Saturday, 18 July 2015
16 September 2021
زن ایرانی- «شیرین» ملقب به «ام رستم»

«زن در پستو، زن بر تخت پادشاهی»

2012 June 19

سایه کوثری/ رادیو کوچه

وضعیت اجتماعی زنان در ایران در طول دوره‌های مختلف تاریخی و فرهنگی تحت تاثیر شرایط متفاوت همواره متغیر بوده است. اگر در دوره هخامنشیان، اشکانیان یا ساسانیان زنان از قدرت زیادی برخوردار بوده‌اند، در عوض دوران‌های دیگری هم بوده که زن به کنج خانه خزیده و مسوولیتی جز خانه‌داری و فرزند آوردن نداشته است.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

به طور کلی زن و شخصیت او بیش‌تر متاثر از جریان‌های تاریخ بوده و حتا آن‌جا که به نظر می‌رسد در دوره‌هایی عنصری اثرگذار بوده، در واقع این امکان را جامعه و تاریخ به او داده بوده است.

هرچقدر از قدرت زن در ایران باستان و دوران پیش از ورود اسلام به این کشور گفته‌اند، به همان اندازه هم از ظلم به او پس از حمله اعراب می‌گویند. ایران نیز بیش‌ترین تاثیر را نه تنها در زمینه رفتار با زنان بلکه در همه امور و سنت‌ها از اعراب آموخت و در واقع برخلاف حمله مغول و مقدونیان در مورد اعراب، ایران بیش‌تر آموختند و کم‌تر آموزش دادند.

حمله عرب‌ها به ایران موجب پذیرش ارزش‌های عربی- اسلامی در میان ایرانیان شد. ارزش‌هایی که زنان را از راس قدرت به زیر افکند و باعث شد تا هزار و اندی سال زنان جز خانه‌داری و زایش هیچ‌گونه فعالیت اجتماعی نداشته باشند و نسبت برابری را که در طول سالیان با مردان داشتند، از آن‌ها گرفت.

در پیامد این واقعه بود که تاریخ ایران زمین در چرخشى سرنوشت‌ساز، وارد مدار دوران پس از اسلام شد و دیگر، حیات دینى و فرهنگى و اجتماعى و اقتصادى زنان با چنان نوزایى ژرفى هم‌راه شد که رابطه کهن با دنیاى شاهنشاهى به تمامى گسست.

اما اگر در ایران قبل از اسلام زنان از هنرها و توانایی‌هایی چون جنگاوری، کشتی‌رانی، تیراندازی، اسب‌سواری و نقاشی برخوردار بوده‌اند پس چگونه همه آن‌ها را به یک‌باره از دست دادند و به کنج خانه و پستو رفتند.

برخی تاریخ‌شناسان معتقدند که با ورود اعراب مسلمان به ایران و فروپاشی سلسله ‌ساسانی و بی‌کفایتی شاهان و فرار موبدان زرتشتی به کشورهای هم‌جوار و از هم گسیختگی لشگریان ساسانی و بی‌دفاع ماندن مردم عامی از هجوم بی‌رحمانه ‌اعراب که مانند انسان‌های بی‌تمدن و بربر مردان را از دم تیغ گذراندند و به زنان زیبا و فرهیخته ایران زمین تجاوز کردند و فرزندان ایران را برای بردگی و کنیزی به اسارت کشیدند و ثروت ایران را به یغما بردند، همین قدر کافی نیست تا زنان به دخمه‌ها و تاریک خانه‌ها فرار کنند تا از تجاوز بی‌رحمانه اعراب در امان باشند؟

اما با همه این‌ها باز هم بوده‌اند زنانی که با همه فشارها و زورگویی‌ها نه تنها حق خود را به عنوان عضوی مساوی در اجتماع ستاندن، بلکه بر مردان هم تسلط یافتند.

یکی از شاخص‌ترین این زنان «شیرین»، شاه ایران است.

«شیرین» ملقب به «ام رستم» دختر «رستم بن شروین» از سپهبدان خانان باوند در مازندران و همسر «فخرالدوله دیلمی» در قرن چهارم هجری که پس از مرگ همسر به پادشاهی رسید. او اولین پادشاه زن ایرانی پس از ورود اسلام بود.

شیرین بر مازندران و گیلان‌، ری‌، همدان و اصفهان حکم می‌راند .

می‌گویند زمانی که شیرین به پادشاهی رسید اندکی بعد به او خبر دادند سواری از سوی محمود غزنوی آمده است.

سلطان محمود در نامه‌ای نوشته بود‌: «باید خطبه و سکه به نام من کنی و خراج فرستی والا جنگ را آماده باشی.»

شیرین به پیک محمود گفت: «اگر خواست سرور شما را نپذیرم چه خواهد شد؟»

پیک گفت: «آن‌وقت محمود غزنوی سرزمین شما را به راستی از آن خود خواهد کرد.»

شیرین به پیک گفت که پاسخ مرا همین گونه که می‌گویم به سرورتان بگویید:

«در عهد شوهرم همیشه می‌ترسیدم که محمود با سپاهش بیاید و کشور ما را نابود کند ولی امروز ترسم فرو ریخته است، برای این‌که می‌بینم شخصی مانند محمود غزنوی که می‌گویند سلطانی باهوش و جوان‌مرد است بر روی زنی شمشیر می‌کشد. به سرورتان بگویید اگر میهنم مورد یورش قرار گیرد با شمشیر از او پذیرایی خواهم کردد اگر محمود را شکست دهم تاریخ خواهد نوشت که محمود غزنوی را زنی جنگاور کشت و اگر کشته شوم باز تاریخ یک سخن خواهد گفت محمود غزنوی زنی را کشت.»

پاسخ هوش‌مندانه شیرین بانو، سبب شد که محمود تا پایان زندگی خویش از لشکرکشی به ری خودداری کند.

می‌گویند ام رستم پادشاه زن ایرانی هشتاد سال زندگی کرد و همواره مردم‌دار و نیک‌خو بود.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , ,