Saturday, 18 July 2015
25 September 2021
بررسی دروغ‌های رایج:

«از ترس مرگ به خدا پناه می‌بریم چون دین دروغ بزرگ است»

2012 July 15

سینا رهنما / رادیو کوچه

sina@koochehmail.com

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

سم هریس، Sam Harris که هم فلسفه خوانده و هم نوروساینس و نویسنده چند کتاب از جمله «پایان ایمان» و «نامه‌ای به ملت مسیحی» و دیگر آثار است. وی موسسه غیرانتفاعی برای پیش‌برد منطق و اهداف سکولار و دین زدایی را دنبال می‌کند. سخن‌رانی زیر که می‌بینید، چهل دقیقه گفت‌وگوی او درباره بیولوژی زندگی، مرگ و ترسی که ما را به کام دین هل می‌هد است و در پایان به چند پرسش هم پاسخ می‌دهد.

متن سخن‌رانی در آخرین گردهمایی آتئیست‌ها در استرالیا است و خواهی‌نخواهی همه چیز با یادی از کریستوفر هیچنز، شروع می‌شود، چهره‌ای که در پی ابتلا به سرطان از دنیا رفت و نبودش ضایعه‌ای است به دنیای عقل و منطق و مبارزه با خرافات دینی و مذهبی و در فرصت‌های دیگر به او خواهیم پرداخت. از همین رو سم هریس تصمیم می‌گیرد در این کنفرانس به تناقض‌هایی که دین آدمی را از آن‌ها فراری می‌دهد، اشاره کند، بزرگ‌ترین‌اش البته، مرگ. و این حس که آدم می‌تواند مسئله ترسناکی مانند مرگ را به راحتی با توجیه دینی، به نوعی مبادله و معامله تبدیل کرده و خود را آرام کند.

به گفته سم هریس، بشری که باید بتواند با یک‌سری تناقض روبه‌رو شده و برای آن راه حلی پیدا کند، با ابزار دین فقط از آن می‌تواند فرار کردن واقعی را یاد بگیرد. برای نمونه به مسئله ساخت آی‌پد، ابزار بسیار محبوب و پرفروش و دوست داشتنی محصولات کامپیوتری اپل در جهان اشاره می‌کند. گزارش‌هایی که از مراکز ساخت این محصول در چین منتشر شده، تاسف‌آور است. ساعات کار طولانی و طاقت‌فرسا و آمار بالای خودکشی در این کارخانه‌ها. آن قدر آمار خودکشی بالاست که دورتادور این ساختمان‌ها تور نصب می‌کنند تا کسانی که خودکشی می‌کنند را بشود جلویشان را گرفت. ولی در مقابل برای بهبود اوضاع این کارگران چیزی عوض نشده است. این‌ها ارزان کار می‌کنند که ما بتوانیم آی پد را ارزان بخریم و از آن لذت ببریم.

در نتیجه به گفته هریس، وقتی چنین دست‌گاهی به دست شما می‌رسد، از قضا بازش می‌کنید و خبر همین بدبخت‌هایی که با چنین مشکلات کاری دست به گریبان هستند تا این دست‌گاه ارزان به دست شما می‌رسد، قاعدتن باید به تناقض بیافتید و سردرگمی نشان دهید. این جاست که سرو کله دین و خدا پیدایش می‌شود: «قسمت این بوده.» «قسمت این بوده که من این جا باشم و حال این دست‌گاه را ببرم در حالی او قسمتش این بوده که بدبخت باشد.» به همین راحتی، چنین تناقضی را دین حل می‌کند. بی‌خود نیست مسایل غامضی مانند برده‌داری هیچ وقت توسط دین حل نشده و دست‌گاه تشکیلات مذهبی هیچ‌وقت هیچ‌کاری برای از بین برداشتن آن نکرده و نمی‌کند. برای تشکیلات دینی، قسمت و اراده خدا هست، خدا برای بعضی خواسته و برای بعضی نخواسته برای همین این تشکیلات به همین اندازه که درآمدش تهیه شود، با بقیه مسایل هیچ موردی ندارد. برای آن کاری هم نمی‌کند.

[youtube width=”500″ height=”378″]http://www.youtube.com/watch?v=ITTxTCz4Ums[/youtube]

دیگر مسئله‌ای که سم هریس به آن می‌پردازد، همین مسئله مرگ است. چیزی که غیر از دین، راهی برای فرار از ترس آن ارایه نمی‌دهد. دین با اشکال مختلفش می‌گوید برای مرگ هم راه حل هست، می‌شود از حالا آن طرف یک سری تسهیلات پیدا کرد – درحالی که غیرواقعی است و هیچ سند و مدرکی برای آن وجود ندارد – ولی به هر حال دین می‌گوید بیایید پیش من، آن را هم حل می‌کنم.

البته سم هریس هم برای ان راه حل سریع ندارد. می‌گوید وقتی دین را برش می‌داریم، این مشکلاتی که درست کرده پیدا می‌شود ولی بخشی از آن برای این است که هنوز زندگی بدون دین کارهای زیادی دارد که انجام دهد. از جمله این که چگونه برای مسایلی مثل مرگ و نیستی، راه حل بدهد.

آزمایش جالبی هم سم هریس در این مراسم برای حاضران دارد. به آن‌ها طوری آموزش می‌دهد که در آرامش تلاش کنند اعضای بدون خود را حس کرده و برای آن تصویر فرض کنند. در واقع می‌شود گفت بیش‌تر تصویرهای ساختگی ذهن را می‌شود انحصاری کرد ولی باید از آن بیرون آمد. به گفته سم هریس، بشر به تدریج یاد گرفته چطور از بدن خود به طور فیزیکی مراقبت کند ولی هنوز نتوانسته راه‌های تمرین و مراقبه درست از روح و روان خود را به دست آورد و بازار آن آمیخته به شارلاتانیسم است.

این سخن‌رانی را که به زبان انگلیسی است ببینید و چند پرسش جالب هم از سم هریس می‌شود که در نوع خود خوب است. یکی از آن‌ها درباره ماده مخدری به نام دی‌ام‌تی DMT  است که البته هریس از آن اطلاعی ندارد یا نمی‌دهد ولی کار ماده مخدر این است که ذهن را به سویی پرتاب می‌کند که تاکنون نرفته است. کسانی که از دنیای دی‌ام‌تی برمی‌گردند، نه خدا دیده ند نه پیامبر نه نهرهای روان و نه موجودات بیگانه. انگار ذهن به جهان دیگری می‌رود.

از سم هریس و نوشته های خوبش در آینده بیش‌تر در اندیشه‌گار خواهیم گفت.

  مطلب های بخش «اندیشه گار» را از این جا دنبال کنید.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , ,