Saturday, 18 July 2015
28 September 2021
کتاب‌خانه‌ی کوچک من

«نسل‌های ماضی»

2012 June 07

نهال نوریان/ رادیو کوچه

آن‌گاه که مشغول گشت‌زنی در دنیای مجازی هستید، ممکن است راه‌تان به‌سوی صفحه‌ی اینترنتی‌ای کج شود که نسخه‌ای از کتاب دوم دبستان را در خود جای داده است که آن کتاب، تاریخ 1339 را بر خود دارد. شاید حتا اگر متعلق به نسلی نباشید که سال دوم دبستان را با این کتاب به سر رسانده است، باز هم دیدن آن صفحه‌های متعلق به روزگاران دور، برای‌تان خالی از لطف نخواهد بود.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

این کتاب را به‌صورت اسلاید و در تصاویری پی‌درپی با قابلیت بزرگ‌نمایی محدود می‌توانید مشاهده کنید. کتاب دوم دبستان، منتشرشده در دهه‌ی چهل خورشیدی که نقاشی‌های «پرویز کلانتری» را در خود دارد و با خط «محمد سلحشور» به دست دانش‌آموز آن سال‌ها سپرده شده است، اگرچه بسته‌ی آموزشی استاندارد و قابل قبولی برای یک کودک هشت‌ساله نمی‌تواند باشد، ولی تلاش فراوان در جهت غنای محتوایی و هم‌چنین سعی در اعمال سلیقه‌ی هرچه ‌بیش‌تر را در خود نمایان می‌کند. سیر تحول و دگرگونی کتاب‌های درسی در یک سیستم آموزشی می‌تواند سوژه‌ی تحلیلی مناسبی در زمینه‌های مختلف باشد. از آن‌جهت که بررسی این مسیر از دیرباز تا کنون، برای مرور و نقد راه رفته و دست‌یابی به الگوی مناسب به‌منظور ترسیم آینده می‌تواند یاری‌رسان و راه‌گشا باشد، به‌تر آن است که تحلیل از سوی متخصصان هر حوزه در سویه‌های گوناگون انجام پذیرد.

این تحلیل می‌تواند هم به چگونگی سازوکار آموزشی بپردازد و هم می‌تواند پا را فراتر نهد و بر پایه‌ی تحلیل محتوای آموزشی، سازوکار حوزه‌های دیگر و هم‌چنین سازوکار کلی اجتماعی و حکومتی را بررسی کند. از حوزه‌هایی که برای نمونه می‌توان به آن اشاره کرد، حوزه‌ی آموزشی، تحلیل محتوایی سیر تاریخی کتاب‌ها، تحلیل رشد فرهنگ در مقاطع مختلف با توجه به محتوای کتاب‌ها، بررسی جهت‌گیری‌های گونه‌گون سیاسی، اجتماعی و مذهبی و سویه‌های دیگر مداخله‌گر از سوی سیستم حکومتی به سیستم آموزشی و مواردی از این قبیل هستند. این موارد تنها نمونه‌هایی از آن چیزی را شامل می‌شوند که این بسته‌های اطلاعاتی قادرند در اختیار پژوهش‌گر قرار دهند، ولی آن چیزی که می‌تواند برای عموم مردم جالب توجه و متاثرکننده باشد، شاید یادآوری خاطراتی است که هر نسل با بسته‌های آموزشی مربوط به خود تجربه می‌کند.

از این ره‌گذر می‌توان تقسیم‌بندی دیگری را به تقسیم‌بندی‌های نسل‌ها و دوره‌های مختلف اضافه کرد و آن، تقسیم‌بندی بر پایه‌ی بسته‌های آموزشی متفاوت در دوره‌های مختلف است. کتاب‌های درسی مدارس، از آن‌جا که بدون دخالت طبقه، مکان سکونت، سطح فرهنگی، مذهب و نژاد و مواردی از این دست برای یک گروه سنی مشخص در مسیر یک دوره‌ی آموزشی برنامه‌ریزی‌شده در سطح کلان، تدوین شده‌اند، توانایی ساختن یک نسل را با توجه به یک اهرم تاثیرگذار در کنار محرک‌های دیگر و همه‌شمول دارند. علاوه‌بر همه‌ی این‌ها نباید این نکته را از نظر دور داشت که این کتاب آموزشی با توجه به سال تالیف و انتشار خود، از نخستین کتاب‌های آموزشی نظام نوپایی بود که در راه آموزش افراد به‌شیوه‌ای جدید و متفاوت از گونه‌ی مکتبی روزگاران کهن تلاش می‌کرد و در تلاش برای ساختن نسلی بود که در کنار دریافت مظاهر دیگر تمدن، از سازوکار آموزشی مدرن هم بهره‌مند شده بودند. در همین راستا، با توجه به محتوای کتاب و تصاویر مربوط به هر متن، می‌توان از تلاش دست‌اندکاران تولید آن، برای تولید مدرنیته خبر گرفت.

کتاب را از این‌جا ببینید.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,