Saturday, 18 July 2015
14 June 2021
سیگنال ممنوع

«آژیر برای جنگ غیرتحمیلی، کربلای ۵ بصره را می‌خواست»

2014 October 30

شادیار عمرانی / رادیو کوچه

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

توجه، توجه! شنیدن این برنامه به بازماندگان قریب به یک میلیون از کشته شدگان و قربانیان و میلیون‌ها آواره ۸ سال جنگ، دهه‌ی پنجاهی‌ها و شصتی‌ها و بازماندگان اعدام‌های دهه‌ی شصت، که هنوز التیامی بر زخم‌های عمیق آن روز‌ها نیافته‌اند، به خودم و هم نسلان خودم توصیه نمی‌شود!

در حالی که رمق جنگ از هر دو سو، ایران و عراق، گرفته شده بود، تلفات نظامیان و غیرنظامیان رو به فزونی گذاشته بود و با پایین آمدن بهای نفت اوپک و همچنین تحریم‌ها اوضاع اقتصادی ایران در تامین معیشت مردم هم در وضعی بحرانی بود، سپاه پاسداران جمهوری اسلامی چندان رغبتی به پایان جنگ نداشت. گرچه در آن زمان دو خط موازی سناریوی جنگ را رقم می‌زدند تنها یکی از آن‌ها برنده‌ی میدان بود.

01

هدف دستیابی به بصره از لحاظ دستیابی به پایگاه‌های نفتی بیشتر و بالابردن قدرت جولان جمهوری اسلامی ایران در اوپک از یک سو، هدف تصرف شمال و شرق عراق به خصوص منطقه کردنشین و الحاق آن به خاک ایران آن که نزدیک به دهه مورد مخاصمه‌ی دو دولت ایران و عراق بود از سوی دیگر در کنار رویای روح اله خمینی در گسترش حیطه قدرت نظام اسلام شیعی به رهبری خود در منطقه سپاه را در ادامه‌ی جنگ و تصرف اراضی غرب عراق مصمم‌تر می‌کرد. از دیگر سو، جناحی که هاشمی رفسنجانی هدایت می‌کرد سعی به پایان جنگ داشت اما نه به هر قیمتی. بلکه با دستیابی به یک پیروزی چشم‌گیر که عراق را در مخمصه‌ی نشستن پشت میز مذاکره و دادن امتیازات به ایران بیندازد. و بدین‌گونه خون‌بارترین عملیات طی هشت سال جنگ ایران و عراق با کربلای 5 رقم خورد. حمله به سوی بصره به هر قیمتی برای تصرف آن.
در نوزدهم دی ماه ١٣۶۵عملیات گسترده کربلای ۵ در منطقه‌ی عمومی بصره شلمچه به فرماندهی سپاه یازهرا با وجود عدم موفقیت عملیات کربلای ۴آغاز شد. ‏

02

مبنای عملیات کربلای ۵ این شد که نیروهای سپاه ایران به داخل موضع پنج ضلعی در غرب شلمچه وارد شده و از آنجا در عمق مواضع عراق گسترش یابند و از دو محور نهر عرایض و پاسگاه بوبیان، ‏سایر نیروها به آنها ملحق شوند تا پیشروی کامل شده و سپس در صورت امکان پیشروی به داخل شهر بصره ادامه پیدا کند. ‏عملیات با موفقیت آغاز گردید و نیروهای ایران پس از تصرف پنج ضلعی به سایر استحکامات عراق یورش بردند. اما عملیات کربلای ۵ بتدریج تبدیل به سنگین ترین نبرد دو طرف در طول جنگ  شد. ‏۲۰۰ گردان از نیروهای ایران و ۵۰۰ گردان از نیروهای عراق در یک منطقه بسیار محدود در حالی که بیشتر منطقه آب گرفته و باتلاقی است حدود دو ماه تمام با یکدیگر جنگیدند. عملیات اصلی در چهارم اسفندماه و عملیات تکمیل کننده در سیزدهم اسفندماه به پایان رسیدند و نیروهای ایران موفق شدند بخشی از شرق شهر مهم بصره را تصرف کنند، ‏هرچند در این عملیات یکی از فرماندهان عملیات سردار حسین خرازی فرمانده لشکر ۱۴ امام حسین(ع) در کنار نهر جاسم کشته شد.

33

عراق شرق بصره منطقه عملیاتی کربلای پنج دی ١٣۶۵عکاس احسان رجبی شلیک توپ ١٣٠میلی متری توپخانه ی لشکر ٢٧محمد رسول الله

همزمان با عملیات کربلای ۵، ‏نیروهای ارتش در شمال سومار دست به عملیات کربلای ۶ زدند هدف این عملیات تصرف  نفت خانه عراق بود. عملیاتی که با شکست مواجه شد. از سوی دیگر عملیات نامنظم نصر در بیست و هشتم دی ماه همان سال در منطقه عمومی اربیل دهوک به فرماندهی سپاه صورت گرفت. و البته باز عراق به تلافی  شهر‏های تهران، تبریز، اهواز، اصفهان، خرم آباد، قم و ایلام را مورد حملات هوایی قرار داد.

دست‌آوردهای عملیات کربلای ۵ جدا از تصرف ١۵٠کیلومتر از خاک عراق (به ادعای مقامات ایرانی) و محاصره شهر بصره که بیش از یک سال و تا پایان جنگ و عملیات توکلنا علی الله عراق طول کشید، آواره شدن بیش از نهصد‌هزار نفر از مردم بصره، سمی شدن شهر بصره‌ی در محاصره با اقدام به انفجار یکی از واحدهای پتروشیمی شهر بصره توسط نیروهای سپاه جمهوری اسلامی، کشته شدن ٢۵ هزار نظامی عراقی و ۶۵ هزار نظامی ایرانی که عمدتن بسیجیان داوطلب زیر پانزده سال را تشکیل می‌دادند و کشته شدن ٣٠٠٠ غیر نظامی در شهرهای دور از منطقه جنگی ایران منجمله دانش‌آموزان مدرسه دخترانه زینبیه در شهر میانه بود. صدای پوران فرخ‌زاد را می‌شنوید که از خاطرات فریدون فرخ‌زاد در سفرش به زندان اسرای ایرانی در عراق می‌گوید.

farokhzad

فریدون فرخزاد

گرچه شکست کربلای ۵ را پایان جنگ ایران و عراق و توقف پیشروی ایران به خاک ایران برشمردند، جمهوری اسلامی ایران طی یک سال بعد مسیر حملات را به سمت کردستان عراق و بالاخص سلیمانیه تغییر داد. مسیر جدیدی که در نهایت به یکی از بزرگ‌ترین نسل‌کشی‌های قرن بیستم ختم شد، قتل عامی که در کنار رژیم بعث، جمهوری اسلامی ایران را نیز به مساعدت گرفت. انفال.

ناگفته‌های آخرین روزهای جنگ ایران و عراق و نسل‌کشی کردهای عراق و حلبچه را در برنامه آتی بشنوید. واقعیاتی که با وجود انتشار مدارک آن توسط هر دو دولت، ایران و عراق، همواره از اذهان عمومی دور نگه داشته‌ شده‌اند.

مطالب مرتبط

سرود انقلاب سرخ

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , ,