شود.

در زیر جدولی از این هفت‌گانه‌ها به اختصار آورده شده است. توقع از خوانندگان عزیز برداشت درونی از مطالب است و پی‌بردن به نمادها و داستان‌ها، نه این که صرف به لغات و اسامی توجه معطوف گردد.

شهوت (Lust): معمول به افکاری که بیش از حد نیاز و اندازه میل به رفتار جنسی دارد و از تنوع‌طلبی نیز در این زمینه برخوردار است، گفته می‌شود. در مقابل این گناه، تقوای نجابت و خویشتن‌داری Chastity (Self Control) قرار می‌گیرد.

شکم‌پرستی (Gluttony):  شکم‌پرستی یا زیاده‌خواری نه تنها در باب خوردن به کار می رود بلکه به معنی اسراف و زیاده روی در مصرف هر چیزی است که باعث هدر رفتن آن می‌شود. در مقابل این گناه، تقوای اعتدال و میانه روی (Temperance) قرار می‌گیرد.

حرص‌و‌طمع (Greed): و باز هم زیاده‌روی در داشتن ثروت، مقام و قدرت که از حد تعادل خارج شده باشد. واضح و مبرهن است که تلاش برای کسب ثروت و قدرت و مقام در ذات نیکو است اما اگر بدست آوردنش به هر قیمتی باشد به گناه بدل می‌گردد. در مقابل این گناه، تقوای بخشش و سخاوت و خیرخواهی (Generosity) قرار می‌گیرد.

تنبلی (Sloth): غفلت و مسامحه در انجام وظایف شخصی و اجتماعی تعریف موجزی از تنبلی است. به صرف این که نگران چیزی یا کسی باشیم و حس هم‌دردی خود را بی‌دریغ نثار دیگران کنیم دال بر عدم تنبلی و انجام وظیفه نیست. در پاره ای از مکاتب غمگینی و یاس را نیز در این بازه می‌شمارند. در مقابل این گناه، تقوای کوشش و پشت‌کار و مثبت‌اندیشی (Diligence) قرار می‌گیرد.

خشم (Wrath): احساس کنترل نشده و بی‌حد از ناراحتی، عصبانیت و تنفر از چیزی یا کسی یا عملی که همه‌گی را در این گناه می‌گنجاند. در خالص‌ترین شکل‌اش در ابتدا باعث خود تخریبی به‌خصوص در سطح روح می‌گردد و باعث تحریک حس دشمنی می‌شود. در مقابل این گناه، تقوای بردباری، شکیبایی و صبوری (Patience) قرار می‌گیرد.

حسد (Envy): همانند حرص و طمع به شخصیتی سیری‌ناپذیر از امیال اطلاق می‌گردد که این حسادت در سطوح پایین دنیای مادی و به داشته‌های دیگران است. این گناه در حالت بسیار عمیقش علاوه بر حسادت به دارایی‌ها و داشته‌های دیگران، سعی بر محروم ساختن آنان از داشته‌هایشان می‌کند. این گناه یکی از موارد اشاره شده در ده فرمان موسا است. در مقابل این گناه، عشق، مهربانی و سخاوتمندی (Love) قرار می‌گیرد.

تکبر و غرور (Pride): یکی از اصلی‌ترین و خطرناک‌ترین گناهان غرور و گستاخی است که به نوعی منبع سایرین نیز شمرده می‌شود. در وهله اول، میل و احساس به برتر بودن نسبت به سایرین بدون هیچ‌گونه دلیل و برهان مستدل است هر چند که هر نوع دلیل برهانی در برتری، هیچ‌گاه چنین حقی را به کسی نداده است تا بر دیگران فخر فروشی کند و خود را محق بداند. در مقابل این گناه، فروتنی و تواضع (Humility) قرار می‌گیرد.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , ,