Saturday, 18 July 2015
23 October 2021
برای کشف حقیقت

«توصیه‌ای برای مجادله»

2014 October 26

حمزه غلام‌زاده عَلَم / مقاله وارده / رادیو کوچه

 

آرتور شوپنهاور در کتاب هنر همیشه بر حق بودن، جدل را این‌طور تعریف میکند، هنر مجادله عبارت است از هنر مباحثه به گونه‌ای که شخص فارغ از درستی یا نادرستی موضعش از آن عقب‌نشینی نکند یعنی در این‌جا هدف از مباحثه نه کشف حقیقت بلکه کسب پیروزی با استفاده از هر ابزاری است، حالا میخواهد این ابزار استدلال باشد ، مغالطه یا حتا هو و جنجال.

اگر این تعریف را برای جدل بپذیریم میشود این‌طور ادامه داد که چنین مجادله‌ای عمومن در حوزه‌های علوم انسانی شکل می‌گیرد که چندان معیار عینی و غیرقابل مناقشه‌ای برای راستی‌آزمایی و تعیین صدق و کذب وجود ندارد و همین ویژگی امکان ارایه تعابیر و تفاسیر متضادی از واقعیت و جر زنی و دراز نفسی را به طرفین میدهد.

mojadle1

ما هیچ‌وقت نمی‌توانیم از راه جدل مدعی حل کردن یک مسئله ریاضی یا فیزیک بشویم اما در عوض این فرصت را داریم که مثلن حتا اگر همه دنیا تحولات سال ۵٧ را انقلاب بدانند ما با آرامش و طمانینه اون را کودتا بخوانیم یا به عنوان نمونه‌ای دیگر حتا اگر خود بریتانیا اسناد کودتای ٢٨ مرداد را منتشر کند، باز ما با بی‌تفاوتی همچنان آن وقایع را رستاخیز ملی بنامیم.

جدل به واسطه بی‌توجهی به حقیقت تلاشی غیراخلاقی است، با این وجود ما انسان‌ها عمومن به دلیل ضعف اخلاقی و کم‌توجهی به حقیقت و میل بی‌پایان به برتری و پیروزی و گاه هم از سر ناچاری به نام مباحثه درگیر مجادله می‌شویم.

گاه پیش می‌آید که صادق بودن ادعای ما به تنهایی کفایت نمی‌کند و ما نیازمند دفاع  جانانه از حقیقت و پیروز کردن آن در برابر کسانی هستیم که نه درکی از منطق دارند و نه تعهدی به آن و قدرت هو و جنجال بیش از نیرو است، ظریف استدلال بر این افراد اثر گذار است و به همین دلیل ناگزیر از ورود به مجادله می‌شویم.

یگانه توصیه من به افرادی که به هر دلیلی گرفتار مجادله می‌شوند این است که حتمن در حضور جمع وارد چنین کارزاری شده و هرگز وارد جدل دو نفره نشوید، چون ورود به جدل دو نفره  مثل شرکت در مسابقه‌ای بی‌پایان ، بدون داور و بی‌معیار است که چیزی جز خستگی و اعصاب‌خردی نمی‌تواند از آن عاید ما بشود.

در عوض هنگامی که در حضور جمع وارد مجادله بشویم ، در غیاب معیاری عینی برای راستی‌آزمایی، افکار عمومی و نظر جمع همچون معیاری ذهنی می‌تواند داوری تعیین کننده برای اعلام پیروز میدان عمل کند.

mojadle2

تصور کنید وقتی همه دست از دل گرفته‌اند و دارند می‌خندند به اراجیف طرف مقابل که به واسطه بزرگ‌نمایی و تعبیر مغالطه‌آمیز ما جنون‌آمیز به نظر رسیده، آیا دیگه کسی حوصله ای برای شنیدن مهملات و تلاش کور خصم دارد؟!

این توصیه ممکن است غیراخلاقی به نظر برسد اما به هر حال این یک واقعیت است که برخی افراد و شاید عموم آن‌ها این آمادگی را دارند که در مباحثه دست به مغالطه بزنند و ما هم همواره این آمادگی را نداریم که مغالطات آن‌ها را واکاوی و تشریح کنیم یا حتا اگر ما حضور ذهن و فرصت کافی برای انجام چنین کاری داشته باشیم، طرف مقابل احتمالن حوصله‌ای برای شنیدن تجزیه و تحلیل ما ندارد و به واسطه جو پیش آمده  ممکن است ما بازنده عملی یک مجادله شناخته بشویم در حالی که صدق به‌طور عینی با ما بوده است.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , ,