Saturday, 18 July 2015
25 September 2021
نگاهی گذرا به فرهنگ و پوشش مردم مکزیک

«سنت در سایه‌ی همسایه»

2012 July 05

سارا کاظمی/ رادیو کوچه

مکزیک، بزرگ‌ترین کشور اسپانیایی‌زبان در جهان، کشوری که فرهنگش، بازتابی‌ست از تاریخ پرفراز و نشیب این سرزمین. کشوری چند فرهنگی، که آمیخته‌ای‌ست از تمدن باستانی «آزتک»‌ها و سنت‌های بومی و قبیله‌ای کهن، و  فرهنگ اسپانیایی وارد شده به آن.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

ساز و کار فرهنگی در مکزیک، نتیجه‌ی فرآیندی تاریخی‌ست. مردم مکزیک وقتی از حکومت اسپانیا رهایی یافتند و به استقلال رسیدند، با مسئله‌ی هویت ملی مواجه شدند و تنها عامل مشترک بین تک تک افراد در جامعه‌، مذهب کاتولیک بود. و البته نمی‌توان هویت قومی که عمیقن در مکزیک ریشه‌دار است را نادیده گرفت .

فرهنگ مکزیک در دو دهه‌ی اخیر، شاهد تغییرات بسیاری بوده‌است و روند جهانی‌شدن، باعث از بین رفتن خرده فرهنگ‌ها در آن، مانند بسیاری از نقاط جهان شده است و در موارد بسیاری، زندگی مردم مکزیک، شباهت بسیاری به همسایه‌اش ایالات متحده پیدا کرده‌است.

اگر بخواهیم از نماد فرهنگی کشور مکزیک نام ببریم، با موارد زیادی روبه‌رو خواهیم شد، مانند: رقص ماریاچی، روز مردگان، پانچو، ماسک‌های سنتی و غیره.

در این نوشتار، بیش‌تر به لباس و نوع پوشش مردم مکزیک نگاهی گذرا خواهیم انداخت.

در نگاه اول و در برخورد با پوشش مردم مکزیک، رنگ‌های گرم، قوی و شاد، و گاهی فانتزی و عجیب آن جلب توجه می‌کند. نکته‌ی مهم در مورد لباس‌های مکزیکی، راحتی اندام در آن است و بدن هم از نظر دما متعادل می‌شود و هم اجازه‌ی نفس کشیدن می‌یابد. بیش‌تر این لباس‌ها را در مراسم سنتی رقص و آواز و فولکلور استفاده می‌کنند .

معروف‌ترین لباس مکزیکی که نه تنها در مکزیک طرف‌دار دارد بلکه در جهان هم در مدل‌های مختلف از آن استفاده می‌کنند، «پانچو» است. پانچو، پوشاکی‌ست پشمی که برای گرم نگه‌داشتن بدن طراحی شده و پارچه‌ای‌ست یک‌تکه که در قسمت سر، باز است. آن را با کاموا یا قلاب‌بافی می‌بافند و رنگ‌های شادی دارد. این لباس در گذشته توسط بومیان آمریکا (سرخ‌پوست‌ها) استفاده می‌شد، ولی امروزه یک لباس و مشخصه‌ی آمریکای جنوبی و مکزیک است.

از بزرگ‌ترین مشخصه‌های مکزیکی‌ها، کلاه‌های آن‌هاست که «سامبرو» نام دارد. سامبرور، کلاهی‌ست با لبه‌های پهن و نعلبکی شکل که در قسمت بالا، مخروطی‌ شکل است. این کلاه در واقع محافظی‌ست در برابر گرما و آفتاب که سایه‌اش تا شانه‌ها می‌رسد. در بررسی سیر تحول این کلاه، به دو شاخه‌ی اصلی بر‌می‌خوریم. یکی آن‌که سوارکاران تگزاسی، سامبرور‌های اسپانیایی را که لبه و بالای مسطحی داشت، الگو گرفته و لبه‌های‌ آن را پهن و بالایش را مخروطی شکل کردند. ریشه‌ی دوم به فیلیپین باز می‌گردد. دریانوردان و تاجران اسپانیایی که از فیلیپین به مکزیک در رفت‌و‌آمد بودند، این کلاه‌های بومی را در قرن پانزدهم به مکزیک وارد کردند.

در مکزیک، سامبرور‌های روستایی، از نی ساخته می‌شد و کلاه‌ ثروت‌مندان، از نمد. این کلاه‌ها رنگ‌بندی و الگو‌های مختلفی دارد و البته به‌ندرت دیده شده که امروزه به‌صورت مدرن و شهری دربیاید، و فقط در فستیوال‌های فولکلور سالیانه از آن استفاده می‌کنند. سامبرور در واقع سمبل ملی و فرهنگی مکزیکی‌هاست.

مکزیکی‌ها دو نوع کفش بسیار معروف دارند: یکی «وینکل‌کیپرس» و دیگری چکمه‌های نوک‌تیز. وینکل‌کیپرس همان کفش‌هایی‌ست که از سال 1950 به‌ بعد توسط گروه‌های معروف «راک اند رول» پوشیده و مد شد که نوک‌ تیز و پنجه‌ی کشیده‌ای دارد و ما را به‌یاد پاپوش‌های قرون وسطا می‌اندازد.

یکی دیگر از کفش‌های مکزیکی، چکمه‌های نوک‌تیز بسیار بلند است که طراحی جالبی دارد و در رقص‌های سنتی و موسیقی‌های بومی و قبیله‌ای از آن استفاده می‌کردند. این چکمه‌ها حدودن یک متر و نیم درازا دارد که جلوی آن به طرف زانو پیچ خورده و حلقه مانند است. طراحی این کفش‌ها بیش‌تر به سلیقه‌ی افراد بر می‌گردد و گاهی از چراغ‌های چشمک‌زن، توپ دیسکو و حتا آینه در آن استفاده می‌کنند.

«ربوزو» معمولی‌ترین لباس شال مانندی‌ست که زنان مکزیکی به تن می‌کنند و برای نمونه در پرتره‌های «فریدا کالو» که از خود کشیده ‌است، احتمالن آن را دیده‌اید. ربوزو، الهام‌بخش بسیاری از شعر‌ها و آواز‌های محلی مکزیکی‌ست. مشخص نیست اولین بار در چه زمانی بومی‌های مکزیکی از این لباس استفاده‌ می‌کردند اما این لغت از سال 1562 در زبان اسپانیایی پدید آمده‌است. ربوزو مستطیل شکل و طول آن از 1.5 تا 3 متر متغیر و جنس آن از کتان، پشم، ابریشم است. زنان مکزیکی از آن به‌عنوان شال و حمل کننده‌ی کودک و بار استفاده می‌کنند.

لباس‌های زنان در مکزیک، چه دامن و چه پیراهن، ویژگی‌های مشترکی دارند. در طراحی آن‌ها از رنگ‌های قوی و گل‌دوزی استفاده می‌شود و دامن‌ها، به‌خصوص دامن‌هایی که زنان در رقص‌های سنتی و خصوصن «ماریاچی» می‌پوشند، پرچین و پیچ در پیچ، دارای نوارها و روبان‌های رنگانگ است که در هنگام رقص، جلوه‌ی شکوه‌مندی پیدا می‌کند.

برای مکزیکی‌ها حفظ لباس و سنت‌های‌شان نمادی‌ست از مقاومت. مقاومت در برابر چالش‌هایی که امروزه با آن دست به گریبانند، مانند کارتل‌های مواد‌مخدر، کشتار، بی‌عدالتی و مهاجرت و از همه مهم‌تر، نفوذ فرهنگ همسایه، آمریکا، که باعث از بین‌رفتن بسیاری از سنت‌ها در مکزیک شده‌است. تا آن‌جا که بسیاری از کودکان مکزیکی، «باب اسفنجی» را به یاد ‌می‌آوردند ولی نمی‌دانند «زاپاتا» که بود و چه کرد. مکزیکی‌ها، مردم پرشوری هستند و با وجود تمام این مشکلات دردناک و طاقت‌فرسا، توانسته‌اند بعضی از سنت‌های خود را هم‌چنان حفظ کنند و آن‌گونه که خود می‌گویند: تا زمانی که  عشق هست، می‌توان باقی  چیز‌ها را به گوشه‌ای انداخت.

no images were found

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , ,