Saturday, 18 July 2015
14 December 2019
گزارش اجتماعی

«پدر و مادر ملی، هدیه جعبه جادویی به شما»

2013 March 26

 سمیه ورزنده / رادیو کوچه

شاید بتوان یکی از مهم ترین تحولات در عرصه وسایل ارتباط جمعی در سی تا چهل سال گذشته را رشد روز افزون تماشای تلویزیون نام برد، به طوری که توانسته به عنوان رسانه‌ای همه‌کس‌پسند و تاثیرگذار در رشد و تحول سیستم‌های ارزشی و رفتاری افراد شناخته شود. به بیانی، تلویزیون به عنوان یک وسیله فرهنگی به فراهم ساختن چارچوب‌های فرهنگی جوامع کمک می‌کند و در گسترش شکل‌های غیرمستقیم ارتباطات به اندازه دیگر رسانه‌ها می‌تواند شیوه‌های زندگی اجتماعی افراد را با کمک تجربه های دیگران قالب‌ریزی کند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

خشونت تلویزیونی را می‌توان نمونه‌ی بارز اثرات زیان‌بار این جعبه جادویی دانست. در رسانه‌های تصویری به‌خصوص تلویزیون، خشونت فراوان در همه جا دیده می‌شود

در حقیقت، ظهور تلویزیون بر الگوها و برنامه‌های زندگی انسان‌ها، بسیار تاثیرگذار بوده است، به گونه‌ای که افراد به‌ویژه کودکان و نوجوانان خیلی از فعالیت‌های خود را بر اساس برنامه‌های آن تنظیم می‌کنند. در واقع، کودکان و نوجوانان بعد از بیدار شدن از خواب، به بیشترین فعالیتی که می‌پردازند تماشای تلویزیون است. بدون شک می توان گفت امروز در تمامی منازل، تلویزیون وجود دارد، به طوری که به عنوان نزدیک‌ترین و پایدارترین همدم کودکان و نوجوانان نقش‌هایی چون قصه‌گوی بچه‌ها، لَله  نصیحت‌گو، و حتا به نوعی به معلم، پدر و مادر ملی تبدیل شده است. در چنین شرایطی تلویزیون در کنار ویژگی‌های مثبت خود توانسته در شکل‌ دادن به رفتارهای منفی، مخرب و آسیب‌رسان نیز تاثیر گذار باشد، چراکه برخی از کودکان قوانین جهان خیال را با قوانین جهان واقعیت اشتباه می‌گیرند.

خشونت تلویزیونی را می‌توان نمونه‌ی بارز اثرات زیان‌بار این جعبه جادویی دانست. در رسانه‌های تصویری به‌خصوص تلویزیون، خشونت فراوان در همه جا دیده می‌شود. خشونت در فیلم‌های تخیلی، خشونت در بازی، خشونت جسمی و غیر جسمی در تراژدی‌ها و کمدی‌ها، کارتون‌ها، داستان‌های خانوادگی، فیلم‌های ویدیویی، داستان‌های جنگی و پلیسی و امثال آن از نمونه‌های بارز محسوب می‌شوند.

20130326-tv-1-koocheh

کودکان، خشونت تلویزیون را به چند شکل دریافت می‌کنند. خشونت جسمانی شامل ضربه زدن، چنگ زدن، لگد زدن، جنگ تن به تن، شلاق زدن و خشونت کلامی شامل تهدید کردن، متلک گفتن، ناسزاگویی، تحقیر و غیره. نکته جالب در خشونت‌های تلویزیونی این است که عواقب این خشونت‌ها و به ویژه درد و رنج مصایب و فاجعه‌ای که ممکن است از آن حاصل شود، به ندرت نشان داده می‌شوند.

نکته جالب در خشونت‌های تلویزیونی این است که عواقب این خشونت‌ها و به ویژه درد و رنج مصایب و فاجعه‌ای که ممکن است از آن حاصل شود، به ندرت نشان داده می‌شوند

در واقع تلویزیون، وحشت و خشونت را ساده‌سازی و استاندارد کرده است، سپس آن‌ها را به عنوان بخشی از آداب و سنن روزمره وارد زندگی بسیاری از خانواده‌ها می‌کند. قرار گرفتن در معرض وحشت و خشونت از خردسالی آغاز و در طول زندگی ادامه می‌یابد. بنابراین، فرهنگ جدید از صحنه‌های خشونت و وحشت توسط رسانه‌ها، تولید و اشباع شده است و این امری است که گریزناپذیر به نظر می‌رسد.

تحقیقات متعدد نشان داده است که کودکان به محض دیدن برنامه‌ای خشونت‌بار به هم‌سالان خود در خانواده یا مدرسه تعرض می‌کنند و رفتار خشن بروز می دهند. در واقع خشونت در تلویزیون به کودکان، رفتار ضد اجتماعی (سوسیاپاتی) می آموزد، از حساسیت آن‌ها نسبت به اعمال خشن می‌کاهد، آن‌ها را برای مضطرب شدن آماده می‌سازد، اختلال در خواب بوجود می‌آورد، علایم بعد از تنش ایجاد می‌کند، رفتار خشونت‌آمیز در آن‌ها به وجود می‌آورد و در نهایت  این باورها را در آنان تقویت می‌کند که مسایل را با خشونت می‌توان حل کرد. که همه این عوامل باعث می‌شود حساسیت نسبت به درد و رنج دیگران کم‌تر می‌شود و رفتار معمولی آنان با دیگران همراه با پرخاشگری و آزار و تحقیر دیگران می‌شود.

20130326-tv-4-koocheh

گاهی اوقات حتا دیدن یک برنامه خشونت‌آمیز می‌تواند پرخاش‌گری را افزایش دهد. در این میان کودکانی که به طور دایم نمایش‌هایی پر از خشونت را تماشا می‌کنند و ازاین کار منع هم نمی‌شوند، به احتمال زیاد، به تقلید آنچه می‌بینند می‌پردازند و ناخودآگاه با شخصیت‌های خاصی چه قربانیان و چه قربانی‌کنندگان همانندسازی می کنند. جالب است که بدانیم است که همانندسازی، ناآگاهانه و بسیار خطرناک است، ولی الگوبرداری آگاهانه است .

اثر خشونت تلویزیونی ممکن است به فوریت در رفتار یا گفتار کودک نمودار شود و یا سال‌ها بعد خود را نشان دهد

به عنوان مثال پسر ١٠ ساله‌ای که در یکی از زندان‌های ایالت متحده نگهداری می‌شد، عنوان می‌کند که چهار فقره چک برای گرفتن پول و خرید شیرینی و آب‌نبات جعل کرده است. کلانتر اظهار می‌کند که این پسر اقرار کرده، این فکر را از نمایش تلویزیونی یاد گرفته است.

در واقع تلویزیون بیشتر از هر چیز بر کودکان نابالغ که هنوز قابلیت تمیز خوب از بد را ندارند تاثیر می‌گذارد. برای آن‌ها تلویزیون گزارشی است از اوضاع واقعی جهان. بنابراین دنیای آن‌ها به طرز تاسف‌باری خشونت‌آمیز می‌شود. جای نگرانی دارد که این وابستگی به خشونت در زندگی آینده این کودکان باعث می‌شود که آنان در درون خود خشونت را مهیج جذاب و واقعی بپندارند.

20130326-tv3-koocheh

اثر خشونت تلویزیونی ممکن است به فوریت در رفتار یا گفتار کودک نمودار شود و یا سال‌ها بعد خود را نشان دهد. البته خشونت تلویزیونی تنها علت پرخاش‌گری یا رفتار خشونت‌آمیز نیست ولی از عوامل مهم تلقی می‌شود. تحقیقات نشان داده است که کودکانی که در هشت سالگی خشونت تلویزیونی زیادی مشاهده می‌کنند، در سی سالگی تمایل بیشتری به ارتکاب جنایات خشن دارند. به عنوان مثال کتک زدن بچه‌های خودشان. البته هستند کسانی که اعتقاد دارند خشونت تلویزیونی  نوعی تخلیه هیجانی احساسات است تا محرک آن.

 لازم است که والدین با استفاده از کسب سواد رسانه‌ای و روش‌های مناسب مانع از اثرات مخرب تلویزیون درحیطه‌های زندگی از قبیل شکل‌گیری‌ها و قالب‌پذیری‌های جنسیتی یا نژادی شوند

به طور کل لازم است که والدین با استفاده از کسب سواد رسانه‌ای و روش‌های مناسب مانع از اثرات مخرب تلویزیون درحیطه‌های زندگی از قبیل شکل‌گیری‌ها و قالب‌پذیری‌های جنسیتی یا نژادی شوند. کم کردن مدت تماشای تلویزیون برای کودکان، فهماندن آن که مضامین داستان‌ها و فیلم‌ها و برنامه‌های تلویزیون واقعیت ندارد و هر آنچه که در صفحه تلویزیون مشاهده می‌کنند، واقعی نیست و باید آن را با واقعیت سنجید، از جمله وظایف آن‌ها است.

از سویی مسوولان کشور نیز باید بکوشند از مضرات و خطرات تلویزیون، این رسانه تاثیرگذار بر شخصیت و رفتار کودکان و نوجوانان از طریق علمی و با مشورت دانشمندان علوم تربیتی و روانشناسی و متخصصان فن‌آوری‌های ارتباطی بکاهند و سعی بر پخش برنامه های مفید علمی، تربیتی، اجتماعی و آموزشی منطبق با فرهنگ کشور بکنند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , ,