Saturday, 18 July 2015
27 September 2021
روز جهانی مبارزه با کار کودکان

«شرایط کودکان کار در ایران سخت‌تر شده است»

2013 June 17

فیروزه رمضان‌زاده/ رادیو کوچه

۲۳خردادماه برابر با دوازدهم ژوئن به عنوان روز جهانی «مبارزه با کار کودکان» نام‌گذاری شده است.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

این روز ما را به یاد کودکان کار در کوره‌های آجرپزی قزوین، ارومیه، تبریز و ده‌ها نقطه دیگر ایران، کارگاه‌های شیشه‌گری، کارگاه‌های زیرزمینی تولید کفش و لباس و شرایط نامطلوب و خطرناک کودکان کار در ایران می‌اندازد. کودکانی که پا به پای بزرگتر‌هایشان به جای بازی در کوچه و خیابان و درس خواندن در پشت نیمکت‌های مدرسه به ناچار تن به کار در خیابان یا کارگاه‌های زیرزمینی داده‌اند. در این میان اعتراض و تلاش‌های کنشگران حقوق کودکان در ایران نتوانسته است گره از کار فروبسته این کودکان بازکند. کودکانی که بدون برخورداری از حق کودکیشان برای رقابت با سایر کودکان هم‌سن و سال خود و ایجاد یک زندگی سالم توانی ندارند.

ممنوعیت کار کودکان زیر ۱۵ سال

براساس آخرین داده‏های آمار رسمی از سوی منابع خبری داخل ایران بیش از یک میلیون و ۷۰۰ هزار کودک در ایران به جای رفتن به مدرسه برای کمک به هزینه زندگی خانواده‏های خود مجبور به کار کردن در شرایط سخت و غیراستاندارد هستند. بر پایه آمارهای رسمی در ایران تنها ۶۷ درصد از دانش‏‌آموزانی که باید در مدرسه مشغول تحصیل باشند، در مدارس حضور دارند. هم‌چنین بررسی‌ها نشان می‌دهد هر کودک کار در ایران ماهیانه ۸۰ تا ۱۰۰ هزارتومان درآمد به دست می‌آورد.

وضعیت کودکان کار هر سال بد‌تر از سال پیش

وضعیت کودکان کار در سال جاری از دیدگاه ناظران و فعالان حقوق کودک اسفناک توصیف شده است. «علی‌اکبر اسماعیل‌پور»، یکی از اعضای هیات مدیره انجمن حمایت از حقوق کودکان اردیبهشت ماه سال جاری وضعیت کودکان کار در ایران را «بغرنج» ‌شده، توصیف کرده بود. (ایلنا)

در حال حاضر به دلیل بی‌تدبیری و سوء مدیریت دستگاه‌های اجرایی، روزبه‌روز بر تعداد کودکان کم‌سن و سال کار در ایران افزوده می‌شود.

20130617-kooche-Firooze2 (1)

کودکانی که به جای نشستن بر پشت نیمکت‌های مدرسه مجبور به فال فروشی و دست فروشی در کوچه و خیابان و یا انجام کارهای سخت و زیان‌بار در کارگاه‌های نمور و غیر استاندارد به صورت غیرمجاز هستند.

 

از این تعداد، نزدیک به نود هزار کودک بین گروه سنی ۱۰ تا ۱۴ سال در کارگاه‏های رسمی یا کارگاه‏های کوچک زیر ده نفر به کار مشغول هستند که البته مسوولان دست اندرکار در جمهوری اسلامی این دسته از کارگاه‏‌ها را از شمول قانون کار معاف کرده‏اند.

در این راستا چندی پیش، جمعیت دفاع از کودکان کار و خیابان و جمعی از فعالان حقوق کودک در آستانه روز جهانی منع کار کودک، با انتشار نامه‌ای خطاب به رییس‌جمهوری آینده ایران، خروج کارگاه‌های زیر ده نفر و مشاغل خانگی از شمول قانون کار را با اصل ۷۹ قانون اساسی که بر ممنوعیت کار کودکان زیر ۱۵ سال صراحت دارد در تناقض دانسته‌اند.

به دلیل بی‌تدبیری و سوء مدیریت دستگاه‌های اجرایی، روزبه‌روز بر تعداد کودکان کم‌سن و سال کار در ایران افزوده می‌شود

ماده ۷۹ قانون کار، شامل تبصره‌ای است درباره کارهایی که ماهیتشان برای کودکان زیر هجده سال زیان‌آور است و هم‌چنین شامل تبصره قانونی ۱۸۸ که بنابر آن افراد مشمول استخدام کشوری، کودکانی که برای دولت کار می‌کنند و کودکانی که در کارگاه‌های خصوصی خانوادگی به کار مشغولند، در دایره این قانون قرار نمی‌گیرند.

اسماعیل‌پور درباره آمار کودکان کار در ایران گفته است: «تنها آمار رسمی به آمار سرشماری سال ۸۵ اختصاص دارد که طبق آن یک میلیون و ۶۰۰ تا یک میلیون و ۸۰۰ هزار کودک کار در کشور وجود دارد در حالی‌که به‌طور حتم اگر این آمار را مبنای خود قرار دهیم، وضعیت کار کودکان اسفناک‌تر خواهد بود.»آمار کودکان کار در حالی یک میلیون و هشتصد هزار کودک اعلام شده است که روزنامه ابتکار نزدیک چهار سال پیش به نقل از گزارش مرکز آمار ایران، تعداد کودکان کار در این کشور را دو میلیون و ۵۰۰ هزار تن اعلام کرده بود.

20130617-kooche-Firooze2 (2)

البته دستگاه‌های اجرایی متولی امور کودکان نیز به جای بهبود شرایط و ارایه راه‌کار برای بهبود وضعیت کودکان کار آن‌ها را به کار کردن تشویق می‌کنند. ازجمله می‌توان به آموزش و پرورش اشاره کرد که سال گذشته درصدد برگزاری جشنواره نان‌آوران بود. جشنواره‌ای که به نوعی کودکان را به کار کردن تشویق می‌کرد.

 داوود روستایی، قائم‌مقام سازمان دانش‌آموزی دی ماه سال گذشته از آغاز شناسایی دانش‌آموزان نان‌آور خانواده در شهرستان‌ها خبر داده و گفته بود: «جشنواره نان‌آوران در سال «تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ملی» به ‌منظور تقدیر از دانش‌آموزانی برگزار می‌شود که در کنار درس خواندن به خرجی و اقتصادی خانواده خود کمک می‌کنند.»

کودکان کار می‌توانند به راحتی بازیچه دست بزهکاران حرفه‌ای نظیر سارقان یا باندهای توزیع مواد مخدر، عوامل ایجاد خانه‌های فساد و غیره قرار گیرند.

جشنواره نان‌آوران در سال «تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ملی» به ‌منظور تقدیر از دانش‌آموزانی برگزار می‌شود که در کنار درس خواندن به خرجی و اقتصادی خانواده خود کمک می‌کنند

 فعالان حقوق کودکان در ایران اعلام کرده‌اند که ۹۰ درصد از کودکان کار شب‌ها به خانه‌های خود بازمی‌گردند اما کودکان خیابان، شبانه روز در بیرون خانه به سر می‌برند و برپایه آمارهای موجود اغلب این کودکان بزهکار می‌شوند.

 با این وجود، تعداد انگشت شمار مراکز نگهداری از کودکان کار و خیابان در تهران و سایر کلان شهر‌ها امکانی برای زیر پوشش قرار دادن این تعداد کودک کار و خیابانی ندارند.

درحالی‌که کودکان کار، پس از اجرای طرح‌های موقتی دستگاه‌هایی از جمله، شهرداری و نیروی انتظامی‌ و طرح شناسنامه، دوباره به سر چهارراه‌ها و خیابان‌ها بازمی گردند، «حبیب‌اله مسعودی‌فرید»، مدیرکل دفتر امور آسیب‌دیدگان اجتماعی سازمان بهزیستی، خردادماه سال گذشته از اجرای یک طرح موقت دیگر با عنوان «راه‌اندازی مراکز ویژه خدمات سرپایی به کودکان کار و خیابان» در برخی از شهرهای پرجمعیت ایران خبر داد.

«فرشید یزدانی»، فعال حقوق کودک آن‌زمان در گفت‌وگو با روزنامه شرق گفته بود: «مسوولان یا به دنبال حذف سریع کودکان از شهر به‌منظور زیباسازی منظر شهری‌اند یا با رویکردی پلیسی و امنیتی به دنبال دستگیری کودکان برآمده‌اند.»

20130617-kooche-Firooze2

ایدز در کمین کودکان کار

شرایط کودکان کار در ایران تنها به سختی کار ختم نمی‌شود. سال گذشته نتایج یک تحقیقات تحقیقی نشان داد که از ۸۷ کودک خیابانى مورد مطالعه که میانگین سنیشان ۱۱ سال بوده است، یک و شانزده دهم درصد کودکان مورد مطالعه سیگار و یک و ۹ دهم درصد نیزمواد مخدر مصرف کرده بودند. ناظران معتقدند این کودکان موادی را مصرف می‌کنند که به راحتى به دست آورند و به آسانی نیز مصرف می‌کنند.

کودکان کار در ایران هم‌چنین در معرض آزارهای جسمی، روحی و جنسی و نیز ابتلا به بیمای‌های خطرناک، نظیر ایدز هستند.

 «مینو محرز»، رییس مرکز تحقیقات ایدز ایران آبان ماه سال گذشته در جمع خبرنگاران گفته بود: «چهار تا پنج درصد از کودکان کار در خیابان و دو درصد از زندانی‌ها به ایدز مبتلا هستند.»

چهار تا پنج درصد از کودکان کار در خیابان و دو درصد از زندانی‌ها به ایدز مبتلا هستند

«فرشید یزدانی» نیز پیش‌تر در گفت‌و‌گو با خبرگزاری دانشجویان ایران ایسنا گفته بود که «بیش از ۳۲ درصد کودکان کار، مورد آزار جسمی، روحی و جنسی قرار می‌گیرند و نرخ ابتلا این کودکان به بیماری ایدز پنج و چهار دهم درصد است و این نرخ نسبت به نرخ ابتلا به ایدز در جامعه که یک درصد است ۴۵ برابر است.»

درحالی که «محمود احمدی‌نژاد»، رییس دولت دهم بار‌ها در سخنان خود یکی از فواید طرح هدفمند کردن یارانه‌ها را ساماندهی هرچه بیشتر فقرا عنوان کرده است با این وجود، از دیدگاه بیشتر کار‌شناسان و کنشگران حقوق کودکان بیشترین آسیب ناشی از اجرایی کردن بحث هدفمند کردن یارانه‌ها یا‌‌‌ همان سیاست حذف یارانه از روی کالاهای اساسی کودکان و زنان را نشانه گرفته است.

  روز جهانی «مبارزه علیه کار کودک» فرصتی است که به وضعیت اسفناک کودکان در ایران بیاندیشیم. کار کودکان را باید تهدید جدی برای رشد و شکوفای دنیای آینده آن‌ها دانست. به امید روزی که شاهد محو حضور کودکان کار در خیابان‌ها وکوره‌های آجرپزی حاشیه شهر‌ها و نیز بهبود وضعیت سلامتی، تحصیلی و معیشتی آن‌ها باشیم.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , ,