شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
20 December 2016
آب در هاون کوبیدن،

«عصر انزوای حاکمیت ایران و جنبش غیرمتعهدها»

۱۳۹۱ شهریور ۰۸

تذکار از رادیو کوچه: یکی از سیاست‌های کاری در رادیو کوچه انتشار نظرها و نامه و ایده‌های خوانندگان است. بی‌شک رادیو کوچه تایید و یا تکذیبی بر این نامه‌های وارده ندارد. اما با توجه به روش این رسانه، اگر منطبق با اصول کاری رادیو باشد -که در بخش‌هایی به این نکات اشاره شده است- آن را منتشر خواهد کرد. مخاطب این نامه‌ها در هر شرایطی حق دارند که نوشته‌ای در پاسخ به این نامه‌ها به رادیو ارسال کنند. بی‌شک این نوشته بی‌کم و کاست در پایگاه اینترنتی رادیو کوچه منتشر خواهد شد. اینک آن چه در پی می‌آید نامه‌ای دیگر از یکی از خوانندگان رادیو کوچه است که مسایل صدای آمریکا را دنبال می‌کند. برای هر نوع پاسخ به این نوشته شما می‌توانید با آدرس پست اکترونیکی: contact(at)koochehmail.com در تماس باشید.

ائلچین حاتمی / مطلب وارده

تهران میزبان شانزدهمین اجلاس سران کشورهای غیرمتعهد می‌باشد که در تاریخ 30 و 31 اگوست با شرکت سران کشورهای عضو برگزار می‌شود. این اجلاس در شرایطی برگزار می‌شود که حکومت ایران با بحران‌های اقتصادی و اجتماعی شدید داخلی و انزوای گسترده سیاسی از طرف جامعه جهانی دست و پنجه نرم می‌کند. دولت احمدی‌نژاد به همین مناسبت شهر تهران را به مدت 5 روز از 26 آگوست تا 31 آگوست تعطیل کرده است در مدت این 5 روز به خاطر ترس از اعتراضات مردمی تدابیر شدید امنیتی در تهران و سایر نقاط ایران اتخاظ شده است و نظارت و کنترل بر شهر تهران و امنیت آن بنا به گفته معاون امنیتی استان‌دار تهران به سپاه پاسداران واگذار شده است. بسیج کردن 110 هزار نفر از پرسنل نیروی انتظامی و هم‌کاری آن‌ها با سپاه، وزارت اطلاعات و ستاد کل نیروهای مسلح بنا به اظهارات احمد‌رضا رادان جانشین فرماندهی انتظامی نشان می‌دهد که موضوع نه ایجاد نظم در داخل کشور به‌ویژه شهر تهران بلکه بیش‌تر امنیتی است. حاکمیت ایران هراس از این دارد که مبادا در وضعیت اقتصادی و اجتماعی حاد و ملتهب کشور و انزوای شدید حاکمیت در سطح بین‌المللی مردم ناراضی به پا خیزند و در برابر چشمان سران غیر‌متعهد‌ها خواسته‌ها و انتقادهای خود را مطرح نمایند.

جنبش غیر‌متعهد‌ها در دهه 1960 با ابتکار و هم‌فکری سران چند کشور در حال توسعه به‌خصوص جمال عبدالناصر از مصر، مارشال تیتو رهبر یوگسلاوی، جواهر لعل نهرو نخست وزیر هند و احمد سوکارنو رییس جمهوری اندونزی تشکیل شد. اکثر این افراد گرایشات چپ، ضد غربی و ضد اسراییلی داشتند و از حمایت اتحاد جماهیر شوروی سابق برخوردار بودند. با این‌که در ظاهر امر سیاست مستقلی را دنبال می‌کردند ولی به بلوک کشورهای کمونیستی نزدیک بودند و یکی از اهداف اصلی آن‌ها مبارزه با امپریالیسم و دخالت غرب بود. منظور از امپریالیسم نفوذ و برتری آمریکا و کشورهای غربی در اقصی نقاط دنیا بود که از سیاست اقتصاد آزاد و روابط متقابل پیروی می‌کردند. اکثر این کشورها عقب مانده، فقیر و بعضی‌ها هم در حال توسعه بودند می‌خواستند برتری کشورهای غربی به‌ویژه آمریکا را به چالش بکشانند و اتحاد جماهیر شوروی سابق هم با استفاده ابزاری از برخی از این کشورها در زمینه مبارزه با امپریالیسمی که تصور می‌کردند می‌خواست از اهداف و فعالیت جنبش بهره‌برداری سیاسی بکند. ولی به عقیده بسیاری از کارشناسان سیاسی بعد از فروپاشی شوروی سابق و پایان جنگ سرد این جنبش از اهداف خود دور شده است با این که تلاش کرده اهداف و هویت جدیدی برای خود تعریف نماید ولی در طول چند دهه فعالیت جنبش نه در سابق و در حال حاضر نقش آن در تحولات و معادلات بین‌المللی ناچیز بوده است.

با استناد به بی‌بی‌سی جنبش غیر‌متعهد‌ها در حال حاضر 120 عضواصلی و حدودن 20 عضو ناظر دارد که بیش‌تر از کشورهای توسعه نیافته و در حال توسعه می‌باشند. از اوایل ماه سپتامبر سال 2012 با برگزاری شانزدهمین اجلاس سران کشورهای عضو ریاست جنبش غیر‌متعهد‌ها از مصر به ایران منتقل خواهد شد و حکومت این کشور به‌مدت 3 سال ریاست این جنبش را برعهده خواهد داشت.

بسیاری از مقامات حکومت ایران به‌ویژه افراد نزدیک به آیت‌اله علی خامنه‌ای رهبر دینی ایران به‌ویژه فرماندهان سپاه و امامان جمعه در خطبه‌های خود برگزاری این اجلاس در تهران را به عنوان موفقیت حکومت ایران و فرصتی برای شکست تحریم‌های غرب و جامعه بین‌المللی وانمود کرده‌اند و چنین فکر می‌کنند که با نشستن ایران بر کرسی ریاست کشورهای عضو از برنامه بحث بر انگیز و پرمناقشه هسته‌ای ایران می‌توانند دفاع بکنند و ایران می‌تواند با جلب حمایت عملی این کشورها تلاش‌های دنیای غرب برای انزوای حکومت ایران را که به‌نظر حاکمیت اسلامی ایران دشمنان اسلام و ایران تلقی می‌شوند خنثا سازد. در واقع فعالیت پرهزینه ایران در این زمینه برای برون رفت از انزوای سیاسی و کاهش اثرات تحریم‌های بین‌الملی می‌باشد. بنابراین حکومت ایران برای فرار از این انزوای مهلک و دور زدن تحریم‌ها که در نتیجه سیاست‌های غیرعقلانی و ایدئولوزیک دولت مردان به‌ویژه رهبر مطلق‌گرا و طرف‌داران آن و به دنبال آن عدم سازش با جامعه جهانی در مورد برنامه هسته‌ای سعی بر این دارند این اجلاس با موفقیت به پایان برسد تا اینکه به‌نظر آن‌ها ایران بتواند نقش مهمی را معادلات بین‌المللی و منطقه‌ای بازی کند و در تحولات بین‌المللی حضور فعال داشته باشد.

مهم‌ترین فعالیت این جنبش از بدو تشکیل نشست سران و نمایندگان کشورهای عضو هر سه سال یک‌بار در کشورهایی که کرسی ریاست را به‌صورت دوره‌ای به‌دست می‌گیرند می‌باشد. تا حالا اکثر این اجلاس‌ها با یک بیانیه کلی در مورد اهداف و فعالیت جنبش به پایان رسیده است. چون جنبش غیرمتعهدها بر خلاف سایر سازمان‌های بین‌المللی مثل سازمان ملل متحد و تشکیلات‌های تابعه مثل شورای امنیت، یونسکو، یونسف و … فاقد قدرت اجرایی و تصمیم‌گیری می‌باشد و در تحولات بین‌الملی مثل مبارزه با تروریزم، جنگ و صلح، جلوگیری از کشتار و نسل‌کشی، فعالیت در زمینه فقر و بهبود حقوق بشر، جلوگیری از گسترش سلاح‌های کشتار جمعی و غیره اثری از نقش غیر‌متعهد‌ها دیده نمی‌شود اگر هم بوده باشد خیلی ناچیز می‌باشد. در حال حاضر هم این جنبش به دلیل پارادوکس‌های موجود، تشتت آرا در بین اعضا، اختلاف نظرهای درونی جنبش و نداشتن مقر و دبیرخانه ثابت در یکی از کشورها‌ی عضو به عقیده اکثر کاشناسان سیاسی دیگر قدرت تاثیر‌گذاری خود را در تحولات بین‌المللی تقریبن به‌کلی از دست داده است.

دولت ایران با بزرگ‌نمایی و بهره‌گیری از این اجلاس می‌خواهد انزوای سیاسی خود را پنهان کند و هدفش فرار از انزوا و بی‌تاثیر کردن تحریم‌های بین‌المللی و جلب حمایت کشورهای عضو برای حمایت از برنامه هسته‌ای ایران و حل بحران سوریه به نفع حکومت بشار اسد می‌باشد. اما با توجه به واقعیات و شرایط سیاسی بین‌المللی و منطقه‌ای عملی شدن هر کدام از این دستاوردها در شرایط کنونی به نفع حاکمیت ایران مشکل است. چون به‌دلیل پای‌بندی اعضای جنبش به قوانین بین‌المللی و رابطه نزدیک آن‌ها با کشورهای غربی به‌خصوص آمریکا اکثریت اعضا جمهوری اسلامی را در رسیدن به این اهداف هم‌راهی نخواهند کرد و این اجلاس دست آوردی جز ژست سیاسی کاذب در برابر غرب برای حاکمیت ایران به‌بار نخواهد آورد. کشورهایی که نفوظ غرب به‌ویژه آمریکا در آن‌ها بالاست و به عنوان متحد استراتژیک این کشور محسوب می‌شوند و در جنبش حضور دارند بعید به‌نظر می‌رسد قوانین بین‌الملی و تحریم‌های غرب را زیر پا گذاشته نفت ایران را خریداری کنند و ایران را برای فرار و دور زدن تحریم‌ها یاری کنند. در مورد برنامه هسته‌ای هم مثل قبل احتمالن جنبش به دادن یک بیانیه اکتفا کند که فقط روی کاغذ مانده و ارزش عملی و اجرایی نخواهد داشت. برخی کشورهای عضو به‌خصوص کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی و اکثر کشورهای عربی که عضو جنبش هستند هیچ اقدامی در حل بحران سوریه به‌نفع حکومت بشار اسد نخواهند کرد چون اکثریت قریب به اتفاق آن‌ها از مخالفان حمایت کرده و جنایات حکومت بشار اسد را محکوم می‌کنند. اکثر این کشورها موضع سیاسی متفاوت و متضاد با دولت ایران که از بشار اسد حمایت می‌کند دارند. در صورت ادامه وضع موجود یعنی سیاست تنش آلود حاکمیت ایران با جامعه بین‌الملل و عدم پای‌بندی آن به اصول و قواعد بین‌المللی احتمالن بعضی از کشورهای عضو مثل هند به ایران در پروژه نفت در برابر غذا که برای آینده ایران پیش‌بینی شده است کمک کنند. معامله پایاپای نفت ایران با مواد غذایی را در دستور سیاست‌های اقتصادی کشور خود قرار دهند.

تعطیلی شهر تهران و حومه در زمان برگزاری اجلاس سران غیر‌متعهد در تهران بنا به گزارش روزنامه شرق روزانه نزدیک به یک میلیارد دلار ضرر را برای کشور تحمیل کرده است. در نتیجه این تلاش بیهوده و محاسبات اشتباه و به دور از اندیشه دولت‌مردان حکومت جمهوری اسلامی که هیچ سودی به‌جز تامین اهداف ایدئولوژیک حکومت برای مردم ایران نخواهد داشت صدمات جبران‌ناپذیری به کسب و کار مردم وارد شده است و به نارضایتی عمیق عمومی دامن زده است.

حال به عقیده کارشناسان و صاحب‌نظران سیاسی بعد از نشستن دولت ایران بر کرسی ریاست احتمالن دیگر این جنبش برای اکثر کشورهای عضو جذابیت و دلیلی برای هم‌راهی و قرار گرفتن در کنار ایران منزوی که به تعهدات بین‌المللی پای‌بند نیست و آن‌ها را نقض می‌کند نخواهد داشت. حتا در این اجلاس احتمال این‌که عده‌ای از سران و نمایندگان اعضا شرکت نکنند زیاد است. حتا ویکتوریا نولاند سخن‌گوی وزارت خارجه آمریکا به خبرگزاری فرانسه گفته است که ایران «بسیاری از تعهدات بین‌المللی خود را نقض کرده» و میزبانی آن برای اجلاس غیر‌متعهدها «عجیب» است. با توجه به این احتمالن حضور کشورهای عضو به‌خصوص در سطح مقامات عالی رتبه مثل رییس جمهوری و نخست وزیر به‌ویژه کشورهایی که مناسبات اقتصادی و سیاسی خوبی با آمریکا دارند کم‌رنگ خواهد بود.

در طول 3 سال ریاست ایران بر جنبش غیرمتعهدها پیش‌بینی می‌شود کشورهایی ایران را هم‌راهی بکنند که سیستمی مشابه حاکمیت ایران دارند و ناقض حقوق بشر می‌باشند و مخالف سنتی غرب محسوب می‌شوند. در زمینه بهبود حقوق بشر و دموکراسی هم در داخل کشورهای عضو این جنبش با نسبی انگاری مسایل حقوق بشری فعالیت چندانی نداشته است و تقریبن 30 کشور اول جهان که از لحاظ نقض حقوق بشر در صدر جدول هستند در این جنبش عضویت دارند و این‌ها به نقض حقوق بشر این‌گونه سرپوش گذاشته‌اند که در طرح مسایل حقوق بشری بایستی شرایط مذهبی و فرهنگی آن کشور در نظر گرفته شود تا این‌که بتوانند با استفاده از ابزار سرکوب و قوه قهریه خواسته‌های ایدئولوژیک خود را بر مردم تحمیل کنند.

از مطالب فوق نتیجه‌گیری می‌شود با توجه به نقض قوانین بین‌المللی توسط حاکمیت ایران و سیاست خصمانه این دولت در برابر جامعه جهانی، حمایت از تروریزم بین‌الملل و نقض شدید حقوق بشر در داخل کشور و منزوی شدن شدید ایران در دنیا در نتیجه سیاست‌ها و مواضع ایدئولوژیک و تنش‌زای حکومت در مقابل جامعه بین‌المللی، تشدید بحران‌های اقتصادی و اجتماعی‌ در داخل کشور مثل فقر، بی‌کاری، کاهش در آمد و قدرت خرید مردم، کاهش ارزش واحد پول ملی در برابر واحد پول سایر کشورها، در نتیجه سیاست‌های نادرست اقتصادی دولت و تحریم‌های بین‌المللی، جنبش غیر‌متعهد‌ها در طول این 3 سال نقش و تاثیر چندانی را برای برون رفت از انزوا و کاهش تاثیر تحریم‌های بین‌المللی در ایران نخواهد داشت. حتا با ادامه وضع موجود احتمال ترغیب کشورهای طرفدار غرب و کشورهایی که پایبند به قوانین بین المللی هستند توسط دنیای غرب به‌ویژه آمریکا برای خروج از جنبش وجود دارد. نمونه بارز آن را در موضع اعضای کنفرانس اسلامی در مورد سوریه دیدیم که برخلاف میل باطنی دو کشور ایران و سوریه به اخراج دولت سوریه از سازمان کنفرانس اسلامی رای دادند. در مورد جنبش غیر‌متعهد‌ها هم این کشورها با این‌که به طور رسمی جنبش را ترک نکرده‌اند ولی با توجه به سوابق و نقش خنثا و ناچیز این جنبش در تغییر و تحولات جهانی اهمیت زیادی برای آن قائل نیستند. بنا به نظر اکثر کارشنانان مسایل سیاسی و اجتماعی آگاهی بیش‌تر مردم  به‌ویژه قشر تحصیل کرده جامعه که الان با بی‌کاری فزاینده دست به گریبان هستند در باره ماهیت این جنبش و هزینه‌های میلیاردی بیهوده آن و باجدهی به اعضای فقیر و توسعه نیافته جنبش و جلب آرا‌ آن‌ها به منظور بهره‌برداری سیاسی و ایدئولوژیک در برابر غرب که تاثیر منفی شدیدی بر منافع ملی کشور به‌ویژه بر وضعیت معیشتی و اقتصادی مردم عادی دارد می‌تواند شرایط داخلی کشور را بیش از گذشته بحرانی کرده و نارضایتی عمومی را عمیق‌تر کند‌. عدم مشارکت جمع کثیری از کشورهای عضو که مایل به هم‌کاری با ایران نیستند، در فعالیت جنبش غیر‌متعهدها در مدت 3 سال ریاست ایران بر کرسی این جنبش پر‌هزینه و فاقد هدف مشخص می‌تواند شکاف‌ها و اختلاف‌ها را بین اعضای جنبش بیش‌تر کرده و در نهایت می‌تواند به توقف فعالیت و انحلال تدریجی آن منجر شود.‌

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , ,