Saturday, 18 July 2015
28 September 2021
کدام صحیح است؟

«فرهنگ خوب، فرهنگ بد یا بی‌فرهنگی»

2012 May 10

شهروز فرهمند

چندسالی است که درگیر این سه واژه هستم و هستیم و به یقین که خواهیم بود. اتفاقی خوب می‌افتد وصلش می‌کنیم به فرهنگ غنی و پربار و 2500 ساله و کورش بزرگ و… اتفاق بدی می‌افتد باز دوباره وصلش می‌کنیم به همان جا ولی در باب افتعال (افتضاح!) و آخر سر هم معلوم نشد که این فرهنگ خوب است یا بد. اصلن ما ایرانی‌ها فرهنگ خوبی داریم، نداریم، هیچ‌کدام، بی‌خیال، سوال بعدی لطفن!

در این زمان بسیارند افرادی که با برخوردی انفعالی و جوابی از سر عادت که مبادا به گوشه عقایدشان چپ نگاه شود، پاسخ تکراری و واضح و مبرهنی را از آستین درآورده و ماجرا را فیصله می‌دهند. این دسته افراد که برخوردهای انفعالیشان باعث به ثمر نرسیدن بسیاری از بحث‌ها و مانع بزرگی بر سر راه حل مشکلات اساسی است، شکر خدا کم هم نیستند که خود این مبحث، جای سخن فراوان و مبسوط دارد که بخشی از این فرهنگی شده که به آن خواهیم پرداخت. در مجموع، جواب این افراد این‌گونه خواهد بود: «خوب و بد نسبی است و همه می‌دانیم که اخلاق و رفتاری که در یک جامعه قبیح شمرده می‌شود در جای دیگری معنی خوبی دارد»

این‌جا جا دارد تشکری ‌کنم از دوستانی که به این شکل می‌خواهند سر و ته قضیه را هم بیاورند و پشت دیوار بلند خود ساخته‌ای از اعتراض‌های تند و بی‌رحم و بی‌منطق پنهان شوند و از ترس تغییر، پذیرای هیچ حرفی نباشند. اما بدانید (و واضح است که می‌دانید) که اگر خود پذیرا تغییر نباشی و خود باعث آن نشوی، این تغییر می‌شود اجبار و طبیعت و زمان آن‌را به زور در حلقمان می‌کنند!!

بگذریم…

اگر خود پذیرا تغییر نباشی و خود باعث آن نشوی، این تغییر می‌شود اجبار و طبیعت و زمان آن‌را به زور در حلقمان می‌کنند!!

مشکل اصلی، دفاع بی‌دلیل و بی‌منطق و بی‌پشتوانه برخی از به ظاهر دوستان و میهن‌پرستانی است که همه چیز را پشت آن دیوار بلند از توهم و دروغ پنهان می‌کنند و آن‌قدر بلند بلند حرف می‌زنند که نمی‌گذارند صدای بقیه هم به گوش کسی برسد. اگر شما از این دسته افراد نیستید که این متن را بخوانید اما اگر شما از این دسته افراد هستید حتمن این متن را بی‌قضاوت و تا انتها بخوانید!

باید بدانیم و درک کنیم که فرهنگ، فرهنگ است و خوب و بد ندارد البته اگر وجود داشته باشد. برای یک مقوله نسبی بهتر است که تقسیم‌بندی به شکل وجود و عدم وجود بیان شود و فقط در این زمان است که می‌توان راه حل معقول و به‌درد بخوری برایش پیدا کرد.

در ضمن، مقوله اخلاق اجتماعی با فرهنگ دو مبحث مرتبط اما متفاوت است و تفاوت‌های بسیار زیاد اما ریزی بین آن‌ها وجود دارد. اصل قضیه این است که پس از گذشت چند و اندی سال که تحت فشارهای بی‌امان و مشکلات بسیار زیادی در ایران و سطح عمومی جامعه بودیم، آن فرهنگ غنی و قدرت‌مند که سن من و امثال من به آن قد نمی‌دهد به کلی از بین رفته و چیزی که جای‌گزینش شده بی‌فرهنگی است نه فرهنگ بد!

در زیر به نمونه‌های بارزی از تعاریف بی‌فرهنگی اشاره شده است:

بی‌فرهنگی یعنی نداشتن تعریفی واحد از شیوه صحیح زندگی فردی و اجتماعی بدون آسیب به دیگران.

بی‌فرهنگی یعنی دروغ گفتن مثل ریگ به طوری که اگر دروغ‌ها را از حرفهایمان حذف کنیم، حرفی برای گفتن نداشته باشیم.

بی‌فرهنگی یعنی حسادت به هم نوع، به خواهر، به برادر و به هرچیزی که می‌خواهیم ولی نداریم.

بی‌فرهنگی یعنی عدم تلاش برای خواسته‌های خویش و به دست آوردن آن‌ها از طریق به پایین کشیدن دیگران!

بی‌فرهنگی یعنی بی‌هدف زندگی کردن.

بی‌فرهنگی یعنی خود سانسوری و دیگر سانسوری!

بی‌فرهنگی یعنی فقط و فقط شعار دادن و لفاظی بدون هیچ حرکتی در جهت بهبود (یا حتا انجام حرکت‌های به ظاهر اجتماعی و انقلابی بدون فهم تاثیر یا عدم تاثیر آن که برخی از آن‌ها در ادامه آورده شده است)

بی‌فرهنگی یعنی فقط و فقط خود را ارجح دانستن، خودخواهی و تحت هیچ شرایطی حق را نپذیرفتن.

بی‌فرهنگی یعنی عدم رعایت حقوق دیگران و تغییر نام آن به زرنگی!

بی‌فرهنگی یعنی ملکه شدن این عبارت در ذهن «همه بدند مگر خلافش ثابت شود»!

بی‌فرهنگی یعنی اعتراض به نداشته‌ها در ناکجا آباد، آن هم از روی ترس مثل فیسبوک (راستی دقت کردید که چقدر روشن‌فکر و مبارز و اهل علم و انسان‌های اخلاق مدار و با فهم و کمالات در فیس‌بوک زندگی می کنند!)

بی‌فرهنگی یعنی اگر زورت به بالادستی نمی رسد از پایینی بگیر!! از یکی مثل خودت بگیر! کی به کیه؟

و بی‌فرهنگی یعنی پشت دیوار خود ساخته داشته‌ها پنهان شدن که مبادا بفهمیم مشکل کار خود ماییم و مجبور به تغییر شویم!

و اما دو نمونه داغ از این حرکت‌های اعتراضی و انقلابی

  1. تغییر عکس فیس‌بوک: اتحاد و یک‌پارچگی برای هر نوع حرکت اجتماعی لازم است اما کافی نیست. چند نکته باریک در این زمینه وجود دارد:

الف – تعدد این کار و تغییر به هر مناسبتی، اهمیت موضوع را از بین می‌برد و به قول قدیمی‌ها «دیگه کسی واسش تره خورد نمی‌کنه!»

ب – این حرکت به شرطی شروع خوبی خواهد بود که امتدادش در دنیای فیزیکی هم متجلی شود وگرنه روی دیوار مجازی نوشتن و تغییر عکسی که معلوم نیست صاحبش کیست دردی را دوا نمی‌کند.

ج – معمولن فعالیت‌ در شبکه‌های اجتماعی در جوامعی که بویی از دموکراسی واقعی نبرده‌اند هیچ تاثیری نخواهد داشت و صرفن محلی خواهد بود تا معترضین داد و بی‌داد کنند که البته هیچ آسیبی به مورد اعتراض نخواهد رسید.

        2. ایجاد کمپین اعتراضی: خیلی هم خوب است اما باز هم موارد فوق بر آن صادق است و هم‌چنین که معمولن صفحه‌ای که ایجاد شده صرفن افرادی را با یک Like به خود جذب کرده و پس از مدت کوتاهی که موضوع از تب و تاب می افتد، صفحه هم کم‌فعالیت و سپس بی‌فعالیت شده و دیگر هیچ اتفاق دیگری نمی‌افتد. بنابراین این اعتراض و آن تعداد افرادی که «لایک» کردند فقط در یک حرکت احساسی و به مثابه جو موجود در محیط و حتا چشم و هم چشمی و روشن فکر جلوه دادن خود تن به این «لایک» داده‌اند!

در هیچ فرهنگی، دروغ‌گویی، حسادت، خیانت و پای‌مال کردن حقوق دیگران خوب نیست، پس فرهنگ بد وجود ندارد و درد از بی‌فرهنگی است.

اما راه حل چیست؟ تغییر رفتارهای غلط و بنیادین که باعث تخریب فرهنگ کهن ایران‌زمین شده نظیر دروغ‌گویی، حسادت، تخریب شخصیت و زرنگی! می‌تواند گام‌های محکم و باثباتی برای ایجاد مجدد فرهنگی اصولی و جدید برای ایران و ایرانی شود و این امر میسر نمی‌شود مگر با همت یکایک افراد جامعه در تغییر اساسی و مداوم در خود و فقط در خود و دیگر هیچ…

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , ,