Saturday, 18 July 2015
04 August 2021
فرهنگستان 4

«درهای باز، سفر بین فرهنگی ایران و اسپانیا»

2010 January 16

حمید جعفری / رادیو کوچه

نشست هفتگی شهر کتاب در روز سه‌شنبه، ۲۲ دی، ساعت ۱۶:۳۰ به بررسی مشترکات فرهنگی بین ایران و اسپانیا در حوزه فلسفه، ادبیات و موسیقی اختصاص داشت که با حضور غلامرضا اعوانی، میرجلال‌الدین کزازی، داریوش پیرنیاکان، حسن شفتی (رئیس انجمن دوستی ایران و اسپانیا)، و لئوپولدو استامپا (سفیر اسپانیا در ایران) و با همکاری انجمن دوستی ایران و اسپانیا در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار شد.

20100116-farhangestan-koocheh

در آغاز این نشست، سید حسن شفتی گفت: «نگاه ما در انجمن دوستی، پیوند ایران و اسپانیاست و باید آن را به شکل‌های گوناگون توسعه دهیم. ویژگی‌های فرهنگی در دو قاره متفاوت و با فاصله جغرافیایی چشمگیری یک موضوع استثنایی به‌شمار می‌آید که امیدواریم در فرصت‌های مناسب و مکرر این بحث‌ها را ادامه دهیم.»

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید


وی افزود: «نگاه ابن سینا و داستان‌های سهروردی و فخرالدین رازی فرهنگ و ادب شکل گرفته‌ای در تعامل با ایران و اسپانیاست و مولانا در دمشق با ابن عربی ارتباط داشت و اگر به سده‌های اخیر برسیم «فدریکو گارسیا لورکا» را می‌یابیم که بستر فرهنگی فراوانی در اسپانیا داشته و برای تعامل با کشور ما تشابه فرهنگی بسیاری را می‌بینیم.»
شفتی یادآور شد: «از آن زمان تا امروز به نوعی زمینه‌سازی شده و علاقه مشترک و پدیده‌های فرهنگی ایران و اسپانیا بستری را فراهم کرده تا مجموعه‌ای غنی از فرهنگ را در پیش ما گذارد. به طرز عجیبی متوجه می‌شوید خواص و فرهنگیان به این معنا تاکید دارند که فتوحات در آندلس به دست ایرانیان نبود اما ادب و فرهنگ و دانش از ایران به آندلس رفته است.»

سپس لئوپولدو استامپا، سفیر اسپانیا در ایران به زبان اسپانیولی سخن گفت و همسرش آن را برای حاضران در جلسه به فارسی ترجمه کرد. سفیر اسپانیا در ایران خاطرنشان کرد: در کشور اسپانیا درباره هنر، علم و تمدن ایرانی پیش از اسلام و دوره اسلامی شناخت کمی وجود دارد و این هنر در اروپا بیشتر به نام عرب‌زبانان است و این مسأله به اشتباه گرفته می‌شود ولی ما می‌دانیم این تأثیرات ایرانی است و باید بیشتر شناخته شود.
وی افزود: تأکید می‌کنم که ایران پیش از اعراب از یک تمدن بالایی برخوردار بوده‌اند و مراکز علمی بسیاری در دوره ساسانیان وجود داشته است. بخش اعظم نجوم ایران پیش از ساسانی و از دوره بابلیان شکل گرفته و به اسپانیا آمده است. پس از آن در زمینه نجوم و ریاضی مکمل ساسانی وجود داشته که وارد دنیای علمی اعراب شده است..
وی افزود: علم ریاضی و نجوم انتزاعی است و یک توریستی که به اسپانیا می‌آید بیشتر به سمت دیدنی‌ها و جاذبه‌های گردشگری می‌رود و به سختی می‌تواند قضاوت ‌کند یک‌سری تمدن‌ها به دیگر تمدن‌های تأثیر داشته است. این تأثیرات را در هنر و معماری سریع‌تر می‌توان دید. بیشترین میراث فرهنگ و هنر اسلامی و ایرانی را در مساجد، قصرها و کاخ‌ها مدیون فرمول‌های طراحی شده ایرانیان‌‌ است و این‌ها از کشورهای عربی سرچشمه نمی‌گیرد. زیبایی هنر اسلامی از هیچ به‌وجود نیامده و تمام این تأثیرات را از ایران ساسانی گرفته‌اند.

سپس غلامرضا اعوانی در زمینه فلسفه به اشتراکات ایران و اسپانیا پرداخت . رییس مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران خاطرنشان کرد: اسپانیا فیلسوفان یهودی داشته که تحت تأثیر مسلمانان بوده‌اند و می‌بینیم که تمام آثار ابن رشد به فارسی ترجمه شده است. مسلمانان در علم نجوم تحول به‌وجود آوردند رصدخانه‌هایی که در ایران، اصفهان، هرات و سمرقند، قاهره و… بود نشان از این تحول است. شاخه‌هایی از ریاضیات که خوارزمی نوشته و کتاب طب ابن سینا به نام قانون بعد از انجیل پرطرفدارترین کتاب به‌شمار می‌رفته است.
اعوانی یادآور شد: اسپانیا بر غرب بسیار تأثیرگذار بوده و غرب مدیون اسپانیاست و از طریق اسپانیا در آمریکای جنوبی از معماری ایرانی بهره گرفته است. از طریق اسپانیا فرهنگ ما به هرجایی که تحت تأثیر فرهنگ اسپانیا بوده به آمریکای لاتین نیز نفوذ کرده است.

سخنران بعدی، میرجلال‌الدین کزازی بود که سخنانش را این‌گونه آغاز کرد: نمی‌توان گفت اسپانیا یکی از کانون‌های فرهنگ و ادب ایران شمرده می‌شده است، مانند پاره‌ای دیگر از کشورهای اروپایی، اگر بخواهیم به چرایی پدیده‌ها بپردازیم و به این پرسش پاسخ دهیم می‌بینیم که پیوند اسپانیا با تاریخ و فرهنگ ایرانی در جهان باستان و روزگار نو با میانجی و پایمردی انجام گرفته است.
وی افزود ما:  نمی‌خواهیم مانند دیگران آن‌چه ازآن ما نیست به نیرنگ و ترفند به خود بازبندیم و آن‌چه ازآن ماست به آسانی از دست بدهیم. فرهنگ ایرانی به یاری دین اسلام به اسپانیا برده شد و بزرگانی در آن سرزمین پدید آمدند که مایه نازش بودند و قلمرو گوناگون دانش، ادب و هنر را پایه‌ریزی کردند اما اسپانیایی‌ها از آن روی که با زبان پارسی کمتر آشنایی داشتند فرهنگ ایرانی را به یاری زبان تازی می‌شناختند و بخت آن را نیافتند که با زبان شکرین ایرانی آشنا شوند.
این استاد دانشگاه یادآور شد: یکی از گرامی‌ترین و گرانمایه‌ترین داستان‌هایی که تا کنون نوشته شده دن کیشوت از سروانتس نویسنده اسپانیایی است. دو ویژگی برجسته دن کیشوت که با شیوه داستان‌نویسی ایرانی می‌بینیم روش داستان در داستان است که از کهن‌ترین شیوه‌های داستان‌نویسی محسوب می‌شود. ادب‌شناسان باخترینه برآن باورند که این ویژگی از ادب خاورانه ستانده شده است.
کزازی یادآور شد: این داستان‌ها از درون داستان‌های هزار و یکشب برآمده و شیوه‌‌ای در داستان‌نویسی پدید آورده است. اسپانیایی‌ها با زبان و ادب پارسی در روزگار کهن‌تر به یاری دیگر زبان‌های اروپایی آمدند و ما ایرانیان با اسپانیایی‌ها بیش از دیگر اروپایی‌ها پیوند داریم، اگر کسی از ایران به اسپانیا برود خود را غریب نمی‌بیند هر چند مسلمانی در آن‌جا مشاهده نمی‌‌شود. سال‌ها فرمان راندن مسلمانان بر اسپانیا که به عنوان دروازه‌ای به‌شمار می‌رفته که اروپاییان از آن توانسته‌اند با فرهنگ ایرانی آشنا شوند انگیزه‌ای است که ما ایرانیان در اسپانیا خود را غریبه نمی‌یابیم.

آخرین سخنران این نشست، داریوش پیر نیاکان بود. وی توضیح داد: آنالیز ردیف‌ها و ریتم‌های موسیقی ما نشان می‌دهد که دقیقا همان ریتم‌هایی است که در موسیقی فلامینگوی اسپانیا نیز وجود دارد به خصوص موسیقی کولی‌های اسپانیا که اساسا عده‌ای معتقدند آنها از جنوب ایران به اسپانیا مهاجرت کرده‌اند.
وی «زریاب» را به عنوان یکی از تاثیرگذارترین اشخاص ایرانی تبار در پایه گذاری موسیقی فلامینگو توصیف کرد که توانست کل مبانی موسیقی ایران را به آندلس و اروپا ببرد.   پیرنیاکان تاکید کرد: بیان این نکات برآمده از احساسات ناسیونالیستی نیست بلکه من مدتها در این زمینه پژوهش کرده‌ام و بر اساس مستندات مکتوب و حتی اقرارهای خود صاحب‌نظران اسپانیایی در این زمینه حرف می‌زنم.
وی در پایان با ضروری دانستن حفظ اصالت های ملی، اذعان کرد: سال گذشته کشورهای همجوار ما نظیر تاجیکستان و آذربایجان می‌خواستند موسیقی ملی ما را در یونسکو، به نام خودشان ثبت کنند اما با تلاش‌های ما در خانه موسیقی از این کار جلوگیری شد و توانستیم موسیقی ایرانی را به نام خودمان به ثبت برسانیم.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , 

۱ Comment