Saturday, 18 July 2015
20 September 2021
دایره‌ی شکسته- دنیای موازی

«اتاق تاریک»

2012 July 03

مهشب تاجیک/ رادیو کوچه

هر کسی در کودکی خود هم‌بازی‌های خیالی داشته است. اگر بیش‌تر فکر کنیم، حتا به این نقطه می‌رسیم که هر کدام از ما دنیاهای موازی هم داشته‌ایم، یعنی وقت زیادی را نه در دنیای مرسوم بلکه در دنیای ساخته‌ی ذهن خودمان می‌گذرانده‌ایم و با دوستان و آشنایان خیالی خود خوش بوده‌ایم. برای گروهی از خردسالان این شیوه‌ی گذران وقت امتداد پیدا می‌کند و تا نوجوانی و بزرگ‌سالی هم به همین شکل ادامه می‌یابد ولی این رویه در مورد اغلب افراد صادق نیست. در واقع زندگی موازی و خیالی ما قطع نمی‌شود و دوستان خیالی‌مان از میان نمی‌روند، بلکه به شکل دیگری در زندگی ما ظاهر می‌شوند و هستی ما را دچار چالش می‌کنند. گاهی افراط در چنین شیوه‌ای از زندگی، منجر به فلج شدن زندگی بیرونی و روزمره می‌شود به‌طوری که دانش‌مندان دسته‌ای از این گونه‌های زیست موازی را در شمار بیماری‌ها و اختلالات روان قرار داده‌اند، گاهی این زیست‌ها در هنر و یا هر جای دیگر خود را آشکار می‌کنند و اگر در حد متداول باشند، آرام و خاموش در کنار زندگی روزمره به پیش‌روی خود ادامه می‌دهند اگرچه همواره ما را مستعد خروج از زندگی عادی باقی می‌گذارند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

خارج از این‌که به داستان‌های بی‌پایان در مورد خاطره‌های هر فرد از چنین مسایلی گوش بسپاریم که البته جالب توجه و سرگرم‌کننده نیز هست، نکته‌ی مهم دیگری وجود دارد که قابل بررسی و تحلیل است و آن تحلیل پتانسیل رشد چنین روی‌کردی نسبت به المان‌هایی است که چنین زیست‌هایی را به وجود می‌آورند، به عبارت دیگر، چه ویژگی‌هایی در یک فرد انسانی وجود دارد که او را مستعد به خلق چنین دنیاهایی می‌کند و از سوی دیگر چه نیازی یک فرد را چه در زمان کودکی و چه در دوران بلوغ و بزرگ‌سالی بر آن می‌دارد تا به خلق دنیاهای موازی و دوستان خیالی بپردازد؟ سوال بعدی پیرامون مرز میان اختلال و رفتار سلامت در این حوزه است. چگونه می‌توان این مرز را تشخیص داد و در چه سنی کدام رفتار و کدام زیست سالم تلقی می‌شود و کدام زیست اختلال نام می‌گیرد؟ برای نمونه، ممکن است حرف زدن با هم‌بازی‌های خیالی در خردسالی امر عادی و پیش پا افتاده‌ای تلقی شود ولی در یک فرد بزرگ‌سال این مسئله مورد پرسش قرار می‌گیرد و سلامت فرد را دچار تردید می‌کند. در هر حال از ملزومات صحبت پیرامون سلامت و یا عدم سلامت یک رفتار در بازه‌ای از زمان در یک فرد، تخصص در زمینه‌های مختلف است که گروهی نیز به آن پرداخته‌اند، ولی بحث این جستار نه بر سر سلامت چنین روی‌کردی بلکه بر سر کاربرد آن و نیاز مفرط بشر به چنین دنیاهایی در بخش رسانه و تولیدات دیگر است.

انیمیشن ماجراهای چوبین را اغلب دیده‌ایم، شازده کوچولوی آنتوان دوسنت اگزوپری از آن شاه‌کارهایی است که کم‌تر کسی با آن مواجه نشده، ترمیناتور، ای تی، مریخ به مادر نیاز دارد و موارد زیادی که می‌توان به آن‌ها پرداخت به اضافه‌ی آگهی‌های بازرگانی و داستان‌ها و رمان‌هایی که حتمن به سراغ آن‌ها رفته‌ایم. اطراف ما پر از دنیاهای موازی و موجودات عجیب و غریبی است که دیگر جزوی از زندگی ما شده‌اند و آن‌قدرها هم عجیب نیستند چراکه همه‌ی ما با گونه‌های دیگری از ایشان در هر دوره‌ای از زندگی روبه‌رو بوده‌ایم ولی جالب‌تر از هرچیزی غیر واقعی بودن دنیای واقع برای بسیاری از ماست و غیرطبیعی بودن انسان‌های پیرامون‌مان برای هر فرد انسانی است با وجود تمام زیست‌های منعطف و موازی دور و برمان. چرا ما به دنیاهای موازی احتیاج داریم و چرا پیوسته به این دنیاهای موازی هر روز بیش‌تر از روز قبل مشروعیت می‌دهیم؟ آیا ما به دنبال درهای خروج اضطراری از فشار زندگی می‌گردیم، آیا زندگی در جای دیگری هم در جریان است، آیا ذهن ما به ناممکن‌ها نیازمند و شرطی است، آیا آن‌چه جای خالی‌اش در این سو حس می‌شود، در جای دیگری به کمال می‌رسد و یا اصلن این همان چیزی است که وجود دارد و نباید برای تحلیل موجودیتش به دنبال دلیل و برهان گشت؟ این‌ها همه پرسش‌هایی است که می‌توان برای یافتن پاسخ آن‌ها مسیرهای طولانی و شگفت‌انگیزی را پیمود، ولی مهم‌تر از همه این است که نگذاریم از این بعد از زندگی و زیست موازی هر کدام از ما به‌عنوان کالایی برای دردست گرفتن بازار توسط غول‌های اقتصادی و تجاری تبدیل شود.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,