Saturday, 18 July 2015
16 September 2021
زن ایرانی- زن در دوران هخامنشی

«روزگار اوج زن ایرانی»

2012 May 29

سایه کوثری/ رادیو کوچه

تا مدت‌ها در مورد زن در دوران هخامنشی اطلاعات چندانی در دست نبود. اکنون نیز تصویر زن هخامنشی در هاله‌ای از اسطوره پنهان شده است و بسیاری تصور می‌کنند زن هخامنشی همان زن ایران باستان و زن دوران‌های پیش از خود چون دوره مادهاست.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

تا پیش از کشف لوحه‌های گلی تصور می‌شد که زنان هخامنشی در اجتماع از سطح پایینی برخوردار بوده‌اند و صرفن وظایف ساده  زنانه را به عهده داشته‌اند. دلیل اصلی آن هم که مورخین را به چنین نتیجه‌ای رسانده بود، فقدان و در واقع پیدا نشدن سنگ نگاره‌های زن این دوران بوده است.

تنها مجسمه کوچکی که از زن هخامنشی پیدا شده بود، سردیس کوچکی بود با لعاب آبی رنگ و لاجوردین با چشم‌هایی از آلیاژ شیشه‌ای که اکنون در موزه ایران باستان نگه‌داری می‌شود. اما تا مدت‌ها تصور می‌شد که این سر یک مرد است.

اما به گمان باستان‌شناسان این سیمایی از یک بانوی هخامنشی است، چرا که به گفته آنان مردان در تخت جمشید  همه ریش و سبیل دارند. علاوه بر این‌که سردیس کلاهی بر سر دارد که مانند کلاه بانوانی است که بر روی دست بافته هخامنشی کشف شده از پازیریک است.

دیگر آن‌که طرز آرایش و بلندی موهای آن هیچ یک مردانه نیست. اما در عین حال ویژگی‌های کاملن زنانه دارد: چشم‌های بادامی و مورب، ابروهای بلند و کمانی که با چشم فاصله بیش‌تری نسبت به دیگر سنگ نگاره‌ها دارد، دهان و بینی کوچک و چانه ریز نقش که همگی نشانه‌هایی زنانه‌اند و اگر هم چهره او به اندازه کافی زنانه نیست بی‌گمان نخواسته‌اند مجسمه‌ای از زنی دل‌فریب و دل‌ربا معرفی کنند.

به هر روی آن‌چه از سنگ‌ نوشته‌ها و لوحه‌های گلی می‌توان دریافت این است که زن هخامنشی در تمام امور فعالیت کرده و حقوقی برابر مردان دریافت می‌کرده است. او حتا هنگام زایمان و پس از آن از مرخصی با حقوق و هدایایی بهره می‌برده و هم‌چنین در کارهای تخصصی و هنری هم‌چون تراشیدن سنگ نگاره‌ها توانایی داشته است. آنان می‌توانستند در هنگام کار در تخت جمشید، کودکان خود را به مهد کودک بسپارند.

لوحه‌های گلی نشان می‌دهد که در بعضی مواقع مردان در خدمت زنان انجام وظیفه کرده و ریاست کارها با زنان بوده است.

زن هخامنشی می‌توانست بدون دخالت شوهر در املاک و دارایی‌های خود هر گونه اقدامی که مایل بود انجام دهد.

بررسی لوحه‌ها هم‌چنین حاکی از آن است که خانواده  هخامنشی را تنها یک زن و یک مرد تشکیل می‌دادند و نمونه‌ای از چند همسری دیده نشده است.

بی‌گمان بررسی بیش‌تر لوحه‌های تخت جمشید مقام و منزلت زن ایرانی را بیش از این مشخص خواهد کرد.

لوحه‌های گلی به ما نشان می‌دهد که در بعضی مواقع مردان در خدمت زنان انجام وظیفه می‌کرده‌اند و ریاست کارها با زنان بوده است. لوح‌ها هم‌چنین زنانی را معرفی می‌کند که املاک وسیع و کارگاه‌های بزرگی داشته‌اند که تعداد بسیاری کارگر و کارمندهای ساده و متخصص برای آنان کار می‌کرده‌اند. این زنان به شخصه به همه کارها نظارت و رسیدگی می‌کردند و حساب‌ها را مورد کنترل قرار می‌دادند. مهر آنان به دفعات و به تعداد زیاد بر پای لوح‌های گلی به چشم می‌خورد.

از سویی برخی مورخین هم نظر دیگری دارند. به عنوان مثال ویل دورانت درباره زنان در دوران هخامنشیان می‌گوید: «زنان طبقات بالای اجتماع جرات آن را نداشتند که جز در تخت روان روپوش‌دار از خانه بیرون بیایند. هرگز به آنان اجازه داده نمی‌شد که آشکارا با مردان ارتباط داشته باشند. زنان شوهردار حق نداشتند هیچ مردی، حتا پدر یا برادرشان باشد را ببینند. در نقش‌هایی که در ایران باستان برجای مانده، هیچ صورت زنی دیده نمی‌شود و نامی از ایشان به نظر نمی‌رسد.»

در مورد پوشش زنان هخامنشی هم بسیار گفته‌اند. برخی معتقدند پوشش تمام یا قسمت‌هایی از بدن در دوره‌های مختلف تاریخی چه نزد زنان و چه نزد مردان در ایران یک حقیقت بوده است و به هیچ وجه ایرانیان در برهنگی به سر نمی‌‌برده‌اند. اما این را باید در نظر داشت که پوشش کامل و آراسته هم‌راه با تزیینات زنان در ایران، با پوشش چادر سیاه اسلامی بسیار متفاوت بوده است. برخی معتقد هستند که این پوشش کامل و آراسته به نوعی ریشه به وجود آمدن حجاب در دنیا است.

ویل دورانت معتقد است نقش پوشش و حجاب زنان در ایران باستان چنان برجسته‌است که می‌توان ایران را منشا‌ اصلی پراکندن حجاب در جهان دانست.

دایره‌المعارف لاروس نیز به وجود حجاب زنان در ایران باستان اشاره می‌کند. در تفسیر اثنا عشری چنین آمده‌ است: «تاریخ نشان می‏دهد که حجاب در فرس قدیم وجود داشته ‌است.»

هرچند مشخص نیست این حجاب چقدر با تفسیر از حجاب زن در دنیای امروز متفاوت است، هم‌چنان که در بسیاری از تصاویر زن هخامنشی پوششی بر سر ندارد.

هم‌چنین از روی برخی نقوش مانده از آن زمان، به زنان بومی برمی‌خوریم که پوشش جالبی دارند. پیراهن آنان پوششی ساده و بلند یا دارای راسته چین و آستین کوتاه است. به زنان دیگر آن دوره نیز برمی‌خوریم که از پهلو به اسب سوارند. اینان چادری مستطیل بر روی همه لباس خود انداخته و در زیر آن، یک پیراهن با دامن بلند و در زیر آن نیز، پیراهن بلند دیگری تا به مچ پا نمایان است.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , 

۱ Comment


  1. shenkey
    1

    با قصه بافتین؟؟؟جمع کنین این دلقک بازی رو،فکر میکنید دنیا مثل خودتون الاغ تشریف دارن که این چرندیات رو باور کنن؟