Saturday, 18 July 2015
25 September 2021
کتاب‌خانه‌ی کوچک من

«آن‌چه از تاریخ نمی‌دانیم»

2012 May 08

نهال نوریان/ رادیوکوچه

«ساقیان یاقوت‌لب در ساغرها و جام‌های زرین و سیمین شراب دادند و خاتونان زیباروی با کلاه‌ها و گیسوبندهای گوهرنشان، پیش تخت شهنشه به پای ایستادند و غلامان لاله‌رخسار زانو زدند و شرایط دست‌بوس به جای آوردند… پادشاه بفرمود تا گردون‌های بالش زر و سیم و انواع خامه‌های زربفت که از کشورهای دیگر گرفته بودند بیاوردند و خاتونان و امیران را بر حسب مقدار و مرتبتی که داشتند زر و مال بخشید…». «تاریخ وصاف» یا «تجزیه‌الامصار و تزجیه‌الاعصار» یکی از قدیمی‌ترین منابع در دست‌رس پیرامون دوره‌ی ایلخانان است و به زبان فارسی توسط شرف‌الدین عبداله شیرازی در پنج جلد مدون شده است. او که از دیوانیان شیراز در عهد حکومت ایلخان مغول بود. در سال 699 قمری نگارش کتاب خود را آغاز کرد و در سال 712 قمری چهار بخش نخست این اثر را در سلطانیه به سلطان عصر تقدیم کرد و بخش پنجم کتاب را در سال 716 به پایان برد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

ادیب شرف‌الدین عبداله بن فضل‌اله بن عبداله وصاف شیرازی یا ﺷﻬﺎب‌اﻟﺪﯾﻦ / ﺷﺮف‌اﻟﺪﯾﻦ ﻋﺒﺪ‌اله ﺑﻦ ﻋﺰاﻟﺪﯾﻦ ﻓﻀﻞاله ﺷﯿﺮازی، ﻣﻠﻘﺐ ﺑـﻪ وﺻﺎف اﻟﺤﻀﺮه و ﻣﺘﺨﻠﺺ ﺑﻪ ﺷﺮف و ﻣﺸﻬﻮر ﺑﻪ وﺻﺎف، به سال 663 در شیراز متولد شد و در سال 728 چشم از جهان فرو بست. او از ادیبان، مورخان و شاعران قرن هفتم و هشتم هجری به حساب می‌آید. وصاف از ﺳﺎل 699 به‌قصد ﺗﺤﺮﯾﺮ ذﯾﻠﯽ ﺑﺮ ﺗﺎرﯾﺦ «ﺟﻬﺎﻧﮕﺸﺎی ﺟﻮﯾﻨﯽ» ﺷﺮوع ﺑﻪ ﻧﻮﺷﺘﻦ ﮐﺘﺎب ﻣﻌﺮوف خود «ﺗﺠﺰﯾﻪ‌اﻻﻣﺼﺎر و ﺗﺠﺰﯾﻪ‌اﻻﻋﺼﺎر» (ﭘﺮاﮐﻨﺪه ﺷﺪن ﺷﻬﺮﻫﺎ و ﮔﺬﺷﺖ روزﮔﺎران) ﮐﺮد. این کتاب که در ﭘﻨﺞ ﺟﻠﺪ ﺗﺎﻟﯿﻒ ﺷﺪه است، ﺑﻪ «ﺗﺎرﯾﺦ وﺻﺎف» شهرت دارد. نویسنده‌ی این کتاب، ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﻘﺎم ﺑﻠﻨﺪ ﺧﻮد در ﻧﺜﺮ ﻣﺘﮑﻠﻒ ﻣﺼﻨﻮع، در ﺷﻌﺮ ﻋﺮﺑـﯽ و ﻓﺎرﺳـﯽ ﻧﯿـﺰ دﺳـﺖ داﺷﺘﻪ است.

بایگانی اینترنتی 501(c)(3) که نسخه‌ی حاضر «تاریخ وصاف» را نیز در خود جای داده، در سال 1996 برای ایجاد یک کتاب‌خانه‌ی اینترنتی، کار خود را آغاز کرده است. این پای‌گاه هدف‌های خود را زیر عنوان‌های ارایه‌ی دست‌رسی دایمی‌ برای پژوهش‌گران، مورخان، دانش‌مندان، افراد معلول  و  عموم  مردم به مجموعه‌های تاریخی در فرمت دیجیتال، طبقه‌بندی کرده است. در حال حاضر، بایگانی اینترنتی آن، شامل متن، صدا، تصاویر متحرک و نرم‌افزار و هم‌چنین صفحات وب است و این امکان را فراهم کرده تا افراد نابینا و معلول، برای خواندن تطبیقی و دست‌رسی به اطلاعات از راه‌کارهای تخصصی و مدرن بهره ببرند. در صفحه‌ی مربوط به تاریخ وصاف، علاوه بر امکان دست‌رسی به نسخه‌ی موجود با روش‌های گوناگون، داده‌های ارزنده‌ای در مورد کتاب و آن‌چه ممکن است مخاطب پیرامون آن لازم داشته باشد آمده. نسخه‌ی موجود در این کتاب‌خانه‌، از نسخه‌ی کتاب‌خانه‌ی تورنتو بهره‌برداری شده است. تاریخ وصاف دانسته‌های تاریخی ما را در مورد وقایع زمان اتابکان فارس، کرمانشاه و حکام جزایر خلیج فارس و ملوک شبانکاره می‌افزاید و در این مورد، این موضوع، از آن‌جهت ارزش‌مند است که پیرامون سلسله‌های محلی آن دوران، اطلاعات اندکی وجود دارد و بازتاب احوال این خرده‌قدرت‌های ایرانی‌تبار، می‌تواند نظرگاه به‌تر و معتبرتری از تاریخ آن دوران را پیش روی قرار دهد.

در مقاله‌ای با نام «تاریخ وصاف و دو الگوی پیشنهادی برای چاپ آن» به قلم حمیدرضا دالوند، به نکته‌ی ارزش‌مندی پیرامون این کتاب اشاره شده است. دالوند در مقاله‌ی خود چنین می‌آورد که: «تاریخ‌نگاری وصاف، وقایع‌نگاری نیست، بلکه او هستی را در کلیتی به‌هم‌بافته و مستند به فلسفه‏ای خاص، تعبیر و تفسیر کرده است. از نگاه او تاریخ، مجموعه‏ای است از اندوخته‏ها و تجربه‏های بشری.» دالوند معتقد است که «از آن‌جا که وصاف‌الحضره در تالیف تاریخ وصاف از علوم متعددی بهره برده، لذا به نظر نویسنده‌ی مقاله، در تصحیح انتقادی آن باید افراد مختلف با تخصص‌های متعدد، اشتراک داشته باشند.» در هر صورت، حتا اگر تاریخ وصاف را چون حمیدرضا دالوند هم نبینیم، واقعیت این است که کتاب‌هایی که از قرن‌های پیشین برای ما به یادگار مانده‌اند، خود سویه‌های گونه‌گونی را دریافت می‌کنند که باید از زاویه‌های متفاوت مورد تحلیل و پژوهش قرار بگیرند. برای نمونه، پی‌گیری روند رفتار زبانی و حرکت زبان تا زمان حاضر، می‌تواند به پژوهش‌گران این ساحت یاری فراوان برساند و با دقت در شیوه‌های نگارشی هر عصر به‌منظور بهره‌گیری از ظرفیت‌های زبان فارسی برای شاعران و نویسندگان دارای اهمیت است چراکه پشتوانه‌ی ارزش‌مند زبان فارسی، ایشان را با چشم‌انداز گسترده‌ای از امکان‌ها رویارو می‌سازد.

——————————

/details/tarkhahistoryofm00vass

بایگانی اینترنتی 501(c)(3)

تاریخ وصاف

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,