Saturday, 18 July 2015
20 September 2021
دریچه‌ای به شرق

«تاریخچه‌ی کاراته در ژاپن»

2012 July 06

علی فرح‌بخش / رادیو کوچه

«کاراته‌دو» (Karate Do) یا در اصطلاح ساده‌تر، «کاراته» (Karate)، به هنرهای رزمی عاری از سلاح ژاپنی گفته می‌شود که در «اُکیناوا»ی (Okinawa) ژاپن، تولد و تکامل یافت. هنرهای رزمی منسجم، ابتدا در چین ابداع شد و در گذار زمان، به اقصا نقاط شرق آسیا گسترش پیدا کرد. تاریخ‌نگاران بر این باورند که هنرهای رزمی، برای اولین‌بار در معبدی به‌نام «شائولین» (Shaolin) و در حدود سده‌ی ششم میلادی در چین، به‌صورتی منسجم شکل گرفت.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

«کاراته‌دو» از سه واژه‌نگاره‌ی ژاپنی تشکیل شده‌است: «کارا» (Kara) به‌معنای «خالی»، «ته» (Te) به‌معنای «دست»، و «دو» (Do) به‌معنای «راه» که این واژه از کلمه‌ی «دائو» (Dao) در زبان چینی اقتباس شده‌است. در نتیجه، کلمه‌ی «کاراته‌دو» به‌معنای تحت‌اللفظی «راهی برای دست خالی» یا همان «راه مبارزه با دستان خالی و فاقد سلاح» است.

همان‌گونه که ذکر شد، هنر رزم بدون سلاح از چین به ژاپن راه یافت. نام آن در ابتدا «تودی» (Todi) یا «توده» (Tode) بود. رفته‌رفته، ژاپنی‌ها بر آن شدند تا سبک‌ها و ایده‌های خود را پیرامون هنر رزم بی‌سلاح، جای‌گزین شگرد‌های چینی نمایند، هر چند ریشه‌ی آن در هنر‌های رزمی چین نهفته بود.

زایش کاراته، سیری تکاملی داشته از این‌رو، تاریخ دقیق و ثابتی برای ابداع آن وجود ندارد. هنرهای رزمی وارد شده از چین به ژاپن در اواخر قرن چهاردهم میلادی، بیش‌تر در منطقه‌ی «اُکیناوا» تجلی یافت و در اواخر قرن شانزدهم، منسجم شد، هر چند ذکر چنین تاریخ‌هایی، الزامن سندیت ندارد، اما آن‌چه مسلم می‌نماید، محل پویش کاراته در ژاپن، «اُکیناوا» بوده‌است.

منطقه‌ی «اُکیناوا»، دارای سه بخش یا شهر «شوری» (Shuri)،«ناها» (Naha) و «توماری» (Tomari) بود. این سه شهر، دارای بافت‌های اجتماعی مختلفی بودند و طبقه‌ی اجتماعی اشراف و نجیب‌زادگان، بازرگانان و تجار، و کشاورزان و صیادان، در آن سکنا داشتند. بر حسب نوع ساختار اجتماعی متفاوت این سه منطقه، در ابتدا سه سبک کاراته در آن‌ها شکل گرفت که این سبک‌ها با هم تفاوت‌هایی داشتند.

این سه سبک که با نام موقعیت‌های جغرافیایی‌شان شناخته می‌شدند عبارت بودند از: «شوری‌ته» (Shuri Te)، «ناهاته» (Naha Te) و «توماری‌ته» (Tomari Te) که به‌ترتیب توسط بانیان و رواج‌دهندگانی به نام‌های: «سوکون ماتسومورا» (Sokon Matsumura) (1828-1898)، «کانریو هیگائونا» (Kanryo Higaonna) (1853-1915) و «کوساکو ماتسومورا» (Kosaku Matsumora) (1829-1898) شکل گرفتند .

پس از آن، کاراته‌ی اُکیناوایی، به دو سبک تقسیم شد: «شورین‌ریو» (Shorin Ryu) که از ادغام دو سبک مناطق «شوری» و «توماری» به‌وجود آمد و «شوری‌ریو» (Shorei Ryu) که از ناها تکامل یافت .

اما برای اولین‌بار، در سال 1917 بود که کاراته به‌صورتی رسمی و عمومی، توسط استاد شهیر «گیچین فوناکوشی» (Gichin Funakoshi) (1871-1954) معرفی شد. این استاد گرانقدر، علاوه بر عمومی کردن و انسجام کاراته، سبک «شوتوکان ریو» (Shotokan Ryu) را نیز ابداع کرد و به‌وی لقب «پدر کاراته‌ی نوین» اعطا شد.

پس از آن، بسیاری دیگر، در راه تعالی و انسجام کاراته کوشیدند، از جمله ولیعهد ژاپن «هیروهیتو» (Hirohito) که به هنرهای اُکیناوایی، بسیار علاقمند بود. در سال 1922، «جیگورو کانو» (Kanō Jigorō) بنیان‌گذار «جودو» (Judo)، استاد «فوناکوشی» را به یک «دوجو» (Dojo) دعوت کرد و به شرح پایه‌های سبک ابداعی خویش پرداخت و پس از آن، به آموزش این طریقه در ژاپن همت گمارد .

سبک‌های دیگری نیز در آن دوران تولد یافت و کاراته در خارج از اُکیناوا، رو به پیش‌رفت گذاشت. با ورود ملموس‌تر مکتب بودایی «ذن» (Zen) به کاراته، این هنر به دست‌آوردهای ارزش‌مند‌تر و عمیق‌تری دست یافت. هنرآموزان سبک‌های گوناگون کاراته، علاوه بر انجام اعمال و تمرین‌های بدنی، به پرورش روح و تعالی نیروهای معنوی خود از طریق مراقبه و مدیتیشن، به‌خصوص به شیوه‌ی «ذن» می‌پرداختند.

به‌طور کلی، تمرین‌ها و اعمال کاراته به سه بخش اساسی و پایه‌ای تقسیم می‌شود که عبارت است از: «کیهون» (Kihon)، «کاتا» (Kata) و «کومیته» (Kumite).

«کیهون» عبارت‌ست از فراگیری اصولی و پایه‌ای حرکات، ضربه‌ها، نشست‌ها، ترکیبات و کلیه‌ی تکنیک‌ها و فنون اساسی.

«کاتا» یا «فرم» به حرکات و اعمال موزون، متوالی و هدف‌مندی گفته می‌شود که یک مبارزه با حریف فرضی را مجسم می‌کند و دارای اصول و شکل‌های ثابتی‌ست.

«کومیته» یا «مبارزه» به‌معنای تحقق و بهره‌برداری از «کیهون» و «کاتا» به‌صورت واقعی می‌باشد. هیچ‌یک از این پایه‌ها به تنهایی سودمند نبوده بلکه اجماع و بسط این اصول، هنرجوی کاراته را به‌سوی مقصد رهنمون می‌سازد .

در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، سبک‌های نوپایی در کاراته تولد یافت. از برجسته‌ترین آن‌ها علاوه بر سبک «شوتوکان‌ریو» که پایه‌گذار آن استاد «فوناکوشی» بود، می‌توان به چهار سبک بزرگ دیگر اشاره کرد:

1- شیتوریو (Shito Ryu) بنیان‌گذار: استاد «کن‌وا مابونی» (Kenwa  Mabuni) (1891-1952)

2- اوئچی‌ریو (Uechi Ryu) بنیان‌گذار: استاد «کانبون اوئچی» (Kanbun Uechi) (1877-1948)

3- گوجوریو (Goju Ryu) بنیان‌گذار: استاد «چو‌جون میاگی» (Chojun Miyagi) (1888-1953)

4- شورین‌ریو (Shorin Ryu) بنیان‌گذار: استاد «چوشین چیبانا» (Choshin Chibana) (1885-1969)

علاوه بر سبک‌های فوق، سبک‌های دیگری نیز پایه‌گذاری شدند که بعضی از آن‌ها هم‌رده‌ی سبک‌های مذکور بودند، لذا عدم ذکر نام این سبک‌ها در فهرست فوق، دلیل بر متاخر بودن یا دون‌ بودن آن‌ها نیست. از آن جمله می‌توان به سبک «کیوکوشین‌کای» (Kyokushinkai) اشاره داشت که در سال 1923، توسط نابغه‌ی کم‌نظیری به نام استاد «ماسوتاتسو اویاما» (Masutatsu Oyama) بنا نهاده‌شد .

سبک‌های جهانی و مشهور کاراته – به‌ترتیب حروف الفبای نام سبک – عبارتند از :

1- آشی‌هارا (Ashihara)

2- اکیناوا ته  (Okinawa Te)

3- اوئچی‌ریو   (Uechi Ryu)

4- ایتوسو ریو   (Itosu Ryu)

5- ایشین‌ریو  (Isshin Ryu)

6- توذان‌ریو  (Tozan Ryu)

7- چیتو ریو  (Chito Ryu)

8- دوشین‌کان  (Doshinkan)

9- ریوکوکای  (Ryokukai)

10- ریوکیو کمپو  (Ryukyu Kempo)

11- سان‌کوکای ریو  (Sankukai Ryu)

12- سوکونای هایاشی ریو  (Sukunai Hayashi Ryu)

13- سی‌دو   (Seido)

14- سی‌دو ریو   (Seido Ryu)

15- سی‌دو کان  (Seidokan)

16- سی‌شین ریو  (Seishin Ryu)

17- شو‌تو‌شین‌کای  (Shotoshin kai)

18- شوتوکان  (Shotokan)

19- شوتوکای ریو  (Shotokai Ryu)

20- شوری‌ته (Shuri Te)

21- شوری‌ریو  (Shuri Ryu)

22- شوری‌کان ریو (Shoreikan Ryu)

23- شورین‌جی کمپو  (Shorinji Kempo)

24- شورین‌جی ریو (Shorinji Ryu)

25- شورین ریو   (Shorin Ryu)

26- شورین‌ریو – شوبایاشی  (Shorin Ryu–Shobayashi)

27- شورین‌ریو – کوبایاشی  (Shorin Ryu–Kobayashi)

28- شورین‌ریو – ماتسوبایاشی   (Shorin Ryu–Matsubayashi)

29- شورین‌ریو – ماتسومورا   (Shorin Ryu–Matsumura)

30- شوشین‌ریو    (Shoshin Ryu)

31- شوکوکای ریو    (Shukokai Ryu)

32- شیتو ریو   (Shito Ryu)

33- شیتو ریو – ایتوسوکای   (Shito Ryu–Itosu Kai)

34- شیتو ریو – سی‌شین‌کای    (Shito Ryu–Seishinkai)

35- شیتو ریو – کوفوکان      (Shito Ryu–Kofukan)

36- شیتو ریو – کونیباها   (Shito Ryu–Kuniba Ha)

37- شیتو ریو – موتو بوها   (Shito Ryu–Motobu Ha)

38- شین‌جی‌ماسو   (Shinjimasu)

39- شین‌دو  شی‌ذن ریو   (Shindo Shizen Ryu)

40- شین‌دو جینن ریو   (Shindo Jinen Ryu)

41- شین‌کو ریو   (Shinko Ryu)

42- کمپوی اکیناوایی   (Okinawan Kempo)

43- کنپو   (Kenpo)

44- کن‌سی‌دو   (Kenseido)

45- کوئی کان   (Koei Kan)

46- کوبایاشی ریو   (Kobayashi Ryu)

47- کوشو ریو کمپو   (Kosho Ryu Kempo)

48- کیو شین ریو   (Kyu Shin Ryu)

49- کیوکوشین‌کای ریو   (Kyokushinkai Ryu)

50- گوجو ریو  (Goju Ryu)

51- گوجو ریو – اکیناوایی  (Goju Ryu–Okinawan)

52- گوجو ریو – کان ذن   (Goju Ryu–Kanzen)

53- گوجو ریو – می بوکان   (Goju Ryu–Meibukan)

54- گوسوکو  ریو   (Gosoku Ryu)

55- گوهاکو کای   (Gohaku Kai)

56- ماتسوبایاشی ریو   (Matsubayashi Ryu)

57- موتوبو  ریو   (Motobu Ryu)

58- نامبو دو ریو   (Nambu Do Ryu)

59- وادو کای   (Wado Kai)

60- وادو  ریو   (WadoRyu)

61- واشین ریو    (Washin Ryu)

62- یوسی‌کان   (Yoseikan)

63- یو‌شوکای   (Yoshukai)

64- یویی‌شین کان   (Yuishin Kan)

و …

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , ,