Saturday, 18 July 2015
24 September 2021
کتاب‌خانه‌ی کوچک من

«یک قسم از مخلوق»

2012 May 27

نهال نوریان / رادیو کوچه

«جلسه‌ی 28 مجلس شورای ملی، دوره‌ی دوم، پنج‌شنبه 8 شعبان 1329، برابر 13 برج اسد (امرداد) 1290 هجری، برابر با 4 اوت 1911

ماده‌ی چهار: اشخاصی که از حق انتخاب نمودن مطلقن محروم‌اند: اول نسوان، دوم، اشخاص خارج از رشد و آن‌ها که تحت قیومیت شرعی هستند، سوم، تبعه‌ی خارجه، چهارم اشخاصی که خروج‌شان از دین حنیف اسلام در حضور یکی از حکام شرع جامع‌الشرایط به ثبوت رسیده باشد، پنجم، اشخاصی که کم‌تر از بیست سال داشته باشند و آلخ»

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

حاج محمد تقی وکیل رعایا نماینده‌ی همدان پس از قرایت این ماده‌ی قانونی در مجلس، چنین می‌گوید که «بنده خیلی جرات می‌کنم و عرض می‌کنم که در آن ماده‌ (ی اول) محروم کردن نسوان است که یک قسم از مخلوق خداوند است که آن‌ها را (از حق رای) محروم کنیم. با کدام دلایل منطقی می‌توانیم آن‌ها را محروم بکنیم؟…این مخلوق خدا تا چه وقت محروم باشد. یک جماعت محبوب خدا آن‌قدر به‌ذلت باشند که یک چیزی که نشانه‌ی انسانیت است از آن‌ها بروز کند. کم‌کم عقب کشیدیم، به اندازه‌ای عقب کشیدیم (که) در زیر ابر پنهان شدیم.» پس از سخنان نماینده‌ی همدان، مدرس گفتار خود را چنین شروع می‌کند که «از اول عمر تا حال بسیار در بر و بحر اتفاق افتاده بود برای بنده، ولی بدن بنده به‌لرزه نیامد و امروز بدنم به لرزه در آمد.» او در ادامه چنین می‌گوید که «و برهان این است که هر چه ما تامل می‌کنیم می‌بینم خداوند قابلیت در این‌ها قرار نداده‌است که لیاقت حق انتخاب را داشته باشند.»

بخشی از کتاب «نگاهی چند پیرامون تاریخ‌نگاری جای‌گاه زنان در جنبش مشروطه» را با هم مرور کردیم. این کتاب که به‌همت «خسرو شاکری» به رشته‌ی تحریر در آمده‌است، به نقش زنان در جنبش مشروطه توجه نشان می‌دهد و به تحلیل آن می‌پردازد. شاکری در سطر نخست کتاب، به این حقیقت اشاره می‌کند که نبود تاریخ‌نگاری، شناخت گذشته‌ی ایران را دشوار کرده‌است و مسلم است که بدون دقت در گذشته و رسیدن به شفافیت در احوال پیشینیان، نمی‌توان به تحلیل کارآمد و قابل اتکایی رسید و از آن برای سنگ بنای برنامه‌ریزی آینده بهره گرفت. از این‌رو، شاکری اگرچه بسیار مختصر به وقایع این زمان می‌پردازد، ولی دقت نظر او پس از مقابله‌ی متن و سندهای تاریخی موجود در کتاب با متن‌های تاریخی دیگر مربوط به آن روزگار، نمایان می‌شود.

کتاب شاکری به جزییات و حواشی ورود نکرده‌است، از توضیح و تحلیل به‌تقریب تهی است و جای مستندات تاریخی کم‌اهمیت‌تر ولی ضروری را خالی می‌یابیم، با این وجود، کتاب «نگاهی چند پیرامون تاریخ‌نگاری جای‌گاه زنان در جنبش مشروطه» برای خواننده‌ای که به‌دنبال شمایی کلی از نقش زنان و جنبش‌های برابری‌خواه ایشان در آن زمانه است، از آن جهت کتاب مفیدی تلقی می‌شود که با وجود حجم کم و صراحت لهجه، به‌لحاظ استناد تاریخی، دارای ارزش است.

خسرو شاکری استاد بازنشسته‌ی تاریخ در دانش‌گاه پاریس است. از او باز هم می‌توان کتاب‌هایی را در زمینه‌ی تاریخ معاصر در فضای مجازی جست‌وجو کرد. اگرچه شاکری از آن نسلی است که بخشی از تاریخ را با شور و شعف به نسل پس از خود منتقل می‌کنند، ولی شرایط حرفه‌ای و احاطه‌ی او بر روی‌دادها، ایشان را چنان مستثنا کرده‌است که به‌زحمت می‌توان سطری احساسی یا متعصبانه را در این اثر یافت.

درهرصورت با وجود اهمیت مطالعه‌ی تاریخ و به‌ویژه مطالعه‌ی تاریخ معاصر و جلوگیری از تکرار اشتباه‌های تاریخی معمول، نخست باید به صحت منبع نظر داشت و دومین مسئله‌ی موجود در این حوزه، پس از کند و کاو به‌منظور یافتن منابع هر چند اندک، رسیدن به این واقعیت است که کار تاریخی مبتنی بر ارزش‌مندی‌های حرفه‌ای در زبان فارسی به‌شدت نایاب است. این معضل خود را آن زمان بیش‌تر فرا روی ما قرار می‌دهد که ضرورت داده‌های سلامت تاریخی را برای رسیدن به تحلیلی کارکردی به‌منظور دست‌رسی به راه‌کارهای رهایی‌بخش اجتماعی درک کنیم.

فایل پی‌دی‌اف را از این‌جا دانلود کنید.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , ,