Saturday, 18 July 2015
23 September 2021
رازهای زنانه- قسمت چهلم

«اسباب‌بازی‌ها جنسیت ندارند»

2012 May 28

نعیمه دوستدار/ رادیو کوچه

چند روز پیش، پسربچه‌ی 3 ساله‌ی یکی از دوستان ما یک عروسک خرید، در حالی که پدرش سعی می‌کرد برای ما توضیح بدهد که نمی‌داند چرا پسرش این قدر به آن عروسک علاقه دارد. شاید دلیل این‌که پدر بچه خیلی با خریدن عروسک برای پسرش مخالف نبود تنها این بود که هنوز او را خیلی کوچک می‌دانست، اما من مطمئنم چند سال بعد، هرگز با چنین خرید موافقت نمی‌‌کند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

من دنبال توضیح او نبودم و برایم خیلی عادی بود که بچه‌ها با هر چیزی که دوست دارند بازی کنند، اما کم ندیده‌ام پدر و مادرهایی را که به دلیل گرایش بچه‌های‌شان به اسباب‌بازی‌های مختلف، این دغدغه را پیدا می‌کنند که آن اسباب‌بازی به درد دختر یا پسرشان نمی‌خورد و ممکن است در کلیشه‌های جنسیتی‌اش اختلال ایجاد کند.

گرایش به بازی کردن در کودکان فطری است اما شیوه‌ها، قواعد و موضوعاتش محصول فرهنگ‌های مختلف است. میراث بازی‌ها هم از بزرگ‌ترها به کوچک‌ترها منتقل می‌شود و قواعد اصلی بازی‌ها را بزرگ‌ترها مشخص می‌کنند. خیلی از پدر و مادرها ادعا می‌کنند که به فرزندان‌شان آزادی می‌دهند و بازی‌ها را خود بچه‌ها انتخاب می‌کنند، اما به این نکته توجه ندارند که انتخاب هر بچه هم به محدوده‌ی اختیارات و امکاناتش بر می‌گردد و در واقع، بچه در جایی دست به گزینش می‌زند که قبلن امکاناتش به او عرضه شده است.

در این فضای به ظاهر آزاد، مرزهای جنسیتی از قبل کشیده شده‌اند. اسباب‌بازی‌ها از قبل به دخترانه و پسرانه تقسیم شده‌اند و نقش‌های مختلفی را که از بچه‌ها انتظار می‌رود در خود گنجانده‌اند. از دوران نوزادی، وقتی ظاهرن هنوز بزرگ‌ترها به ماهیت زنانه و مردانه‌ی اشیا فکر نمی‌کنند، تزیینات اتاق دخترها و پسرها با هم متفاوت است. برای چسباندن طرح‌های تزیینی به در و دیوار اتاق یک دختربچه، گل‌ها، ماهی‌ها‌، پرنده‌ها و رنگ‌های صورتی اولویت دارند، اما در و دیوار اتاق پسربچه را با طرح ماشین، توپ، اجرام فضایی و ماشین و قایق تزیین می‌کنند. رنگ آویزهای بالای سر نوزاد پسر آبی است، اما برای دخترها همان صورتی کذایی را انتخاب می‌کنند که رنگی دخترانه به حساب می‌آید. زمانی که کودک یاد بگیرد چیزی را در دستش نگه دارد، اگر دختر باشد سریع به او عروسکی به شکل انسان پیشنهاد داده می‌شود و در مورد پسرها، تنها عروسک‌های حیوانی را مجاز می‌دانند که آن هم چندان تشویق و تبلیغ نمی‌شود. به دخترها یاد می‌دهند که عروسک را نوازش کنند، بخوابانند و به او شیر و غذا بدهند، در حالی که چنین چیزی به پسرها آموزش داده نمی‌شود و اگر پسربچه‌ای خودش تمایل درونی به لمس و نوازش عروسک داشته باشد، با او مخالفت می‌شود. رفتار پسربچه‌ها بر اساس همین آموزش ناخوآگاه با عروسک‌ها خشن است؛ آن را پرت می‌کنند، صورتش را فشار می‌دهند و دستش را می‌کشند. در حالی که دخترها برای نوازش و ملایمت با عروسک‌شان تشویق می‌شوند.

در حالی که دختربچه‌ها را تشویق می‌کنند شب‌ها موقع خواب عروسکی را بغل کنند، پسربچه‌ها بی‌نیاز از حضور کسی یا چیزی در کنارشان توصیف می‌شوند. اگر هم عروسکی در کنار یک پسربچه باشد، آن عروسک غالبن یک حیوان یا موجود مذکر است. خیلی زود، بزرگ‌ترها پسربچه‌ها را به سمت بازی‌های تهاجمی ‌و رقابتی هدایت می‌کنند، در حالی که از دخترها خواسته می‌شود خواباندن عروسک و نوازش کردن او را ادامه دهند. پسربچه‌ها به سمت دویدن و پریدن و مشت زدن و فریاد زدن می‌روند و دختربچه‌ها در باغ و پارک کالسکه‌ی عروسک‌شان را هل می‌دهند و به نشستن و بازی‌های کم‌تحرک تشویق می‌شوند.

مغازه‌های اسباب‌بازی فروشی بخش‌های جداگانه‌ای برای اسباب‌بازی‌ها در نظر می‌گیرند. کاسه و بشقاب و اتو و گاز در کنار انواع لوازم آرایشی و ماتیک و شانه برای دخترها و هواپیما و کشتی و تراکتور و پیچ و مهره و چکش برای پسرهاست. اگر هم دختر یا پسری تقاضای چیزی را بکنند که در بخش مخصوص خودشان گذاشته نشده، به سرعت خواست‌‌شان سرکوب می‌شود و برچسب این دخترانه نیست یا آن پسرانه است روی اسباب‌بازی مورد علاقه‌شان می‌چسبد.

جالب این است که در حالی که بزرگ‌ترها خودشان شکل‌دهنده‌ی خواسته‌ها و علایق بچه‌ها هستند و آن را با ظرافت بر اساس الگوهاس جنسیتی هدایت می‌کنند، بیش‌تر آن‌ها تمایل دارند رفتار ملایم دخترها با عروسک و علاقه‌ی پسرها را به تفنگ بازی و ماشین، طبیعی و ذاتی تلقی کنند و از این ویژگی معجزه‌وار هیجان‌زده شوند، در حالی که این معجره نیست و تنها انعکاس رفتاری است که دختربچه‌ها و پسربچه‌ها از الگوهای ارایه شده به خودشان بروز می‌دهند.

راز زنانه این است؛ در انتخاب لباس، رنگ و اسباب‌بازی برای بچه‌ها الگوهای از پیش تعیین‌شده‌ی جنسی را به آن‌ها ارایه نکنیم. یادمان باشد که پدیده‌ها و اشیا به خودی خود بار جنسیتی ندارند و تنها بر اساس شکل برخورد ما با آن‌هاست که مفهوم زنانه و مردانه پیدا می‌کنند و به شکل رفتارهای کلیشه‌ای در می‌آیند. فکر کنید که اگر پسرها هم یاد بگیرند با عروسک بازی کنند، چقدر ممکن است رفتارشان در آینده با دیگران حمایت‌گرتر باشد و اگر دختربچه‌ها با پیچ و مهره بازی کنند یا قطار و فضاپیما داشته باشند، چقدر امکان دارد مسیر زندگی‌شان متفاوت شود.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , ,