Saturday, 18 July 2015
24 September 2021
پس‌نشینی تند

«وز هیبت قلم، فرعون به تخت لرزید»

2012 May 15

اکبر ترشیزاد/ رادیو کوچه

در سال‌های گذشته بارها کمپین‌ها و فراخوان‌های متفاوتی برای اعتراض به احکام قضایی ناعادلانه‌ای که در جمهوری‌اسلامی صادر می‌شود، شکل گرفته بود. این حرکات اما عمومن با موفقیت هم‌راه نبوده‌اند. آخرین نمونه از این دست، موجی بود که به همت «مانا نیستانی» و در دفاع از «محمود شکرایه» کاریکاتوریست ایرانی به راه افتاد. این بار اما نتیجه، خوش‌بختانه مثبت و قابل توجه بود. این پیروزی چشم‌گیر اهالی قلم، علل چندگانه‌ی آشکار و نهانی داشت که سعی می‌کنم به برخی از آن‌ها اشاره‌ای کوتاه داشته باشم.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

شاید یکی از زیرکانه‌ترین نکات در این اقدام اخیر، در برابر هم نهادن حقوق و میزان نفوذ اهالی مطبوعات و سیاست‌مداران، فارغ از هرگونه خط و مرزهای موجود سیاسی در کشور بود. در این مورد ویژه، این پیام، غیرمستقیم به مردم انتقال یافت که اهالی مطبوعات حتا با رعایت تمامی قوانین دست و پاگیر و خطوط قرمز موجود در مطبوعات کشور، که از قضا تعدادشان هم کم نیست، باز هم در برابر سیاست‌مداران و حمایت ویژه‌ای که قانون و قوه‌قضاییه از آن‌ها می‌کند، چقدر بی‌پناه و آسیب‌پذیرند. به سبب هم‌راهی بسیاری از اهالی مطبوعات و با گرایش‌های سیاسی متفاوت در اعتراض صورت گرفته‌ی اخیر، حکومت برای از میدان به در کردن منتقدین، توان استفاده از روش‌های همیشگی‌اش هم‌چون به کار بردن برچسب‌های خائن، فتنه‌گر و عامل بیگانه بودن، را نداشت.

یکی دیگر از سویه‌هایی این ماجرا که سبب عقب‌نشینی سریع قوه‌قضاییه و به طور کلی حکومت از این حکم شد، این بود که ماجرا جنبه‌ی بین‌المللی به خود گرفت. درست است که در سال‌های اخیر همواره جمهوری اسلامی به عنوان یکی از دشمنان اصلی مطبوعات و اهالی فرهنگ و قلم در جهان شناخته شده اما نظام همواره توانسته است با رنگ و بوی سیاسی دادن به موضوع انتقادهای نهادهای حقوق‌بشری غربی و این ادعا که تفسیرها از آزادی مطبوعات در ایران و جهان متفاوت است، حداقل به خیال خودش، افکار عمومی در داخل ایران را تا اندازه‌ای قانع کند، اما به قول قدیمی‌های این تو بمیری از آن تو بمیری‌ها نبود. ماجرای اخیر، به آن میزان از حق حداقلی و طبیعی اهالی رسانه مربوط می‌شد که دیکتاتورترین و مستبدترین نوع حکومت‌ها هم آنرا به رسمیت می‌شناسند. جهانی شدن ابعاد موضوع مجازات شلاق برای یک کاریکاتوریست، می‌توانست اندک آبروی باقی‌مانده برای نظام را از هم بین ببرد، حکمی که جای هیچ دفاعی را هم برای حکومت باقی نگذاشت.

آخرین نکته‌ی مثبت در چگونگی حرکت جمعی روزنامه‌نگاران، اهل قلم و کاریکاتوریست‌ها از هم‌کارشان، گرفتار نشدن به دام حاشیه‌هایی بود که حکومت بر سر راه آن‌ها پهن کرده بود که برای نمونه می‌توان به مصاحبه‌ی هوش‌مندانه‌ی «مسیح علی‌نژاد» با یک نماینده‌ی مجلس در این باره اشاره کرد. در این گفت‌وگو نماینده‌ی مذکور، بارها سعی می‌کند که بحث را به شرع و تقدس و تفاوت‌های نظام اسلامی با غرب بکشاند که هربار «علی‌نژاد»، زیرکانه خود را از ورود به این بازی بی‌نتیجه کنار می‌کشد و فقط بر سنگینی مجازات، عدم تناسب آن با جرم به ظاهر صورت گرفته و آزادی‌های مطبوعاتی پای می‌فشرد. در نامه‌ها، بیانیه‌ها و کاریکاتورهایی که در داخل و خارج از کشور و توسط ایرانیان و یا غیرایرانیان در حمایت از این روزنامه‌نگار کشیده شد نیز به خوبی این نکته منظور شده است و آن‌ها فقط به شخص نماینده، کاریکاتوریست محکوم شده و حق آزادی بیان پرداخته‌اند و خوش‌بختانه و آگاهانه وارد بازی‌های مورد پسند جمهوری ‌اسلامی نشدند. امید است که چنین حرکات هم‌دلانه، جمعی و تاثیرگذار، که از روی شناخت و با آگاهی از شرایط سیاسی و اجتماعی درون ایران و ابزارهای حداقلی موجود صورت می‌گیرد، روز به روز در میان روزنامه‌نگاران و کنش‌گران سیاسی ما گسترش یابد.

[1] پنداشت او قلم

 در دست‌های مرتعشش

باری عصای حضرت موساست

می‌گفت

 اگر رها کنمش اژدها شود

 ماران و موری‌های

 این ساحران رانده وامانده را

فرو بلعد

می‌گفت

وز هیبت قلم

فرعون اگر به تخت نلرزد

دیگر جهان ما به چه ارزد‌؟

بر کرسی قضا و قدر

قاضی

 بنشسته با شکوه خدایان تندخو

تمثیل روزگار قیامت

انگشت اتهام گرفته به سوی او

برخیز

 از اتهام خود اینک دفاع کن

این آخرین دفاع

پیش از دفاع زندگیت را وداع کن

می گفت

امان دهید

 تا آخرین سپیده

 تا آخرین طلوع زندگیم را

نظاره‌گر شوم

پیش از سپیده دم که فلق در حجاب بود

بر گرد گردنش اثری از طناب بود

و چشم‌های بسته او غرق آب بود

 در پای چوب دار

هنگام احتضار

 از صد گره گرهی نیز وا نشد

 موسی نبود او

 دردست‌های او قلمش اژدها نشد

«حمید مصدق»

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , ,