Saturday, 18 July 2015
16 June 2021
پس‌نشینی تند

«شهری که نمی‌شناسمش»

2013 July 23

اکبر ترشیزاد / رادیو کوچه

این حرکتی مرسوم در تمام دنیاست که برای معرفی و یا جذب توریست به یک شهر یا کشور، ویدیوهایی درست می‌شود تا از این راه جاذبه‌های تاریخی، طبیعی و فرهنگی آن مکان ویژه را به دیگران معرفی نموده و به این وسیله مردم را برای سفر و دیدن آن منطقه تشویق و ترغیب کرد. چند روزی است که در فضای مجازی ویدیویی منتشر شده و تکثیر می‌شود با عنوان «مشهدی که ما در آن زندگی می‌کنیم»[1]، نگارنده از قصد و نیت تهیه‌کننده‌ی این ویدیو آگاه نیست اما هر چه هست این نگاه به شهر مشهد که گویا قرار است تا آلترناتیوی باشد به دیدگاه صرفن مذهبی و زیارتی به این شهر، خود تبدیل به چیزی برای انکار هدفش شده است.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

20130723-pas neshiniye tond-Torshizad-shahri ke nemishenasamasha1

شاید پاسخ به این پرسش ساده که چه چیزی شهر مشهد را از دیگر شهرهای ایران و جهان متمایز می‌کند، بهترین نقطه برای شروع نقد این ویدیو باشد؟ واقعیت این است که شهر مشهد ورای دیدگاه مذهبی که نسبت به آن وجود دارد برای خود وجه مشخصه‌های دارد که آن را از دیگر مناطق متمایز می‌کند. این ویدیو اما برای برائت از دیدگاه سنتی به این شهر در تصاویری که برگزیده از نمادها و المان‌هایی بهره برده است که می‌توانند در هر کجای دیگر ایران و یا مناطق دیگر جهان یافت شود. تهیه‌کنندگان این ویدیو از خود نپرسیده‌اند که آیا فروشگاه‌ها و مراکز تفریحی و خرید بزرگ و مدرن، نمایندگی‌های خودخوانده‌ی برندهای مشهور و گل درشت کردن آنها و یا هتل‌های چند ستاره و اتومبیل‌های گران‌قیمت چه برتری برای مشهد به ارمغان می‌آورند و چه شوری در بیننده‌ی این تصاویر برمی‌انگیزند که او را مشتاق دیدن این شهر کند؟ بگذریم که متاسفانه به دلیل دیدگاه غلطی که البته در مدیریت شهری تمام شهرهای ایران از تهران و شیراز و اصفهان گرفته تا مشهد وجود دارد مدرن‌سازی به بدترین و احمقانه‌ترین شکل ممکن در این شهر صورت گرفته است آن هم به قیمت از بین بردن تمامی آن چیزهایی که اتفاقن مشهد همواره به آن شهره بوده است.

20130723-pas neshiniye tond-Torshizad-shahri ke nemishenasamasha2

جای خانه‌ی زیبای حاج حسین آقای ملک، بازارهای قدیمی مشهد و تک و توک ساختمان‌ها و بناهای باستانی باقی‌مانده در این شهر در این ویدیو و نمونه‌های مشابه آن کجاست؟ چیزی به غیر از این است که این نوسازی بی رویه که در دو دهه‌ی اخیر با نهایت پلشتی و بی‌سلیقگی در این شهر انجام شده است چیزهایی را از آن گرفته که زمانی از زیبایی‌ها و برتری‌های ظاهری مشهد بوده‌اند؟ مگر همین نگاه نبود که به قیمت احداث قطار شهری که با کمی مطالعه می‌شد مسیرهای بهتر و کم ضرر و آسیب‌تری برای آن برگزید، سبب شد تا بخش فراوانی از بلوار ملک‌آباد و احمدآباد با چنارهای کهن‌سالش و وکیل‌آباد و درخت‌های توت انبوهش از بین برود؟ با این طرز تفکر و به بهانه‌‌ی زیباسازی و نوسازی اطراف حرم، بازارهای قدیمی، حسینیه‌های سنتی و شماری از خانه‌های اعیانی و اشرافی تخریب شدند که هر کدام از آنها نماینده نوعی از معماری و یادگار و بازمانده‌ی بخشی از هویت تخریب شده‌ی این شهر بوده‌اند. این روند در مشهد البته با نهایت تاسف در قیاس با شهرهایی چون اصفهان و یزد فاجعه‌بارتر بوده است چرا که خوشبختانه شهرداری‌های این دوشهر بخش فراوانی از این ساختمان‌ها و بناها را خریداری کرده و با تغییر کاربری از آنها به عنوان مراکز هنری، فرهنگ‌سرا و موزه استفاده می‌کند.

20130723-pas neshiniye tond-Torshizad-shahri ke nemishenasamasha3

در بخشی از این ویدیو بام‌ شهر مشهد نشان داده می‌شود در حالی که کمتر کسی از خود می‌پرسد که بهای این رقابت ساده‌لوحانه با تهران که بر پایه‌ی تفکر احمقانه‌ای بنا شده است که هر چه تهران به عنوان الگوی توسعه در خود دارد باید به هر ضربی و زوری هم که شده در شهرهای دیگر اجرا شود تا از آنجا عقب نمانند چیست؟ به ناگاه و در عرض پنج سال تپه‌های اطراف مشهد که فضای سبز موجود در آنها و عدم ساخت و ساز در آن نواحی، آنها را تبدیل به ریه‌های شهر کرده بود پر شد از رستوران و برج و آپارتمان‌های نامتناسب و بدقواره که تنها فایده‌اش ارضای حس تفرعن و خودبرتربینی جمعی نوکیسه بود که برای خرج کردن پول‌های بادآورده‌شان شب و روز در رستوران‌ها و مراکز خرید این نواحی ول می‌گشتند.

ای کاش در این ویدیو از اندک باغ‌های باقیمانده در طرقبه، شاندیز، جاغرق و ابرده که به بهای ویلا و رستوران‌سازی همان‌ها هم در حال تخریب و خشک شدنند چند تصویر گنجانده می‌شد تا بلکه ما را بیدار کند. برخی گفته‌اند این ویدیو نشان می‌دهد که مشهد به جز حرم امام رضا چیزهای دیگری هم دارد بله اما چند تا خیابان با حفظ نماهای قدیمی در مشهد هنوز باپرجاست؟ هیچ پرسیده‌ایم که جای بناهای قدیمی همچون حسینیه‌‌ی زیبای آقاشیخ محمد تقی، دبستان‌ها و دبیرستان‌های قدیمی این شهر، خانه‌های اعیانی که با بخاری‌های ذغال‌سنگ سوز گرم می‌شدند و یکی دو کلیسای قدیمی که در نهایت بی‌تفاوتی شهروندان مشهد در حال تغییر کاربری هستند در این ویدیو کجاست؟


«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,