Saturday, 18 July 2015
23 September 2021
هفت‌سنگ

«تغییر برای خلاقیت»

2012 July 15

رضا حاجی‌حسینی/ رادیو کوچه

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

جهان ما در حال تغییر است، سریع و بدون دمی درنگ. این تغییرات گر‌چه دست‌آورد‌های نیکویی دارند، اما مشکلات جدیدى هم با خود‌شان می‌آورند. نو شدن پیوسته، دشواری‌هایی برای فکر و اندیشه‌ ایجاد می‌کند. در این میان آن‌ها که خلاق‌ترند، مدام قالب‌هاى فکرى خود را در هم می‌شکنند و به پدیده‌ها از زاویه‌های دیگرى نگاه مى‌کنند و به این ترتیب از تغییر، آسیب کم‌تری می‌بینند یا چه بسا که اصلن آسیب نمی‌بینند. چنین ویژگی‌ای را باید از کودکی در بچه‌ها ایجاد کرد.

طبیعی است در چنین عصری، بچه‌های خلاق‌تر که مهارت تفکر و انتقاد را آموخته‌اند، مى‌توانند به درک به‌تری از پدیده‌ها برسند و مشکلات‌شان را راحت‌تر و شاید هم سریع‌تر، حل کنند.

به باور کارشناسان علوم تعلیمی و تربیتی، خلاقیت، بارز‌ترین شکل خودباورى است. آنان اغلب معتقدند براى کودک، چیزی به‌تر از این نیست که بتواند خودش را راحت و بدون ترس، مطرح کند و این مطرح کردن، یعنى خلق چیزى از احساسات و تجربیات که مى‌تواند به بالا رفتن سطح بهداشت روانى، عاطفى کودک کمک کند.

تجربه‌ی بچه‌ها در سال‌هاى اول زندگى، تاثیر عمیقی بر رشد خلاقیت‌شان می‌گذارد اما آن‌ها باید آزاد باشند تا این خلاقیت را بروز دهند، یعنی باید شرایطی برای‌شان فراهم باشد که آزادانه فعالیت کنند. حاصل این فعالیت آزادانه، رسیدن به خود‌باورى است.

تجربه‌ی خلاق، بر آن‌چه یک کودک ممکن است فکر یا احساس کند، اثر می‌گذارد. به بیان علمی‌تر، خلاقیت باعث فراهم شدن فرصت‌هایى براى سنجش افکار نوین و حل مسئله می‌شود و به شناخت خصوصیات منحصر به فرد کودک کمک مى‌کند. هم‌چنین فرصت‌هاى عالى را براى خاص کردن آموزش و تمرکز روى هر کودک فراهم مى‌آورد.

بچه‌ها براى فکر و بازى خلاق، به فرصت‌ نیاز دارند. پس برای هم‌راهی با آن‌ها، کار را با فعالیت در راستای علایق‌شان شروع کنید. به این ترتیب که مثلن با جدیت به آن‌چه مى‌گویند گوش کنید. براى این منظور، ضبط صدا و نوشتن حرف‌ها و یادداشت‌بردارى و مرور آن‌ها براى معلم‌ها مفید و سودمند است.

یادتان باشد خلاق بودن چیزى بیش از نقاشى یا رنگ‌آمیزى است. فعالیت‌هایی مثل عکاسى، موسیقى، گردش علمى، کار با سیم، کاغذ، چوب، آب و … را حتمن با بچه‌ها تجربه کنید. فراهم کردن فرصت‌هاى زیاد براى کشف موضوع‌ و پی‌گیرى ایده‌هاى بچه‌ها بسیار مهم است.

خلاقیت بچه‌ها را اما به صورت‌های مختلف مى‌توان تقویت کرد و به نظر مى‌رسد «بازى»، نقش مهمى در این ماجرا داشته باشد. در بازى خلاق، بچه‌ها چیزهاى آشنا و ساخته شده را با یک روش جدید و غیر‌معمول به کار مى‌برند یا سرگرم ایفاى نقش یا بازى خیالى می‌شوند.

روح خلاق بیش از هر چیز با بداهه‌سازی و بداهه‌‌‌بازى تقویت مى‌شود. این بازى‌ها براى بچه‌ها امری جدى است و داشتن فرصت بازى آزادانه، براى سلامت آن‌ها، حیاتى.

در آغاز دوران کودکى، بازى، باعث رشد جسمى کودک می‌شود و درک حسى و مهارت‌هاى حرکتى او را پرورش مى‌دهد. بچه‌ها با بازى و تکرار مهارت‌هاى فیزیکى اساسی، توانایى‌های خود را تکمیل می‌کنند.

علاوه بر این‌ها، یکى از مهم‌ترین فایده‌هاى بازى، تاثیر آن بر رشد اجتماعى فرد است. با انجام بازى‌های دراماتیک‌ (نمایشى)، بچه‌ها کم‌کم یاد مى‌گیرند به نیازهاى هم توجه کنند و به ارزش‌ها و دیدگاه‌هاى متفاوت، احترام بگذارند. آن‌ها در ابراز و کنترل احساسات‌شان توان‌مند مى‌شوند و استرس‌های کودکانه‌شان هم کاهش پیدا می‌کند.

مسئله‌ی مهم اما این است که بچه‌ها باید خودشان باشند و نیازى نیست در طول بازى مطابق معیارهاى بزرگ‌سالان رفتار کنند.

مربیان زبده اغلب تلاش می‌کنند از طریق بازى توانایى‌هاى کودکان را براى ابراز خود پرورش دهند. هم‌چنین باید به بچه‌ها کمک کنیم تا با الهام‌هاى خود بازى را پایه‌گذارى کنند. یادمان باشد که هدف از بازى باید خشنودى و رضایت بچه‌ها باشد نه کنترل آن‌ها.

بازى فرصت رسیدن به مهارت در محیط را به بچه‌ها مى‌دهد و آن‌ها در جریان بازى، انتخاب و تصمیم‌گیرى را تمرین مى‌کنند. کمک به پیش‌رفت و توسعه‌ی دیدگاه منحصر به فرد کودک و شیوه‌ی فردى بیان خلاق از دیگر فایده‌های بازی است. بازى یک فعالیت خود بیان‌گر است که قدرت تخیل بچه‌ها را به کار مى‌گیرد و به‌تر است نتیجه‌ی افکار خود آن‌ها باشد.

ایده‌هاى خلاق بچه‌ها، با تشویق‌شان براى مواجه شدن با کاربردهاى جدید و نامتعارف وسایل برانگیخته می‌شود‌. سعى کنیم آن‌ها را در معرض این ایده‌هاى جدید قرار دهیم و براى ارایه‌ی بیش از یک راه حل یا جواب، تشویق‌شان کنیم.

در مورد انتخاب اسباب‌بازی برای بچه‌ها هم باید وسایلی را انتخاب کرد که کم‌تر محدود‌کننده باشند و بشود به صورت‌های مختلف از آن‌ها استفاده کرد. صورت‌هایی که مشوق قدرت تخیل کودکان باشند. البته از سوی دیگر باید از تهیه‌ی اسباب‌بازى‌ها و وسایلى که هر کارى را براى بچه‌ها آسان مى‌کنند و جایى براى تخیل باقى نمى‌گذارند، خوددارى کرد. توصیه‌ی هفت‌سنگ به شما این است که تعداد مناسب و متعادلى از وسایل بازی براى بچه‌ها فراهم کنید و با تغییر دایمى آن‌ها یا تغییر مکان‌شان، آن‌ها را مهیج نشان دهید.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , ,