Saturday, 18 July 2015
14 August 2020
مجموعه برنامه سیاه‌چاله (قسمت هشتم)

«دنباله‌دار»

2013 January 04

هادی ناصری/ رادیو کوچه

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

سلام. با هشتمین قسمت از مجموعه برنامه‌های سیاه چاله که به موضوعات ستاره‌شناسی و نجوم می‌پردازد با شما هستیم. این قسمت از برنامه به دنباله‌دارها می‌پردازد. با ما باشید.

«دنباله‌دار» یا « Comet» قطعه سنگی است که می‌تواند دارای گاز و غبار یخ زده نیز باشد. نام ستاره در «ستاره دنباله‌دار» غلط مصطلحی است که به علت درخشان بودن ستاره وار آن‌ها اطلاق می‌شود. واژه Comet  از واژه یونانی « kometes» به معنی مو و سر گرفته شده است. دنباله‌دارها اندازه‌ای بین ده تا سی کیلومتر دارند و وقتی در اثر اختلالات گرانشی از مسیرشان منحرف شده و در دام گرانش خورشید می‌افتند، در مداری معمولن بیضوی به دور آن می‌گردند. با نزدیک شدن دنباله‌دار به خورشید سطح آن تبخیر شده و به صورت دنباله دیده می‌شود.

گزارش ظهور دنباله‌‌دارها به هزاران سال پیش برمی‌‌گردد. مثلن ستاره‌ی دنباله‌دار هالی از 476 سال پیش از میلاد مسیح ، هر 75 سال یک بار ظاهر می‌شود. اواخر سال 1364 و اوایل 1365 خورشیدی (1986 میلادی) بار دیگر شاهد بازگشت آن بودیم. ستاره دنباله‌دار عظیمی که در سال 1843 دیده شد، دارای دنباله‌ای به‌طول 330 میلیون کیلومتر بود.

20130103_donbalehdar_koocheh

دنباله‌دارها دارای سه بخش اصلی هستند که عبارت است از: هسته، گیسو و دم. هسته‌ی دنباله‌دار، سخت و اغلب از جنس سنگ می‌باشد. از نظر گروهی از دانش‌مندان، هسته‌ی دنباله‌دار می‌تواند متشکل از گروه بزرگی از اجسام خرد و سفت باشد که با گازهایی ترکیب یافته است. گیسو گرداگرد هسته را احاطه کرده است. گیسو ماده‌‌ای ابر مانند و تابنده است که گاهی قطرش به 240 هزار کیلومتر و بیش‌تر نیز می‌رسد. چگالی ذرات در این ابر اطراف هسته بسیار کم و در حدود 10000 بار از چگالی ذرات در ابرهای زمینی کم‌تر است.

هم‌چنان که ستاره‌ی دنباله‌‌دار به خورشید نزدیک می‌‌شود، معمولن دمی به دنبال آن کشیده می‌شود. این دم از گازهای بسیار رقیق و ذرات خردی درست شده است که از درون هسته‌ی ستاره‌ی دنباله‌دار، تحت تاثیر خورشید بیرون می‌جهند. دم‌های ستارگان دنباله‌دار از نظر شکل و اندازه گوناگون هستند، برخی کوتاه و ریشه مانند و برخی کشیده و باریک. معمولن طول آن‌ها به نه میلیون کیلومتر می‌رسد و گاهی هم البته ممکن است به ۱۶۰ میلیون کیلومتر برسد. بعضی از ستارگان دنباله‌‌دار هم دم ندارند. وقتی تمامی دنباله‌دارها در بخش داخلی منظومه‌ی خورشیدی هستند، یک هاله‌ی بزرگ از گاز هیدروژن آن‌ها را احاطه می‌کند که می‌تواند میلیون‌ها کیلومتر وسعت داشته باشد. این هاله فقط در ناحیه‌ی فرابنفش قابل تشخیص است.

دنباله دارها بیشتر از اجرام و خرده سنگ های “کمربند کوئیپر” و “ابر اورت” منشأ می گیرند که دو کمربند خرده سنگی و خرده سیارکی هستند. تعداد این خرده سنگ ها ممکن است به چند صد میلیون تا چند میلیارد عدد برسد. دنباله دارها بر اساس دوره تناوب مداری به دو دسته شامل دوره تناوب مداری کوتاه و دوره تناوب مداری بلند تقسیم بندی می شوند. دسته اول دارای دوره تناوب مداری کمتر از 200 سال و دسته دوم دارای دوره تناوب مداری بیشتر از 200 سال هستند. دنباله دار هالی با دوره تناوب 75 سال در دسته ی دنباله داران با دوره تناوب کوتاه جای می گیرد و دنباله دار هیل پاب با دوره تناوب مداری بیش از 4000 سال در دسته ی دنباله داران با دوره تناوب مداری بلند قرار می گیرد.

دنباله‌ داری جدید با نام C/2012 S1 کشف شده است که احتمال می ‌رود اواخر سال 2013 میلادی با نزدیک شدن به خورشید به دنباله‌ داری بسیار پرنور تبدیل شده و زینت ‌بخش آسمان شود.

تا برنامه ای دیگر، بدرود.

 

برنامه سیاه چاله ها را از اینجا دنبال کنید 

 

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , ,