شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
15 November 2016
دوران سپری شده‌

«نگاهی به آینده‌ احتمالی اوکراین و اروپا»

۱۳۹۲ اسفند ۰۸

مطلب‌هایی که در این بخش تارنمای رادیو کوچه منتشر می‌شود یا انتخاب دبیر روز سایت و یا پیشنهاد دوستان رادیو است که می‌تواند از هر گروه یا دسته و یا مرامی باشد، نظر‌های مطرح شده در این بخش الزامن نظر رادیو کوچه نیست.  اگر نقد و نظری بر نوشته‌های این بخش دارید می‌توانید برای ما ارسال کنید.

پرویز مهرکوهی / مقاله وارده / رادیو کوچه

در بهار و تابستان سال ٢٠٠٣ هنوز سایه‌ی سنگین دوران سپری شده‌ی کمونیستی در فرودگاه «کی‌یف»، پایتخت اوکراین، به روشنی احساس می‌شد. گویی که به یک پادگان در نزدیکی میدان نبرد وارد شده‌اید. ولی در بیرون فرودگاه وضع با دوران گذشته فرق کرده و دگرگون شده بود. ده‌ها تاکسی شخصی چشم به‌راه ایستاده بودند تا برای رساندنتان به شهر «کی یف» حسابی تیغ نوازش به صورتتان بکشند. اینک دزدان باادب خرده پا در کالب (قالب) «بیزینس‌مِن»‌های تازه از راه رسیده همه چیز را با متر «یورو» و «دلار» گز می‌کردند. این قانون جنگل آدمیان است که همیشه دزدان خرده پا بیش از آنانی که در کالب رهبری کارشان سرتراشیدن است خودنمایی می‌کنند. در «کی‌یف» کسی کاری به کار شما ندارد و دیگر از رفیق «ساشا»‌های دوران کمونیستی که هر بنده خدایی را بی‌هیچ ملاحظه‌ای آشکار می‌پاییدند خبری نیست. بی‌گمان رفقا سرشان به کارهای دیگر گرم است،‌‌ همان رفقای پیشینی را می‌گویم که اکنون بی‌پرده‌پوشی در حال چپو کردن دارایی‌های کشور اوکراین از راه خصوصی‌سازی‌هایی هستند که ناز و نواز و آسایش گذشته‌اشان را در دوران سرمایه بازی هم تثبیت می‌کند.

okrain

پیش‌تر، در سال ١٩٩٢و با فروپاشی کمونیسم روسی گونه‌ای از ناسیونالیسم اوکراینی که خواستار نزدیک شدن و یا شاید پیوستن آن کشور به جرگه‌ جهان غرب بود جوانه‌هایی زده بود و آنک، ده‌سالی پس از فروپاشی استبداد روسی، و درست در نیمه‌ نخست سال ٢٠٠٣ بر هر نگاه پرسش‌گری روشن و آشکار بود که وضع دوگانه‌ پادگانی کمونیستی از یک سو و گرایش نیروهای جوان کشور به سوی آزادی و سرمایه‌داری غرب از سوی دیگر پایدار نخواهد ماند و چالش به زودی آغاز خواهد شد. زمان به درازا نکشید و انقلاب نارنجی از راه رسید.

از آن زمان تا امروز جنگ پنهان و آشکار جهان دو پاره شده‌ اوکراینی‌ها ادامه داشته است تا این‌که در این هفته تنش‌ها بیش از همیشه اوج گرفت و تلاش آقای رییس جمهور یاکونوویچ و گاردهای قدیمی کمونیست سرمایه‌دار شده برای هم‌چنان در دست داشتن قدرت سیاسی ناکام ماند و فشار ایشان برای شکست مردم بیش از هشتاد کشته به جای گذاشت.

از این پس اوکراین به دوران گذشته باز نخواهد گشت. دیگر برای رفقای پیشین باید روشن شده باشد که با دستان خونین نمی‌توان پس از این در اوکراین به حکومت پرداخت. کار زمانی دشوار‌تر شد که مردم «کی‌یف» به کاخ آقای رییس جمهور سرازیر شدند و پس از به چنگ‌آوری کاخ با زندگی «درویشانه» رفیق پیشین آقای یاکونوویچ آشنا شدند و دریافتند که سرمایه‌های کشورشان هزینه‌ چه زندگی با شکوهی برای وی شده است. این آشنایی مردم اوکراین با آن شکوه و ناز و آسایشی که آقای یاکونوویچ برای خود به پا کرده بود راه او برای بر تخت نشینی سه باره را برای همیشه بسته است. اکنون تلاش پارلمان اوکراین هم برای دلجویی از مردم و هم‌چنان در دست نگاه داشتن قدرت راه به جایی نخواهد برد.

y t

در روز شنبه ٢٢ ماه فوریه‌ سال ٢٠١۴ فرگردی نو نه تنها در تاریخ اوکراین که در تاریخ اروپا آغاز شد. آنچه امروز در اوکراین می‌گذرد بازتاب دگرگونی‌های گسترده‌ای است که از فردای پس از دوران جنگ سرد در زیر پوست اروپا جوانه زد و پالایش یافت و آن‌چه امروز در اروپا می‌گذرد بی‌پیوند با رویدادهای خاورمیانه و شرق آسیا هم نیست.

در پایان جنگ سرد بود که آمریکا نیاز به هنگام خویش را برای عوض کردن اسب سواری احساس کرد و از آن پس نگاه خود را متوجه چین و شرق آسیا و سپس خاورمیانه گردانید. آمریکا دو سووم (سوم) دوران بیست و دو ساله‌ پس از جنگ سرد را در جنگ به سر کرده است و هزینه بسیاری برای نگهداشت و استوار سازی جایگاه ویژه‌ خود در خاورمیانه پرداخته است. با بیرون رفتن آمریکا از قاره‌ اروپا، کشور اوکراین نقشی مهم در سرنوشت و آینده‌ این قاره خواهد یافت.

نظریه‌پردازان پیشتاز آمریکایی مانند پروفسور «استفان والت» از دانشگاه هاروارد و پروفسور «می‌رزهایمر» از دانشگاه شیکاگو عملن از یک اوکراین و نیز آلمان اتمی پشتیبانی می‌کنند. آنان به نقش بازدارنده‌ جنگ‌ابزار اتمی به خوبی آگاهند و پنهان نمی‌کنند که اگر صدام حسین به جنگ ابزار اتمی دست یافته بود، آمریکا هرگز به عراق لشکرکشی نمی‌کرد. آنان حتا کوشش پنهان ایران برای دست یافتن به جنگ ابزار اتمی را درک می‌کنند. ولی این را هم از نظر پنهان نمی‌دارند یک ایران اتمی با برنامه‌هایی که آمریکا برای خاورمیانه در سی و پنجاه سال آینده دارد جور در نمی‌آید. چیزی که آگاهان سیاسی ایرانی به آن هرگز توجه نداشته و در اندیشه‌ درکش هم نبوده‌اند این است که یکی از شوندهای از قدرت به زیر کشیدن شاه ایران برنامه‌های اتمی وی بود که با قدرتی که اسراییل برای خود در خاورمیانه می‌خواهد جور در نمی‌آمد. ولی موقعیت امروزین اوکراین و نقش ژئوپولیتک آن کشور به گونه‌ دیگری است.

اینک برزاد (نسل) تازه‌ای از ناسیونالیست‌های اوکراینی در راهند. آنان هنوز چهره‌ سیاسی دل‌خواه خود را نیافته و یا پدید نیاورده‌اند.

yanokovich

ولی آگاهانه می‌دانند که چه نمی‌خواهند. این برزاد حتا نمایندگان انقلاب  نارنجی و نماد آن بانو «یولیا تیموشنکو» را پشت سر گذاشته است و دوران او را سپری شده می‌داند. اگر با خلاء قدرتی که اکنون در اوکراین پیش آمده بانو «تیموشنکو» بتواند با پشتیبانی آلمان، آمریکا، انگلستان و لهستان برای چندگاهی بر تخت نشیند، او هم زیاد بر سر کار نخواهد ماند. انقلاب فوریه‌ی ٢٠١۴ اوکراین که به سرنگونی ی آقای «یاکونوویچ» انجامید در دوران تیموشنکو هم ادامه خواهد یافت ولی با ابزارهای دیگر.

با بیرون رفتن نیروهای آمریکایی از اروپا میدان تازه‌ای برای بالایش نوینی از ناسیونالیسم سده‌ نوزدهمی در اروپا گشوده و فراختر خواهد شد. این بار ناسیونالیسم ریشه‌دار اوکراینی در کنار قدرت بر‌تر اقتصادی آلمان سخن تازه‌ای برای گفتن خواهد یافت زیرا با قدرت‌گیری ناسیونالیسم اوکراینی، این کشور خود را ناچار خواهد دید در برابر تهدیدهای آینده‌ روسیه به جنگ ابزار اتمی دست یابد. سخت است بتوان پذیرفت که روسیه از دست‌درازی به خاک اوکراین دست خواهد کشید. در سال‌های پس از ٢٠۱۴ اروپا خط قرمز مرزهای خود با روسیه را مشخص خواهد کرد: اوکراین!

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , ,