Saturday, 18 July 2015
10 December 2019
پاسخ بنی‌صدر به پرسش ایرانیان

«چرا مردم ایران به جنبش بر نمی‌خیزند و چه باید کرد»

2014 November 19

گزارش / رادیو کوچه

 

پرسش‌ها از ایرانیان و پاسخ‌ها از ابوالحسن بنی صدر

 

باعرض سلام و آرزوی سلامت و طول عمر جنابعالی مطالب زیر را تقدیم می‌نمایم و امید است از نظرا ت خود اینجانب را مطلع فرمایید:

۱- یکی از رهنمودهایی که شما بحق برآن تاکید دارید لزوم خیزش عمومی مردم بمثابه کم هزینه‌ترین و پر بازده‌ترین روش ایجاد تغییرات سیاسی و اجتماعی است. (الگوی حرکت مصدق و انقلاب مشروطه وانقلاب بهمن ۵۷) ولی در سالهای اخیر چنین حرکتی در مردم دیده نشده یا از قدرت و فراگیری وشفافیت لازم برخوردار نبوده است. چند دلیل این روحیه انفعالی مردم بنظر من بشرح زیر است:

الف- تجربه بهار عربی نشان داد حرکت مردمی و سقوط دیکتاتور و استقرار دموکراسی و حاکمیت صندوق رای حداکثر ۲۰ درصد از مسیر است و ۸۰ درصد بقیه یعنی مرحله استقرار نظام جدید اکثرا در این کشور‌ها نا‌موفق بوده است. (مورد نسبتا موفق تونس بوده که با عقب نشینی‌های مکرر گروه اکثریت فعلا نیمه ثباتی در آن موجود است. مثال موفق‌تر ترکیه است که بمدت یک دهه دارای ثبات در عین وجود دموکراسی بعلت رونق نسبی اقتصادی است). (۱)

ب- مقایسه ایران با کشورهای اطراف به مردم این واقعیت را نشان می‌دهد که ایران حداقل دارای امنیت نسبی و ثبات است و کشورهای اطراف گرفتار جنگ داخلی، تجزیه، هرج و مرج و اختلافات شدید قومی و مذهبی هستند و امنیت برای توده‌های مردم (از فقیر وغنی تا شهری و روستایی) بسیار اهمیت دارد حتی بیش از آزادی (۲).

ج- اپوزیسیون ایران نزد مردم عموما بی‌اعتبار هستند زیرا اولا در بین آن‌ها اختلافات بسیار شدید وجود دارد ثانیا مردم آن‌ها را دارای صداقت و کارآیی ولیاقت نمی‌بینند (۳).

د- برعکس کشورهای اطراف، اپوزیسیون ایران متشکل از احزاب ریشه دار و شناسنامه دار نبوده و اصولا حزب در ایران نسبت به این کشور‌ها (مثل ترکیه، عراق، پاکستان و حتی افغانستان) از قدرت و ریشه کمتری برخوردار است. لذا مردم بجای احزاب باید به شخصیتهای منفرد اعتماد کنند که همین کار را مشکل‌تر می‌کند. (۴)

Banisadr3

ه-علاوه بر امنیت نسبی موجود، اوضاع از نظر اقتصادی هم به آن خرابی که اپوزیسیون بخصوص در خارج تبلیغ می‌کند نیست (البته به کمک مصرف فراوان درآمدهای نفتی). فقر البته وجود دارد ولی اقشار متوسط به بالا هم زیاد هستند واز قضا بیشترین انتقاد و نارضایتی اقتصادی را همین اقشار ابراز می‌دارند که نوعا ناشی از سطح توقعات زیاد و رواج فرهنگ مصرفی و ریخت و پاش در آن‌ها است (ایجاد راه بندان در جاده‌های شمال در ایام تعطیلات و افزایش روز افزون مسافرت، افزایش تعداد ماشینهای شخصی، ساخت زیاد خانه‌های نوساز و مدرن، دکوراسیون‌های گرانقیمت و لوازم خانگی متنوع، انواع گوشیهای هوشمند و تبلت ولپ تاب که در دست کوچک وبزرگ ریخته است، رواج تحصیلات عالیه وعدم تمایل به شغلهای سطح پایین که حضور بیش از یک میلیون کارگر افغانی را ضروری ساخته است می‌توان شاهد مثال آورد) (۵).

و-از نظر فضای اجتماعی، انتخابات نصفه نیمه‌ای برگزار می‌شود، مسئولین رده بالا دارای روحیه متواضع و مردمی بوده و در برخورد‌ها به مردم احترام می‌گذارند، سلامت مالی نسبی در رده‌های بالا وجود دارد، مدیران پرکار وفعال بوده وآزادی انتقاد و بیان بطور محدود وجود دارد. (۶)

ز-گرایشات ضدمذهبی در خارج و حتی در داخل کشور توده مردم را که هنوز بمقدار زیاد مذهبی هستند می‌ترساند. البته گریز از دین در مردم زیاد است ولی به جرات می‌توان گفت گرایشهای ضد مذهبی در آینده ایران جایی ندارند و چالش تامین آزادی بیان برای آن‌ها یکی از مشکلاتی است که دموکراسی آینده با آن روبرو خواهد بود. (۷)

بنظر شما علت عدم خیزش وسیع مردمی چیست و آیا موارد ذکر شده در سطور قبل را تایید می‌کنید؟

۲- تاریخ معاصر ایران نشان می‌دهد حرکتهای سیاسی مردمی عموما با رهبری شخصیتهای برجسته و کاریزماتیک مورد قبول مردم همراه بوده است (بنظر من این رهبران عبارتند از سید جمال، مدرس، مصدق، بازرگان، طالقانی، آل احمد، شریعتی و خمینی) این افراد از نظر جمیع خصوصیات فاصله زیادی با همفکران و یارانشان داشته‌اند و بخش زیادی از بار نهضت‌ها دربرهه‌ای از زمان بر دوش آن‌ها بوده است. اگر این قاعده را برای مرحله کنونی نهضت ایران هم صادق بدانیم شخصیتی که بتواند بار رهبری را در این مرحله بر دوش بگیرد بنظر من تنها شما هستید واین از باب اغراق و تملق نیست و در نظر من واقعیت روشنی است.

آیاجنابعالی جایگاه تاریخی فوق را برای خود قائل هستید و اصولا نقش شخصیت‌ها را در تاریخ معاصر چگونه می‌بینید؟

۳-همانطور که بخوبی بیان داشته‌اید مردم باید در اپوزیسیون و بدیل، آینده مطلوب را متجلی ببینند ولی متاسفانه شما درحال حاضر اینجایگاه را پیدا نکرده‌اید ذیلا چند پیشنهاد که می‌تواند تا حدودی این مشکل را چاره کند تقدیم می‌گردد.

الف- شما تکیه زیادی بر ارائه مباحث فلسفی و ایدئولوژیکی دارید و خود در این رمینه‌ها صاحب نظر و صاحب نظریه بوده و با نبوغ شگرف ومعلومات وسیع خود که در رشته‌های مختلف با استفاده از سرچشمه‌های ناب هر موضوع بدست آورده‌اید آن‌ها را پرورش داده وبار‌ها وبار‌ها تکرار می‌نمایید. اما ایرادی که طرح اینگونه موضوعات دارد اینستکه اثبات آن‌ها برای مردم غیر متخصص و حتی اهل فکر و نظر بسیار مشکل است وبیشتر به ادعاهایی که نمی‌توان صحت آن‌ها را تحقیق کرد شبیه هستند تا افکار روشنگر و هدایتگر و برانگیزاننده به حرکت. نظر من اینستکه طرح اینگونه مباحث را به میزان زیادی (حداکثر ۱۰ تا ۲۰ درصد) کاهش دهید. و بجای آن به عینیات مانند مشکلات و بن بستهای اجتماعی جامعه خودمان وجوامع جهانی وبخصوص مباحث اقتصادی بپردازید وراه حلهای خودرا که البته مبتنی بر‌‌ همان پایه‌ها ی فکری وفلسفی خودتان است ارائه دهید.

bazargan

ب-در سالهای اخیر بیشتر با عده‌ای از همفکران خود که مبانی فکری شما را پذیرفته‌اند همکاری داشته‌اید. بنظر می‌آید لازم است دامنه وسیعتری از افراد وطرز فکرهای گوناگون (مثلا کلیه افرادیکه در چهار چوب استقلال وآزادی حرکت می‌کنند) را به همکاری فرا بخوانید

ج-با زوال ابرقدرت شرق، طرز فکر لیبرال دموکراسی و اقتصاد سرمایه داری برای بسیاری از اپوزیسیون ایرانی الگو گردیده است. با توجه به بن بستهای جوامع غربی و عدم وجود دورنمای روشن و بی‌آینده گی این جوامع که توسط شما در آثار مختلفتان مطرح گردیده است لازم است از همین مرحله که هنوز حرکت وسیع دموکراسی خواهانه مردمی آغاز نشده با بیان الگوی جامعه آینده که مبتنی بر «اقتصاد توحیدی» می‌باشد وتبیین مشخصات آن نور امید بیشتری بر قلب بسیاری از مبارزین که چه بسا در اثر بی‌نتیجه ماندن بسیاری حرکت‌ها در کشورهای مختلف (که ناشی از ناتوانی از استقرار نظام اقتصادی عادلانه وآینده دار پس از استقرار دموکراسی وانتخابات آزاد بوده) دچار ناامیدی وتردید شده‌اند بتابانید. نظرتان راجع به آسیب‌شناسی فوق از عملکرد خودتان چیست؟

۴-با استفاده از نظریات اقتصادی شما، آنچه از بن بستهای اقتصاد سرمایه داری می‌توان بر آن تاکید کرداز جمله عبارتند از: آلودگی محیط زیست، فرهنگ مصرفی، روند روبه اتمام منابع ومواد موجود درطبیعت، تک بعدی شدن انسان به موجود مادی ومصرفی، نابرابری فزاینده درمقیاس جهان، تولیدات تخریبی ومضر به حال انسان یا بی‌فایده، هدف شدن رشد سرمایه ونه رشد انسان و……

و آنچه از دورنمای اقتصاد توحیدی می‌توان ارائه کرد ازجمله عبارتند از: وجود مواد ومنابع در طبیعت بقدر کافی، محدود بودن نیازهای مادی انسان در صورت هدف بودن رشد انسان ونه رشد سرمایه، رشد واقعی انسان رشد معنوی است ورشد مادی فقط مقدمه ساز آن است، امکان تامین نیازهای اولیه و واقعی همه انسان‌ها (غذا، لباس، سوخت، آموزش و……) درصورت حذف تولیدات مخرب یا بی‌فایده، امکان کاهش ساعت کار اقتصادی افراد درجهت افزایش فعالیت علمی وشرکت دررهبری جامعه و…..

naft

آیا تایید می‌کنید نکات فوق که در دل خود می‌توانند راه آینده تاریخ بشر و خروج از بن بست‌ها را نشان داده و با وجودیکه ساده بنظر می‌آیند کمتر توسط متفکران واقتصاددانان جهانی به آن‌ها توجه شده وتوسط شما در سالهای دور ارائه شده‌اند کمتر از آنکه شایسته ارزش آن‌ها ست توسط شما مطرح گردیده واگر باید مطالبی را بار‌ها و بار‌ها تکرار نمود اینگونه مباحث می‌باشند شایسته توجه وتاکید بیشتری می‌باشند وباید با طرح مکرر آن‌ها موجی در میان متفکرین و آزادیخواهان ایرانی وجهانی ایجاد کرد؟

با تقدیم احترام وعرض ارادت-احمد

٭پاسخ به پرسش:

نوشته آقای احمد گرامی دو قسمت دارد. قسمت اول ارزیابی وضعیت کشور از دید او و پرسش است و قسمت دوم نظر و پیشنهاد راه کار است. در قسمت اول، دلیل‌های خود را بر می‌شمرد و از بنی صدر می‌پرسد او این دلیل‌ها را قبول دارد یا ندارد. پس نخست به نقد دلیل‌ها می‌پردازم:

۱. آیا سرنگون کردن یک رژیم استبدادی حداکثر ۲۰ درصد کار است؟ راستی این است که هر تحول وقتی کامل انجام می‌گیرد که تمامی عوامل خویش را فراهم داشته باشد. عمده‌ترین عوامل این‌ها هستند: بدیل و اندیشه راهنما و برنامه عمل و آمادگی جامعه برای ترک اعتیاد به قدرت باوری و اطاعت از اوامر و نواهی قدرت و شرکت در خشونت زدائی و زیستن در رشد بر میزان عدالت اجتماعی، بنابراین برعهده گرفتن مسئولیت شهروندی و شرکت در خلق فرهنگ استقلال و آزادی و میزان شدن اخلاق استقلال و آزادی و پدیدآوردن یک جامعه مدنی با بیشترین سرمایه اجتماعی و توانا به تولید نیروهای محرکه در حد مطلوب.

چون مزاحمت اول، با تغییر نظام اجتماعی از بیشتر بسته به بیشتر باز و تحول پذیر، از سوی گرایشهای زورپرست بوجود می‌آید، ناتوان شدن مثلث زورپرست، یکی از عوامل مساعد با جنبش همگانی موفق است. اگر وضعیت در عراق و افغانستان و سوریه و لیبی و مصر چنین است، یکی، و در شمار مهم‌ترین عامل‌ها، این است که بدیل جز زورپرست‌ها نبودند. زورپرست‌ها، درجا، جامعه را از صحنه بیرون راندند و ناگزیر به ماندن در موضع انفعال و تحمل مرگ و ویرانی ناشی از روش اصلی، اگرنه یگانه، شدن خشونت، کردند.

هم در مرحله نخست، یک جنبش همگانی چون با برداشتن مشکلی روبرو است که دولت جباران است، نیازمند داشتن تصوری از دولت جانشین است. بدون این تصور که هدف جنبش را تشکیل می‌دهد، جنبش همگانی ممکن نمی‌شود. از این رو، شفاف کردن و دقیق کردن هدف و تدارک اسباب تغییر جامعه درجریان جنبش و شرکت جامعه در تغییر، ضرور است. اگرنه، بسا سرنگون کردن رژیم ۱۰ درصد کار نیز نمی‌شود. به سخن دیگر، هرگاه جریان سرنگونی با جریان جانشین کردن دولت جدید همراه بشود، سرنگونی بسیار بیشتر از ۲۰ درصد می‌شود و اگر همراه نشود، ۱۰ درصد نیز نمی‌شود. تجربه انقلاب ایران جز این می‌گوید؟

باوجود این، حرکت متوقف نمی‌شود الا اینکه هزینه‌ای که بابت تحول باید پرداخت بسیار سنگین می‌شود. برما بود که تجربه انقلاب را‌‌ رها نکنیم و نکردیم. برما بود که در تدارک عوامل بکوشیم و کوشیده‌ایم. بهنگام پرداختن به پیشنهاد‌ها، کارهای انجام گرفته را برخواهم شمرد.

khamenei

۲. آیا در مقایسه با کشورهای اطراف، ایران از امنیت نسبی برخوردار است؟ این مقایسه، تنها مقایسه صوری نیست. مقایسه بد و بد‌تر نیز هست. توضیح اینکه کشورهای اطراف ایران، کشورهای آسیای میانه به کنار، یک نوع نیستند، سه نوع هستند:

۲. ۱. ترکیه. این کشور چون ایران نیروهای محرکه خود را تخریب نمی‌کند. با استفاده از موقعیت، از خارج نیروهای محرکه نیز جذب می‌کند (جذب سرمایه‌ها و نفت و گاز ارزان و مهم‌تر از این دو، استعداد‌ها). چرا ایرانیان که خالق روش جنبش همگانی هستند و جهان را وارد دوران جدیدی کرده‌اند، از خود نمی‌پرسند از انقلاب آن‌ها بدین سو، بجای آن‌ها، ترک‌ها رشد اقتصادی شتاب گیر کرده‌اند؟ چرا از خود نمی‌پرسند هرگاه بر می‌خاستند و کودتای خرداد ۶۰ را بی‌فرجام می‌کردند، امروز رشد یافته‌ترین کشور منطقه بودند و کشورهای منطقه وضعیت جز وضعیت امروز می‌داشتند؟

۲. ۲. کشورهائی مثل عربستان و امارات و قطر که استبداد حاکم برآن‌ها بشدت استبداد حاکم بر ایران نیست. از انزوای ایران در به غارت بردن ثروت متعلق به ایران نیز سود می‌برند (استخراج منابع نفت و گاز مشترک). اگر ایرانیان وضعیت خود را با این کشور‌ها هم مقایسه کنند، وضعیت کشور خویش را، نسبت به بدی که آن‌ها هستند، بد‌تر خواهند یافت. دست کم، از این کشور‌ها سالانه ۱۵۰ هزار استعداد درس خوانده مهاجرت نمی‌کنند و ذخایر ارزی عظیم دارند و…

۲. ۳. کشورهائی چون عراق و افغانستان و سوریه. گرفتار جنگ داخلی هستند. چرا؟ زیرا مردم سوریه و عراق از دیکتاتوری بعثی‌ها رنج می‌بردند و افغانستان، نخست از دست دیکتاتوری دست نشاندگان روسیه «شوروی» سابق و سپس از رژیم جبار طالبان در عذاب بود. پس، هرگاه رژیم ولایت مطلقه فقیه دیرپاید و عوامل بر شمرده نباشند، امروز ایران این است که هست و فردایش امروز افغانستان و عراق و سوریه خواهد شد. از این‌رو، ایران دوستان سزا است بیشترین تلاش را وقف غنی کردن وجدانهای تاریخی و اخلاقی و علمی و همگانی مردم ایران کنند تا مگر فاجعه بزرگ روی ندهد.

iraq_blast

باوجوداین، مقایسه با همین کشور‌ها نیز نمی‌گوید وضعیت ایران بد اما وضعیت آن‌ها بد‌تر است. زیرا

  • از طبیعت شروع کنیم: رژیم ایران دربیابان کردن ایران، بر رژیم شاه سبقت گرفته است. در روزهای اول حکومت روحانی، آقای عیسی کلانتری هشدار داد که هرگاه اقدام نشود، ۳۰ سال دیگر ایران بیابان است. از این نظر، وضعیت ایران از وضعیت افغانستان و عراق بد‌تر است. و
  • بلحاظ برخورداری از آزادی، ایرانیان هم از افغان‌ها و هم از عراقی‌ها – در مناطقی که صحنه جنگ نیستند – عقب‌تر هستند. بلحاظ استقلال نیز دولت ایران خارجی‌تر از دولتهای عراق و افغانستان است. دست کم، این دو رژیم بحران خارجی نمی‌سازند و امریکا را در زندگی روزمره مردم خود، محور نمی‌کنند. و
  • بلحاظ امنیت، توجه به این امر مهم است که میزان خشونت ویرانگر در ایران بسا بیشتر است. گریز و تخریب نیروهای محرکه و آسیبهای اجتماعی در ایران بیشتر است:

– در فساد، گرچه بنابر فهرست بین المللی، ایران و عراق و افغانستان دریک ردیف هستند، اما بزرگی فساد قابل مقایسه با بزرگی آن در افغانستان و عراق نیست. و

– گرچه افغانستان در تولید تریاک مقام اول را دارد اما این ایران است که با مصرف و قاچاق ۱۵ درصد مواد مخدر، با در نظر گرفتن جمعیت، مقام اول را در جهان دارد. و

– بلحاظ مهاجرت استعداد‌ها ایران مقام اول را دارد. و

– بلحاظ اتلاف منابع نفت بخاطر کهنگی تجهیزاتی که در بهره‌برداری بکار می‌رود، ایران در جهان مقام اول را دارد. و

– بلحاظ انزوای بین المللی و تحریم‌ها و آینده اقتصاد مصرف محوری که ایران پیدا کرده است، عدم امنیت بهیچ رو با عدم امنیت در عراق و افغانستان قابل مقایسه نیست. و

– بلحاظ فقدان منزلت (حقوقمندی و برخورداری حقوق از تضمین) ایران مقام اول را دارد. و

– بلحاظ فقدان امنیت سیاسی باز ایران مقام اول را دارد. و

– بلحاظ امنیت سیاسی – نظامی، در حال حاضر، ایران وضعیتی بهتر دارد. زیرا گروه‌های مسلح را آن قوت نیست که طالبان و داعش از آن برخوردارند. اما اگر آن توان را ندارند، نه از رهگذر سیاست سرکوب رژیم است چراکه این سیاست ایجاد کننده حرکتهای خصمانه و مسلحانه است. یکی بخاطر وجدان‌های تاریخی و ملی ایرانیان و فرهنگ همگرائی مردم این کشور و دیگری بدین خاطر وجود بدیلی است که استقلال و آزادی را هدف می‌شناسد و باوجودش، ایجاد بدیل وابسته توفیق بدست نمی‌آورد. گسترش پهنای جنگهای داخلی هنوز در دستور کار قدرتهای سلطه جو نیست و بخصوص امریکا نمی‌خواهد خاورمیانه در ید اتحاد دولتهای سعودی و اسرائیل و مصر قرار گیرد.

۳. «اپوزیسیون» کلمه‌ای رسا به مقصود نیست. توضیح اینکه

۳. ۱. اپوزیسیون بدیل نیست. زیر ضد رژیم است و تعریف خود را از رژیم می‌گیرد. چون برای هدفی جز ضدیت با رژیم نیست و می‌خواهد قدرت را از آن خود کند، بعنوان بدیل وجود ندارد و واجد عوامل لازم برای موجه‌کردن جنبش همگانی نیست. و

۳. ۲. اپوزیسیون کلمه‌ای مبهم است: دو رأس دیگر مثلث زورپرست، با رژیم، یک ماهیت دارند و این ماهیت نه تنها مانع از آن‌است که بدیل بگردند، بلکه وجودشان ضد جنبش است. از این رو، ناتوان گشتن دو رأس دیگر مثلث زورپرست از عوامل برانگیزنده جنبش همگانی است.

۳. ۳. ایران نیاز به بدیلی دارد نماد جمهوری شهروندان که استقرار دولت حقوقمدار را هدف خویش گردانده باشد و این بدیل وجود دارد. نه تنها به این دلیل که تحول نظام اجتماعی به نظام اجتماعی در خور جامعه مردم سالار، مطلوبِ جامعه امروز ایران است، بلکه دلایل و پیشنهادهای آقای احمد گرامی نیز، بنا را بر استقرار چنین نظامی می‌گذارد. چراکه، نه در ذهن او و نه در ذهن دیگر مردم ایران، بدیل دیگری وجود ندارد. یگانه شدن هدف و شفاف شدن آن هم دلالت بر وجود بدیل می‌کند و هم گویای موفقیت بدیل است. هرگاه وجدان به حقوق انسان و حقوق شهروندی و حقوق ملی، وجدانی همگانی بگردد، می‌توان گفت ۸۰ درصد کار تحول انجام گرفته است.

۳. ۴. به‌‌ همان اندازه که بدیل در مردم کشور اعتماد ایجاد می‌کند، «اپوزیسیون»، بخصوص اگر‌‌ همان ماهیت را داشته باشد که رژیم دارد، سلب اعتماد می‌کند. و

۳. ۵. در حال حاضر، دو رأس مثلث زورپرست با تبلیغات دروغ برضد انقلاب، دستیار رژیم، در ترساندن مردم از انقلاب، بنابراین، جنبش همگانی، شده‌اند. تبلیغات دروغ برضد انقلاب، بیش از همه بکار رژیم می‌آیند زیرا الف. رژیم است که از جنبش مردم وحشت دارد و ب. این مردم را است که باید از انقلاب ترساند. در نوشته آقای احمد نیز ترس از جنبش یکی از دلایل عدم تحرک است.

بدین قرار، کار بدیل بس مشکل و سنگین است. زیرا ایجاد عوامل تحول را باید همراه کند با برداشتن موانع.

۴. حزب سیاسی تنها با عضویت افراد پدید نمی‌آید. در جهان امروز، بلحاظ ترکیب اعضاء نیز، احزاب یک گونه نیستند: حزب‌ها هستند که اعضائی جز «کادر‌ها» ندارند. احزابی هستند که اعضایشان ترکیبی از کادر و افراد «عادی» هستند و احزابی هستند که بیشترین اعضایشان افراد عادی هستند. غیر از این، سازماندهی‌ها نیز گوناگونند. مهم‌تر از این، داشتن اندیشه راهنما و هدف‌های دور و نزدیک (آرمان‌ها) و برنامه عمل هستند. هرگاه مجموع مؤلفه‌ها را در نظر بگیریم، ایران از کشورهای دیگر مسلمان جلو‌تر است.

ghabos-khamnei

بدیهی است مقصود گروه هائی هستند که استقلال و آزادی را هدف می‌دانند و خود را گرفتار سانسور‌ها نمی‌کنند و در برقرار کردن جریان‌های آزاد اندیشه‌ها و دانش‌ها و اطلاع‌ها شرکت می‌کنند. در مقایسه با کشورهای دیگر مسلمان، ایران امروز، بیشترین استعدادهای توانا به مدیریت در دموکراسی را دارد. احزاب در ترکیه فرصتی را داشته‌اند برای آنکه پر عضو شوند. اما بلحاظ مؤلفه‌های دیگر ضعیف هستند. راستی این است که ایرانیان بکار فردی راغب‌تر و توانائیشان به همکاری و کار جمعی کم است. تمرین بسیار می‌خواهد تا که به همکاری و کار جمعی توانا بگردند. با این وجود، این ضعف را نباید دلیل قرارداد برای رهاکردن کار جمعی، بلکه باید دلیل قرارداد برای تن دادن به کار جمعی و لذت بردن از همکاری و برطرف‌کردن این ضعف.

شخصیت‌ها در همه جامعه‌ها صاحب نقش هستند. در دموکراسیهای کنونی نیز، حزب هائی، در انتخابات پیروزی بدست می‌آورند که شخصیت‌های توانا به اداره دولت (جمع سه قوه) داشته باشند. یکی جای دیگری را نمی‌گیرد. تا زمانی که جمهوری شهروندان واقعیت پیدا کند، بهردو نیاز است.

۵. در باب وضعیت اقتصادی کشور، «اپوزیسیون» آن را خراب معرفی نمی‌کند. بیش ازآن خراب است که در تصور گنجد. نویسنده گرامی نیز همین را می‌گوید وقتی یادآور می‌شود وضعیت کنونی حاصل فروش ثروتهای کشور (نفت و گاز و…) است. اقتصاد ایران نسبت به جامعه ایرانی، مثل دولت، خارجی است: فروش ثروت کشور و بیابان کردن ایران و وارد کردن کالا و «خدمات». این اقتصاد، یک اقتصاد مصرف محور است. غیر از آنکه رژیم خود می‌گوید بخش بزرگی از مردم کشور زیر خط فقر زندگی می‌کنند، اگر هم تمام مردم در رفاه بشوند، جز این معنی نمی‌دهد که رژیم ولایت فقیه، در فروش ثروتهای ملی ایرانیان، از دولت سعودی پیشی گرفته است. زیرا، در اقتصاد مصرف محور، جز از راه فروش ثروتهای ملی و محکوم کردن نسلهای آینده به فقر سیاه، ممکن نیست، یک جمعیت ۷۵ میلیون نفری را، با توزیع، درآمدهای حاصل از فروش ثروت‌ها سیر کرد. پس اگر، نظر پرسش کننده بیانگر واقعیت باشد، وضعیت معیشت مردم ایران گویای سخت بودن بیماری اقتصاد کشور است. به سخن دیگر، اقتصاد تا بدانجا مصرف محور گشته است، که بازگرداندنش به یک اقتصاد تولید محور بسیار مشکل‌تر از آن شده است که تولید محور کردنِ اقتصاد مصرف محور دوران شاه سابق، مشکل بود.

۶. اگر در رده‌های بالا سلامت نفس و پاک دستی وجود دارد، پس فسادهای بزرگ را چه کسانی مرتکب می‌شوند؟ فسادی بزرگ‌تر از خدمتگزار یک رژیم استبدادی شدن متصور است؟ نوکران استبداد مجانی نوکری می‌کنند؟ ۷۰۰ میلیارد دلار درآمد نفت در طول ۸ سال ریاست جمهوری آقای احمدی‌نژاد را چه کسانی صرف تخریب توان استقامت اقتصاد کشور دربرابر تحریم‌ها کردند؟ چه کسانی مقاومت این اقتصاد را، از راه هرچه مصرف محور کردن اقتصاد کشور، از میان بردند؟ اگر آن‌ها پاک دست هستند، پس چه کسانی اقتصاد کشور را به تصرف سپاه دادند؟ مافیاهای نظامی – مالی وجود خارجی ندارند و ساخته ذهن «اپوزیسیون» هستند؟ اموال رهبری چطور؟ و…

و اما بزرگ‌ترین فساد‌ها این نوع «احترام گذاشتن به مردم» است. چراکه ممنون کردن مردم کشور از برخورداری از حقوق شهروندی خویش و نگاه داشتن آن‌ها در مدار بسته بد و بد‌تر و در جو ترس شدید، ناگزیر کردن بخشی از این مردم به رفتن به پای صندوق‌ها برای شرکت در «انتخابات مهندسی شده»، توهین و تحقیری است که اندازه نمی‌شناسد. ممنوع کردن برخورداری ایرانیان از حقوق و مجبورکردن مردمی به شرکت کردن در اجتماعات با هدف «تأیید نظام»، احترام گزاردن نیست، تحقیر و توهین است.

۷. گرایش‌های ضد مذهبی مولود مدار بسته‌ای هستند که رژیم استبدادی ایجاد کرده است. ضد اسلام‌ها اغلب نادانسته وسیله کار رژیم هستند زیرا ترس شدید از تغییر را الغاء می‌کنند. بسیاری از آن‌ها جوگیر شده‌اند، جوگیر اسلام ستیزی و اسلام هراسی شده اندکه غرب سلطه گر، بخاطر نیاز به دشمن و توجیه جنگ صلیبی (به قول اقای بوش بهنگام حمله به عراق)، ایجادکرده است. این و آن بیان قدرت در سر، گذشته گراهائی هستند که خود را «مدرن» نیز گمان می‌برند. ایران امروز، اسلام بمثابه بیان استقلال و آزادی و رشد بر میزان عدالت اجتماعی را در اختیار دارد. نادان‌ها می‌پندارند که «ایدئولوژی جواب نمی‌دهد» نیاز به «کار فرهنگی» است. اینان از خود نیز نمی‌پرسند، آیا باورهای یک مردم بیرون از فرهنگ آن‌ها است؟ مهم‌تر و بسیار مهم‌تر اینکه دین بمثابه بیان استقلال و آزادی، ایدئولوژی نیست. زیرا بکار توجیه قدرت نمی‌آید، ایدئولوژی دولت و دولتمداری نمی‌شود. نافی قدرت و مستقل و جدا از دولت است و بکار زیستن انسان در استقلال و آزادی، در حقوقمندی و رشد در حقوقمندی، می‌آید.

انقلاب اسلامی، بمعنای انقلاب در اسلام بقصد بازیافتنش بمثابه بیان استقلال و آزادی، در ایران انجام گرفته است. بلحاظ وقوع این انقلاب، ایرانیان از تمامی کشورهای جهان پیشی جسته‌اند و بر آن‌ها است که این دست آورد بزرگ را قدر بشناسند و بکارش برند. در زیستن در استقلال و آزادی و بیرون آمدن از روابط قوا و با یکدیگر رابطه حق با حق، برقرارکردن، بکارش برند.

اینک که ۷ مورد مورد استناد نویسنده گرامی را نقد کردم، پاسخ پرسش او را نیز یافته‌ام:

۱. ایرانیان باید آگاهی صحیح و شفافی از وضعیت خویش پیدا کنند. پس به جریان آزاد اندیشه‌ها و اطلاع‌ها باید ادامه داد. بخصوص، تحلیل‌ها را بیشتر کرد. تا که هر اطلاع زبان پیدا کند و واقعیت را همانسان که هست گزارش کند. و

۲. اگر دانستن واقعیت‌‌ همان سان که هست اثری در ذایل شدن ترس‌ها و برخاستن مردم ایران به جنبش نداشت، رژیم چنین سانسور سنگینی را برقرار نمی‌کرد. آن‌ها که استقلال و آزادی را هدف می‌شناسند و درکار شکستن سانسور‌ها و وسعت بخشیدن به جریانهای آزاد اندیشه‌‌ها و دانش‌ها و اطلاع‌های هستند، باید قدر کار خویش را بدانند و از سختی‌ها و خطرهای کار خویش غرق شور و شوق شوند و بکار خویش تا می‌توانند وسعت ببخشند. و

20100724-jonbesh-koocheh1

۳. انقلاب ستیز‌ها و آن‌ها که به دروغ، جنبش همگانی مردم ایران را جز آن جلوه می‌دهند که بود، دانسته یا نادانسته دستیاران رژیم هستند. زیرا این رژیم است که از جنبش همگانی می‌ترسد. عمل دو رأس دیگر مثلث زورپرست در زیبابی پیروزی گل بر گلوله را زشتی فریب وانمود کردن، بدین خاطر است که می‌دانند مردم ایران دست به جنبش همگانی نمی‌زنند برای اینکه این یا آن رأس دیگر مثلث زورپرست را جانشین رژیم ولایت فقیه کنند. امیدشان به قدرت‌های خارجی است که درکار خویش درمانده‌اند. این ایام، از امیدشان بسیار کاسته شده است. هرگاه انسان حقوقمند می‌گشتند، از عامل ترس و مبلغ ترس، به عامل امید بدل می‌شدند. و

۴. در باره بدیل و ویژگی‌ها و راه‌کار‌هایش، بطور مستمر نوشته و گفته‌ام و کتاب «رهبری در مردم سالاری» نیز در دست انتشار است. در این‌جا، خاطر نشان می‌کنم که بدیل باید خویشتن را توانمند کند به دوکار:

الف. الگو شدن به یمن بکاربردن اندیشه راهنما در زندگی و نماد ایستادگی بر حق و زیستن و رشد کردن در استقلال و آزادی گشتن و

ب. ارتباط برقرارکردن با نیروهای محرکه تحول در جامعه امروز ایران. درگسترش عرضی نیز کوشیدن، بشرط آنکه او را از کار اصلی باز ندارد، می‌تواند بی‌فایده نباشد. و

۵. بدین سان، وقتی محل عمل بدیل، بطور قطع، بیرون از رژیم و مستقل از قدرتهای انیرانی، بنابراین، بطن جامعه مدنی گشت، ترس از آینده که چون با ترسهای دیگر جمع شده است عامل بازدارنده از جنبش گشته است، جای خود را به شجاعت و امید می‌دهد و امید، با امیدهای دیگر جمع می‌شود و عامل زایل کننده ترس‌ها و بیشتر کردن شجاعت ورود در ابتلی و برانگیزنده به جنبش می‌شود. این تغییر اساسی نیاز دارد به زدودن ترس‌ها که بخش عمده‌ای از آن‌ها نیز وهم هستند. و

۶. تشکیل هسته‌ها در درون و بیرون مرز‌ها و ترتیب جلسه‌های بحث‌های آزاد با هدف قابل مشاهده کردن واقعیت‌ها‌‌ همان سان که هستند و از میان برداشتن مرز‌ها و آسان کردن همکاری‌ها. و

۷. شناسائی قواعد خشونت‌زدائی و بکاربردن آن‌ها در هر سطح که بکاربردنشان ممکن است: در سطح خانواده، در سطح هسته‌ها و محیط‌های کار و در اجتماع‌های کوچک و بزرگ.

۸. بازنایستادن از تبلیغ برنامه برای تغییر در هر چهار بعد سیاسی و اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی. و

۹. تبلیغ اصل «تغییرکن تا تغییر دهی» و شرکت دادن ایرانیان در تغییر نظام اجتماعی، بنابر این، ماهیت دولت. در هر سطح که امکان دارد: در سطح خانواده، در سطح هسته‌ها که تشکیل داده می‌شوند، در مدرسه و دانشگاه، در محیط‌های کار. و

۱۰. بنابر اینکه جنبش همگانی از وجدان همگانی فرمان می‌برد، غنی کردن وجدان همگانی با بکاربردن راه کارهای بالا و نیز غنی کردن وجدانهای تاریخی و وجدان اخلاقی و وجدان علمی، ضرور است.

راه کارهای پیشنهادی، در واقع، واجد نظر من نسبت به پیشنهادهای آقای احمد گرامی نیز هستند. اما نوشته دراز شد و بررسی تفصیلی نظر‌ها و پیشنهادهای او را به فرصتی دیگر باز می‌نهم.

این مطلب بدون ویرایش رادیو کوچه منتشر شده است

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , ,