Saturday, 18 July 2015
24 September 2021
کوچه سلامتی

«پاهای بی‌قرار»

2012 June 15

 دکتر آویده مطمئن فر / رادیو کوچه

avideh@koochehmail.com

 اگر چه سندرم پاهای بی‌قرار در پزشکی از اوایل سال‌های ۸۰ میلادی بهتر شناخته شده است، برای اولین بار در ادبیات پزشکی در میانه سال‌های ۴۰ میلادی شرح داده شده است. سندرم بی قراری پاها، که با عنوان بی‌قراری شبانه نیز شناخته شده است، یک اختلال عصبی است که باعث نیاز غیرقابل کنترل به حرکت دادن پاها می‌شود. این نیاز از احساس سوزن سوزن شدن و سوزش، و البته با شدت متفاوت در افراد مختلف، ناشی می‌شود. این احساس ناخوشایند به ویژه در طی دوره استراحت یا عدم فعالیت رخ می‌دهد. بنابراین، استراحت کردن، و یا نشستن برای شرکت در یک جلسه و یا سفر با هواپیما، به عنوان مثال، بسیار دشوار است.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

 از آن‌جایی که علایم این اختلال عصر و شب تمایل به بدتر شدن دارند، به خواب رفتن مشکل است و بی‌خوابی و یا کم‌خوابی مزمن ناشی از این اختلال می‌تواند به خستگی و خواب آلودگی در طول روز، و تا حد زیادی تغییر کیفیت زندگی منجر شود. برخی از افراد حتی می‌گویند که هنگام بیداری در صبح، احساس می‌کنند که تمام شب راه رفته‌اند.

 بنابر مطالعات انجام شده، این اختلال در برخی جوامع شایع‌تر است. به طوری که در شمال آمریکا و فرانسه ۱۰ درصد جمعیت از این سندرم رنج می‌برد. این بیماری بیشتر ایتالیایی‌های شمالی و کانادایی‌های فرانسه تبار را در بر می‌گیرد. در ایالت کبک، حدود ۱۵ درصد از مردم از این اختلال رنج می‌برند. این بیماری به یک نقص ژنتیک هم ربط داده شده است که از یک نسل به نسل دیگر ترویج می‌یابد. این اختلال زنان و مردان را تقریبن به میزان مساوی در بر می‌گیرد. این بیماری معمولن در حدود ۴۵ سالگی خود را نشان می‌دهد ولی اگر استعداد ژنتیک وجود داشته باشد، علایم این اختلال در ۲۰ سالگی شروع می‌شود.

 در اکثر موارد، علل این بیماری ناشناخته باقی می‌ماند. در سطح فیزیولوژیک، ما می‌دانیم که این یک اختلال عصبی است که از کمبود دوپامین در مغز و نخاع ناشی می‌شود.

 در اکثر موارد، علل این بیماری ناشناخته باقی می‌ماند. در سطح فیزیولوژیک، ما می‌دانیم که این یک اختلال عصبی است که از کمبود دوپامین در مغز و نخاع ناشی می‌شود

استعداد ارثی که معمولن در ۵۰ درصد موارد وجود دارد، کمبود آهن که ممکن است تولید دوپامین را مختل کند، حتی اگر کمبود آهن به اندازه‌ای نباشد که بتوان آن را کم خونی نامید، بیماری‌های مزمن مانند دیابت، نارسایی کلیوی،‌ فیبرومیالژی یا آرتریت روماتویید، بارداری، کمبود اسید فولیک (ویتامین‌B9) و مصرف برخی داروها مانند داروهای ضد افسردگی، لیتیم، داروهای ضد روان پریشی و ضد تهوع و کافیین از علل این بیماری به حساب می‌روند.‌

 این سندرم با بالا رفتن سن بدتر می‌شود. علایم که در ابتدا در ساق پا و ماهیچه احساس می‌شوند، ممکن است به ران گسترش یابد. در فرم شدید این بیماری، بازوها نیز ممکن است آسیب‌پذیر شوند. بعضی از افراد مبتلا به این اختلال خیلی خوب می‌توانند این سندرم را با تغییر شیوه زندگی خود کنترل کنند. موارد بهبودی خودبه‌خود دیده شده است.

 توجه داشته باشید که سندرم پاهای بی‌قرار خطر ابتلا به بیماری پارکینسون را افزایش نمی‌دهد، هر چند که آن نیز یک ‌بیماری با اختلال دوپامین است.

برای تشخیص این اختلال پزشک به شرح علایم، تاریخ‌چه پزشکی و سابقه خانوادگی شخص توجه خواهد داشت.‌ تست ماهیچه‌ها و یا آزمایش خون برای سنجش سطح فریتین، هموگلوبین، اسید فولیک، ویتامین B12، گلوکز و کراتینین گاهی اوقات توصیه می‌شود. در صورت لزوم، مشورت با یک متخصص مغز و اعصاب پیشنهاد می‌شود.

بعضی از مردم می‌ترسند با یک پزشک مشورت کنند زیرا علایم خود را بی‌اهمیت در نظر می‌گیرند ولی امروزه، راه‌های‌ موثری برای کنترل این بیماری وجود دارد.

 بنابرمعیارهای بین‌المللی برای تشخیص سندرم پاهای بی‌قرار چهار شرایط باید وجود داشته باشند. نیاز به حرکت دادن پاها، همراه با احساس ناخوشایند سوزش، سوزن سوزن شدن، خارش، و درد، و در پاها. نیازی که به نظر می‌رسد در طی دوره استراحت یا عدم فعالیت، معمولن به حالت نشسته یا دراز کشیده به وجود می‌آید. شدیدتر شدن علایم در عصر و شب و از بین رفتن آن‌ها زمانی که پاها حرکت دارند.

 

هیچ راه شناخته شده پیش‌گیری برای سندرم پاهای بی‌قرار وجود ندارد. ولی از آن‌جا که برخی از کمبودهای مواد مغذی ضروری مانند آهن، اسید فولیک، ویتامین B12 منجر به این سندرم می‌شود، ما می‌توانیم عوامل خطر این بیماری را با داشتن رژیم غذایی متنوع که نیازهای تغذیه‌ای ما را فراهم می‌کند، کاهش دهیم.

 کاهش مصرف کافئین، الکل و تنباکو، ورزش متوسط به طور منظم، مدیریت استرس و ایجاد یک محیط مساعد برای خواب می‌تواند در کنترل این بیماری بسیار موثر باشد. ورزش متوسط به این اختلال بسیار کمک می‌کند. بنابراین در برابر نیاز به دارو مقاومت کنید.

درمان پزشکی سندرم پاهای بی‌قرار با عوامل دوپامینرژیک، آگونیست‌های دوپامین، آرام بخش برای خواب بهتر، مکمل آهن و اسید فولیک کنترل می‌شود. البته عوارض جانبی مانند تهوع و استفراغ و در برخی موارد افزایش علایم سندرم وجود دارد.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , ,