Saturday, 18 July 2015
25 September 2021
دایره‌ی شکسته

«زبان هدف»

2012 July 15

مه‌شب تاجیک/ رادیو کوچه

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

هر کنش منتج به نتیجه‌ای به ابزارهای کاربردی و کارآمد خود نیاز دارد تا بتواند به هدف‌های میان‌مدت و بلندمدت با توجه به برنامه، دست‌رسی پیدا کند. این‌که ابزار چیست و باید چه تناسبی با سازه‌های کارکردی دیگر در مجموعه‌ی کنش‌مند داشته باشد، لزومن به تعبیر ما از المان‌های قابل دست‌رسی برمی‌گردد ولی ضرورت پرداختن به تجهیز به ‌منظور کارآمد شدن برای دست‌یابی به هدف، می‌تواند کیفیت و رویکرد نسبت به ابزار را تعیین کند. ابزارها همیشه در اختیار و تحت کنترل کنش‌گران هر حوزه‌ای نیستند حتا گاهی هم این ابزارها هستند که یک کنش را هدایت و مدیریت می‌کنند. یکی از ابزارهای توان‌مند، محرک و تاثیرگذار، «زبان» است که چه در تعریف عام خود و چه در جای‌گاه ویژه‌ی زبانیت در قالب «language» می‌تواند به هر کنشی، منظرگاه و مسیر راه ارایه دهد.

هر اجتماعی در تعریف عام کلمه، نحو موجود خود را در چیدمان‌های زبانی متفاوت ظاهر می‌سازد و کاربست زبان‌آورانه را در بافت جامعه تسری می‌دهد. این گونه است که صورت‌بندی زبان حاکمیت یک جامعه و فرهنگ مسلط، در تمام شئون زیست هر فرد انسانی در یک جامعه استخوان می‌بندد و رشد می‌کند و خود را گسترش می‌دهد و در تمام ابعاد می‌تواند قابلیت انشعاب خود را به رخ بکشد. همه‌چیز با توجه به نحو تسخیرکننده‌ی قدرت حاکمه، تبیین می‌شود و به این ترتیب قدرت بدون هیچ مزاحمتی خود را در هر گزاره‌ی اجتماعی چه در حوزه‌ی عمومی و چه در حوزه‌ی خصوصی نظام‌مند می‌سازد و هر گزاره نحو حاکمه را منتشر می‌کند. ساز و کار قدرت تکثیر شده، دیگر نیازی به ابزار کنترل بیرونی ندارد بلکه کافی است کنترل را در سطح زبان‌مند به جامعه‌ی مورد نظر تحمیل کند اگرچه گاهی نیازی هم به اعمال خشونت‌های این‌چنینی نیست چراکه در جامعه‌ای که هنوز زبان متبین ابزار ابراز وجود، حضور مستدام و اغناکننده نیست، نمی‌توان نیروی کنش‌گر قائم به ذاتی را تصور کرد که مجهز به زبانیت خود و مستقل از زبان قدرت حاکمه است.

در هر حال هر کنشی در سطح اجتماع بدون پرداخت و گسترش زبان منحصر به خود و در دست‌رسش نمی‌تواند راه به جایی ببرد و نتیجه‌ی متصور را داشته باشد چراکه پیش از هر حرکتی، باید ابزار زبان در اختیار هر کنشی قرار گیرد تا ساخت تئوریک بر پایه‌ی آن زبان و کلمه‌های در اختیار آن مجموعه‌ی کنش‌گر بنیان نهاده شود به عبارتی دیگر، نمی‌توان سخن از تغییر و شدن به میان آورد بدون آن‌که زبان منحصر به آن تغییر را فراهم آورد. هیچ گروه مدعی تغییری نمی‌تواند با گزاره‌های در دست قدرت حاکم به بیان موضوع مورد نظر خود بپردازد و از سویی نمی‌تواند انتظار داشته باشد تا افراد جامعه بدون در اختیار گرفتن زبان کارآمد در جهت تغییر، مسیر کنش‌مندی را در پیش گیرند. پس ضرورت هرگونه آغازی برای هر رفتار منتج به تغییر در اجتماع و از سویی هر عملی که قدرت را نشانه قرار می‌دهد، ساخت و پرداخت زبان‌آورانه در مجموعه‌ی خواهان دگرگونی است.

با تمام این احوال، واقعیت این است که احساس ضرورت فراهم آوردن ابزار، خبر از ورود به مرحله‌ای را می‌دهد که یک کنش در سطح اجتماع در مسیر درست خود قرار گرفته است. به نوعی می‌توان این جای‌گری در مسیر را پی‌آمد شکل‌گیری زبان کارآمد دانست یعنی این‌که توانایی و قدرت تبیین، کنش‌گر را شایسته‌ی دگرگونی در بیان و ساخت معانی می‌کند و به‌تبع آن، ساخت معانی و پرداخت نقشه‌ی راه، به‌طور خودبه‌خودی کنش را در نقطه‌ی آغاز قرار می‌دهد و به این طریق، مختصات یک کنش در نقطه‌ی تداوم بردار تعریف‌پذیر و قابل مشاهده می‌شود. در نهایت گره‌گشایی از بن‌بست تاریخی کنش‌های بی‌سرانجام حال حاضر اجتماع ما به این مهم بازمی‌گردد که هنوز نتوانسته‌ایم برای حرکت در مسیر، زبان کارآمد و بسنده‌ای را در اختیار بگیریم و علاوه بر آن، هم‌چنان زبان قدرت حاکمه، تسلط خود را حفظ کرده است و مدام در حال تکثیر و تسری و گسترش خود عمل می‌کند و این همان برنامه‌ی پایداری است که اراده‌ی درخواست‌کننده‌ی دگرگونی از آن ناتوان است و باید هرچه‌ زودتر به‌سوی در اختیار گرفتن زبان کارآمد خود ره‌سپار شود در غیر این صورت، در هر شرایطی هر کنشی از سوی جماعت کنش‌گر به نفع قدرت حاکمه محفوظ می‌ماند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , ,