Saturday, 18 July 2015
17 June 2021
به بهانه کشته شدن «احمد تفضلی»

«روزنگاشت / پایانی تلخ برای استاد زبان‌های باستانی»

2013 January 14

محبوبه شعاع / رادیو کوچه

mahboobeh@koochehmail.com

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

بیست‌و‌چهارم دی‌ماه برابر با سال‌روز کشته شدن «احمد تفضلی» زبان‌شناس، ایران شناس، پژوهش‌گر، مترجم و متخصص زبان پهلوی و استاد زبان‌های باستانی در دانش‌گاه تهران.

«احمد تفضلی» در آذرماه سال ۱۳۱۶ خورشیدی در اصفهان زاده شد. وی تحصیلات مقدماتی را در تهران گذراند و در سال ۱۳۳۵ با دریافت مدال درجه اول فرهنگ از دارالفنون دیپلم ادبی گرفت و در سال ۱۳۳۸ دانش‌کده زبان و ادبیات فارسی دانش‌گاه تهران را با احراز رتبه اول به پایان برد.

 او در سال ۱۳۴۰ به انگلستان رفت و وارد رشته فرهنگ و زبان‌های باستانی ایران در مدرسه زبان‌های شرقی دانش‌گاه لندن شد و در سال ۱۳۴۴ فوق لیسانس گرفت. پیش از بازگشت به ایران دوره تحقیقی کوتاهی را هم در پاریس گذراند و در ۱۳۴۵ در رشته زبان‌های باستانی از دانش‌گاه تهران درجه دکترا گرفت.

20130114_ahmad-tafazoli_koocheh1

استاد تفضلی از ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۵ ضمن تحصیل، به عنوان پژوهش‌گر در استخدام اداره فرهنگ عامه بود و از سال ۱۳۴۵ به مدت دو سال در بنیاد فرهنگ ایران، به تحقیق پرداخت و پس از آن به تدریس در دانش‌گاه تهران مشغول شد. سپس در سال ۱۳۷۰ عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی و سه سال بعد از آن معاون علمی و پژوهشی این فرهنگ‌ستان بود. وی علاوه بر این‌که یکی از صاحب نظران در زمینه زبان‌های باستانی ایران بود، به زبان عربی نیز کاملن آشنا بود و به زبان‌های انگلیسی و فرانسوی و آلمانی و ادبیات فارسی تسلط کامل داشت.

تفضلی هم‌چنین در زمینه زبان‌های ایرانی میانه به ویژه پهلوی (فارسی میانه) و پارتی، در پهنه بین‌المللی یکی از معدود صاحب‌نظران به شمار می‌آمد.

استاد احمد تفضلی سرانجام در سن پنجاه‌و‌نه سالگی در روز بیست‌و‌چهارم دی ماه سال ۱۳۷۵ گفته شده هنگامی که با اتومبیل خود از دانش‌گاه تهران به‌سوی خانه‌اش در حرکت بود، حدود ساعت دو بعد از ظهر در شمیران ناپدید شد و شب هنگام ماموران گشت پاسگاه انتظامی باغ فیض، جسد او را در کنار اتومبیلش پیدا کردند. او نیز یکی از قربانیان قتل‌های زنجیره‌ای به‌شمار می‌رود.

از احمد تفضلی آثاری به چاپ رسیده که به این شرح است:

«واژه‌نامه‌ی کتاب پهلوی مینوی خرد»، «ترجمه‌ی کتاب پهلوی مینوی خرد»، «ترجمه و تحقیق جلد اول کتاب نمونه‌های نخستین انسان و نخستین شهریار در تاریخ افسانه‌ای ایرانیان (نوشته‌ی کریستین‌سن)، با هم‌کاری ژاله آموزگار»، «ترجمه و تحقیق جلد دوم کتاب نمونه‌های نخستین انسان و نخستین شهریار در تاریخ افسانه‌ای ایرانیان (نوشته‌ی کریستین‌سن)، با هم‌کاری ژاله آموزگار»، «ترجمه‌‌ی کتاب شناخت اساطیر ایران (نوشته‌ی هینلز)، با هم‌کاری ژاله آموزگار»، «اسطوره‌‌ی زندگی زردشت،» با هم‌کاری ژاله آموزگار، ۱٣٧٠»، «زبان پهلوی: ادبیات و دستور آن،» با هم‌کاری ژاله آموزگار، «ترجمه و تحقیق کتاب پهلوی گزیده‌های زادسپرم» به فرانسه با هم‌کاری فیلیپ ژینیو،»، «تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام (پس از درگذشتش به کوشش ژاله آموزگار انتشار یافت)، ۱٣٧۶»، «یادنامه‌ی دومناش، گردآوری با هم‌کاری فیلیپ ژینیو»،یکی قطره باران، جشن‌نامه‌ی استاد زریاب خویی».

20130114_ahmad-tafazoli_koocheh3

هم‌چنین از دکتر احمد تفضلی پنجاه و سه مقاله به زبان فارسی در دانش‌نامه‌ی ایران و اسلام، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، دانش‌نامه‌ی جهان اسلام و در نشریات معتبر علمی و جشن‌نامه‌ها و یادنامه‌های دانش‌مندان منتشر شده است. هم‌چنین از وی هشتاد و سه مقاله به زبان‌های انگلیسی و فرانسوی در نشریات معتبر خارجی هم‌چون مجله‌ی آسیایی، مجموعه‌ی شرق‌شناسی، مطالعات ایرانی، دانش‌نامه‌ی ایرانیکا و در مجموعه‌ها و یادنامه‌های ایران‌شناسان بزرگ به چاپ رسیده است. از او پانزده نقد کتاب به زبان فارسی، دو نقد کتاب به زبان انگلیسی  و یک نقد به زبان فرانسه در مجله‌ی مطالعات ایرانی در ۱۹۹٢ به چاپ رسیده است.

سه جلد از کتاب‌های او نیز جوایز کتاب سال را از آن خود کرد. آکادمی فرانسه در سال 1372  از خدمات او قدردانی کرد و جایزه معروف گیرشمن را به او اهدا کرد این نخستین باری بود که این آکادمی به این صورت از یک دانش‌مند ایرانی قدردانی می‌کرد. دانش‌گاه سن‌پترزبورگ نیز در سال ۱۹۹۶ به وی دکترای افتخاری داد. او نخستین استاد از کشورهای شرقی بود که موفق به دریافت این دکترای افتخاری شد.

منبع‌ها:

ویکی‌پدیا

دانش‌نامه آریانا

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , ,