Saturday, 18 July 2015
07 August 2020
کوچه سلامتی

«دیس‌پپسی یا اختلالات گوارشی تابعی»

2013 September 06

دکتر آویده مطمئن فر / رادیو کوچه

avideh@koochehmail.com

اختلالات گوارشی تابعی معده یعنی از دست دادن اشتها، تهوع، سوزش سرمعده، آروغ زدن، و نفخ، که اغلب سوء هاضمه یا دیس پپسی نامیده می‌شود، و اختلالات گوارشی روده یعنی نفخ، گاز روده، و غیره از مشکلات مکرر این اختلال به شمار می‌روند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

سوء هاضمه یا این احساس سنگینی و ورم معده همراه با نفخ و آروغ زدن یا درد در قسمت بالایی شکم که در طی یا بعد از غذا رخ می‌دهد، ۲۵ تا ۴۰ درصد از بزرگ سالان را در بر می‌گیرد. و ریفلاکس ناخوشایند معده به مری به طور معمول ۳۰ درصد از جمعیت را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

فرایند هضم فرایندی بیولوژیک است که توسط آن مواد غذایی به کوچک‌ترین مولکول ها شکسته می شود و به مواد قابل جزب در بدن تبدیل می‌شود. فرایند هضم در دهان، که در آن غذا توسط جویدن خرد و با بزاق مخلوط می‌شود، آغاز و پس از آن در معده ترشح شیره های گوارشی و اسیدها هم چنان با خردکردن یا آسیاب کردن غذا برای چند ساعت ادامه پیدا می‌کند. پس از خروج از معده، غذای نیمه هضم شده به نام « chyme شیم» هم چنان در روده توسط شیره های گوارشی از پانکراس و کیسه صفرا خرد می‌شود. مواد مغذی در روده جذب می‌شود و به گردش خون برای استفاده توسط سلول‌های بدن می پیوندند. موادی که جذب نمی‌شوند به مدفوع در روده بزرگ تبدیل می‌شود.

یک رژیم غذایی فقیر یا پرخوری احتمالن علت عمده ناراحتی‌های گوارشی است. در برخی افراد،  غذاهای چرب، شیرین یا تند، نوشیدن نوشابه های گازدار، الکل و قهوه موجب تحریک دستگاه گوارش و باعث درد در ارگان های دستگاه گوارش می‌شوند. یک وعده غذایی سنگین نیز می‌تواند به حمله معروف “صفراوی” یا سوء هاضمه منجر شود.

البته اختلالات گوارشی می‌توانند علل بسیار متفاوتی داشته باشند. سوء هاضمه یا احساس سرریزی و سنگینی معده، اغلب با خوردن غذاهای چرب که هضم را کند می‌کنند ایجاد می‌شود. آروغ زدن بعد از غذا، طبیعی است و معمولن توسط بلع هوا هنگام غذا خوردن، نوشیدن بیش از حد سریع یا نوشیدن با نی، جویدن آدامس، و مصرف نوشابه های گازدار، ایجاد می‌شود. اما آروغ زدن می‌تواند هم چنین توسط زخم معده یا زخم دوازدهه، گاستریت یا ازوفاژیت یعنی التهاب معده و یا مری ایجاد شود.

وجود بیش از حد هوا نیز در دستگاه گوارش می‌تواند باعث سکسکه شود.

نفخ روده، نیز فرایندی طبیعی است. شایع ترین علل نفخ روده بلع هوا هنگام خوردن و آشامیدن است که اگر توسط آروغ خارج نشود همان مسیری را طی می‌کند که غذا در ادامه دستگاه گوارش. انواع مواد غذایی و نوشیدنی نیز یک علت دیگر نفخ روده است. برخی از غذاهای غنی از کربوهیدرات مانند حبوبات، سیب و برنج گاز بیشتری تولید می‌کنند. ترانزیت آهسته روده نیز باعث تخمیر مواد غذایی در روده می‌شود.

20130906_Avideh_KoochehSalamati_Dispepsie_Pic1

نفخ روده می‌تواند نشانه ی عدم تحمل لاکتوز، سندرم روده تحریک پذیر، یبوست ، عوارض جانبی داروها و یا مکمل های مواد غذایی نیز باشد. اما خیلی به ندرت نشانه ای از یک بیماری جدی‌تر مانند انسداد روده یا بیماری کرون است. هر چند که در بیماری‌های جدی دستگاه گوارش نفخ همیشه وجود دارد ولی تنها نشانه آن نیست.

سوزش سر معده و درد جناغ سینه علامت اصلی ریفلاکس معده به مری است. درد شکم اغلب با زخم معده ایجاد می‌شود. این زخم در دیواره معده یا اثنی عشر باعث درد و کرامپ بین وعده‌های  غذایی می‌شود.

هنگامی که علایم به طور ناگهانی رخ می‌دهد و با ضعف عمومی همراه است، محتمل ترین علت عفونت دستگاه گوارش یعنی مسمومیت غذایی یا گاستروانتریت است. حال تهوع، استفراغ و اسهال علایم شایع آن هستند.

اکثر داروها، از جمله آنتی بیوتیک ها، آسپرین یا داروهای ضدالتهابی غیراستروییدی می‌توانند باعث درد معده، اسهال یا یبوست، به خصوص در شروع درمان با این داروها باشد.

اضطراب و استرس از عواملی هستند که گاهی اوقات باعث بروز اختلالات گوارشی می‌شوند.

زمانی از سوءهاضمه یا دیس پپسی تابعی صحبت می‌کنیم که معده نمی‌تواند آن گونه که باید بعد از غذا بزرگ‌تر شود و بنابراین احساس سنگینی یا سرریز شدن معده به وجود می‌آید. خیلی اوقات، به رغم آزمایشات پزشکی پیشرفته، پزشک دلیلی برای توضیح اختلالات گوارشی نمی یابد. این بدان معنی نیست که درد واقعی نیست، این به سادگی به این معنی است که توسط بیماری یا ضایعه قابل مشاهده ای ایجاد نشده است.

اگرچه اختلالات گوارشی معمولن خوش خیم هستند، برخی از علایم هشدار دهنده باید بی درنگ شما را به مشورت با یک دکتر وادار کند.

وجود خون در استفراغ یا مدفوع، تب، درد شکم بسیار شدید مانند چاقو خوردن، علایم سوء هاضمه در بلع یا درد هنگام بلع، کاهش وزن همراه با علایم دیگر اختلالات دستگاه گوارش، یرقان یا زردی چشم،
از دست دادن آب بدن همراه با گرفتگی عضلات، گود رفته گی چشمان، دفع کم ادرار، و خشکی دهان از علایمی به شمار می‌روند که باید در صورت وقوع آن‌ها با یک پزشک به سرعت مشورت کرد.

در صورتی که این علایم ادامه داشته و یا حتا شدیدتر شود، و یا در صورتی که این علایم پس از بازگشت از سفر و یا پس از مصرف یک داروی جدید رخ دهد نیز باید بی درنگ با یک دکتر مشورت شود.

هر کسی می‌تواند از اختلالات گوارشی گاه گاهی رنج ببرد. با این حال، برخی از افراد، مانند زنان باردار ، افرادی که تمرین ورزش استقامتی دارند، افراد مبتلا به اضطراب یا افسردگی، افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن مانند دیابت نوع دوم یا میگرن بیشتر در معرض خطر رنج از اختلالات گوارشی هستند.

رژیم غذایی نامتعادل یعنی مصرف مقدار کم میوه‌ها و سبزیجات، مصرف غذاهای فست فود نامتعادل، همراه با یک زندگی ناسالم، به خصوص، فعالیت بدنی کم، سبک زندگی بیحرکت، مصرف بیش از حد الکل، و یا استعمال دخانیات، سوء هاضمه را تشدید می‌کند.

در اکثر موارد، از بین بردن علل استرس، رژیم غذایی سالم و متنوع، سرشار از میوه های تازه، سبزیجات، چربی ها و قند مناسب، نوشیدن آب کافی یک تا دو لیتر در روز، غذا خوردن در آرامش، جویدن مواد غذایی به اندازه کافی، محدود کردن مصرف الکل، قطع مصرف سیگار، و یک زندگی سالم با فعالیت بدنی منظم به طور کلی از اقدامات پیشگیرانه عمومی اختلالات گوارشی به شمار می‌رود.

اجتناب از پرخوری نیز یکی از عوامل مهم پیشگیرانه اختلالات گوارشی است. در صورت اختلالات گوارشی مزمن یا غیر معمول، همواره بهتر است قبل از مصرف هر نوع دارو با یک پزشک مشورت شود . مبارزه با استرس و افسردگی و مدیریت آن از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.

در هر حال، اختلالات گوارشی تابعی بسیار شایع هستند و افراد زیادی از آن رنج می‌برند. اگر چه این مشکلات همیشه جدی نیست و می‌توانند فقط آزاردهنده باشد، قطعن باید به رژیم غذایی خود توجه کرد و علت این مشکلات را جستجو کرد.

اگر از این‌گونه اختلالات دستگاه گوارش رنج می‌برید توصیه می‌کنم که از آنتی اسیدها یا سایر داروها بیش از پنج روز بدون مشاورت پزشکی استفاده نکنید زیرا این داروها می‌توانند با جذب مواد غذایی یا داروهای دیگر اختلال ایجاد کنند و منجر به کمبود مواد اساسی در بدن شوند.

برنامه‌های دیگر کوچه سلامتی را از اینجا ببینید

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , ,